zarejestruj się zaloguj się

Łuszczyca stawowa

Tekst: lek. Rafał Drobot
Łuszczyca stawowa
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 15. października, 2013

Łuszczyca stawowa, inaczej łuszczycowe zapalenie stawów (skrót – ŁZS), obejmuje przypadki zapalenia stawów u osób cierpiących na łuszczycę. Zaliczane jest ono do grupy tzw. spondyloartropatii, czyli zapaleń stawów z zajęciem stawów kręgosłupa. Szacuje się, że łuszczyca występuje u 1–3% osób rasy białej, natomiast łuszczycowe zapalenie stawów można stwierdzić u 5–30% osób chorujących na łuszczycę.

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Łuszczycowe zapalenie stawów – epidemiologia

     

    Początek łuszczycowego zapalenia stawów (ŁZS) najczęściej obserwuje się pomiędzy 20. a 50. rokiem życia. Rzadziej spotyka się tzw. postać młodzieńczą, do ujawnienia której dochodzi przeważnie między 9. a 12. rokiem życia. Łuszczycowe zapalenie stawów występuje równie często u obu płci, niemniej jednak postać z zajęciem stawów kręgosłupa jest trzy razy częstsza u mężczyzn.

    U krewnych pierwszego stopnia osób chorych na ŁZS wzrasta ryzyko zachorowania na łuszczycę, łuszczycowe zapalenie stawów i inne jednostki chorobowe z grupy spondyloartropatii. Znaleziono liczne powiązania z antygenami głównego układu zgodności tkankowej:

    • HLA-B27 ściśle wiąże się z zapaleniem stawów kręgosłupa i stawów krzyżowo-biodrowych w przebiegu łuszczycowego zapalenia stawów,
    • HLA-DR4 występuje w postaci nadżerkowej łuszczycowego zapalenia stawów,
    • HLA-DR7 wiąże się z zajęciem stawów międzypaliczkowych dalszych.

     

    Łuszczycowe zapalenie stawów – przyczyny i patogeneza

     

    Łuszczycowe zapalenie stawów jest z całą pewnością chorobą o podłożu immunologicznym, choć mechanizm tego schorzenia nie jest jeszcze wystarczająco dobrze poznany.

    W przebiegu łuszczycowego zapalenia stawów w błonie maziowej stawów stwierdza się nacieki z limfocytów T, limfocytów B, limfocytów NK i makrofagów. Obecne w błonie maziowej limfocyty produkują cytokiny, czyli substancje wpływające na wzrost, dzielenie się i pobudzenie komórek biorących udział w odpowiedzi immunologicznej.

    Produkowane cytokiny są podobne do tych uwalnianych w zmianach skórnych w przebiegu łuszczycy oraz w maziówce stawów w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów. W maziówce lub płynie stawowym wykrywane są takie cytokiny jak:

    • interleukina 2 (IL-2),
    • interferon gamma (IFN-γ),
    • czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α),
    • inne cytokiny, m.in. IL-1, IL-6, IL-8.

    Zaawansowanie zmian kostnych w przebiegu łuszczycowego zapalenia stawów koreluje ze zwiększoną liczbą prekursorów komórek kościogubnych (tzw. osteoklastów) we krwi obwodowej. Głównymi czynnikami zewnętrznymi, mogącymi wywołać proces immunologiczny w stawach w przebiegu łuszczycowego zapalenia stawów są:

    • urazy – związek pomiędzy urazem a ŁZS to tzw. objaw Köbnera,
    • zakażenia wirusowe i bakteryjne – zwłaszcza paciorkowcami; istnieje skłonność do zajmowania stawów uprzednio narażonych na uraz.

     

    Łuszczycowe zapalenie stawów – objawy

     

    Łuszczycowe zapalenie stawów cechuje się bardzo zmiennym przebiegiem, z okresami zaostrzeń i remisji. Objawy występujące w ŁZS można zaklasyfikować do kilku grup, w zależności od miejsca, którego bezpośrednio dotyczą.

     

    Objawy dermatologiczne

     

    U znacznej większości chorych obserwuje się zmiany skórne typowe dla łuszczycy, które przeważnie wyprzedzają zmiany stawowe. Wykwity łuszczycowe mogą przyjmować postać:

    • grudkową,
    • uogólnioną (erytrodermiczną),

    Zmiany skórne zajmują różne obszary ciała – najczęściej owłosioną skórę głowy oraz ręce i stopy, rzadziej okolicę międzypośladkową oraz zewnętrzne narządy płciowe. Mają one różne nasilenie, od łagodnego do ciężkiego. U większości chorych można zaobserwować również zmiany w obrębie paznokci w postaci:

    • zagłębień w płytce paznokciowej (tzw. objaw naparstka),
    • oddzielania się paznokci,
    • nadmiernego rogowacenia paznokci.

     

    Objawy ze strony stawów obwodowych

     

    O toczącym się procesie zapalnym w obrębie jednego lub większej liczby stawów obwodowych świadczyć mogą takie objawy jak:

    • ból,
    • obrzęk,
    • ucieplenie,
    • sztywność poranna.

    Nierzadko obserwuje się także destrukcyjne zmiany w kościach nadgarstków. Charakterystyczne dla obwodowej postaci łuszczycowego zapalenia stawów jest zajęcie stawów międzypaliczkowych dalszych oraz obraz „zaostrzonego ołówka” jako wyraz osteolizy (resorpcji/niszczenia kości) paliczka dystalnego.

     

    Objawy ze strony szkieletu osiowego

     

    W przebiegu postaci osiowej łuszczycowego zapalenia stawów mamy do czynienia z niesymetrycznym zapaleniem stawów kręgosłupa i stawów krzyżowo-biodrowych. Chorzy skarżą się najczęściej na:

    • ograniczenie ruchomości kręgosłupa w odcinku szyjnym, piersiowym lub lędźwiowym – zarówno w płaszczyźnie strzałkowej, jak i czołowej.
    • ból pleców o charakterze zapalnym.

     

    Objawy zapalenia przyczepów ścięgnistych

     

    W miejscach przyczepu ścięgien, więzadeł czy też torebek stawowych obserwuje się obrzęk, ból oraz bolesność palpacyjną i uciskową. Często proces zapalny obejmuje ścięgno Achillesa.

     

    Objawy zapalenia palców

     

    Objawy zapalenia palców w przebiegu łuszczycowego zapalenia stawów nieodłącznie wiążą się z pojęciem tzw. dactylitis. Pojęcie dactylitis oznacza zajęcie przez proces zapalny wszystkich stawów i pochewek ścięgnistych palca. Objawia się to jego obrzękiem, zaczerwienieniem i bólem, dając obraz tzw. palca kiełbaskowatego.

    Ponadto rozwija się proces osteolityczny w obrębie paliczków palców, co prowadzi do ich skrócenia i powstania tzw. palców teleskopowych. Inne deformacje palców są podobne jak w reumatoidalnym zapaleniu stawów – tzn. może dojść również do wykształcenia się palców w kształcie szyi łabędziej oraz palców butonierkowatych.

     

    Inne objawy

     

    U osób cierpiących na łuszczycowe zapalenie stawów można ponadto zaobserwować:

    • zapalenie błony naczyniowej oka,
    • objawy psychiatryczne w postaci uczucia znużenia, zaburzenia nastroju oraz depresji,

     

    Łuszczycowe zapalenie stawów – badania dodatkowe

     

    Dotychczas nie udało się opracować specyficznych testów laboratoryjnych, które pozwalałyby na jednoznaczne rozpoznanie łuszczycowego zapalenia stawów.

     

    Badania laboratoryjne

     

    W łuszczycowym zapaleniu stawów często występują podwyższone wartości OB i CRP, a u niewielkiego odsetka pacjentów stwierdzić można obecność przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) w niskim mianie. W przypadku rozległych zmian skórnych można zaobserwować podwyższone stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi. Badanie płynu stawowego ujawnia jego zapalny charakter, a sporadycznie może wykazać kryształy moczanu sodu.

     

    Badania obrazowe

     

    Spośród badań obrazowych zastosowanie znajdują RTG (rentgenografia), MR (rezonans magnetyczny) oraz USG (ultrasonografia). Badanie metodą rezonansu magnetycznego jest w stanie uwidocznić wczesne zmiany zapalne w stawach krzyżowo-biodrowych oraz zapalenie przyczepów ścięgnistych.

     

    Diagnostyka różnicowa i leczenie

     

    W różnicowaniu należy uwzględnić przede wszystkim takie jednostki chorobowe jak:

    • reumatoidalne zapalenie stawów,
    • choroba zwyrodnieniowa stawów,

    Idealnie prowadzone postępowanie terapeutyczne jest ukierunkowane zarówno na zmiany skórne, jak i na zmiany stawowe.

     

    Łuszczycowe zapalenie stawów – leczenie

     

    U znacznej większości chorych na łuszczycowe zapalenie stawów lekami pierwszego wyboru są niesteroidowe leki przeciwzapalne (skrót – NLPZ). Niemniej jednak ich stosowanie może się przyczynić do zaostrzenia zmian skórnych, co na szczęście zdarza się sporadycznie.

    Glikokortykosteroidy znalazły swoje miejsce w leczeniu wspomagającym w postaci ograniczonej łuszczycowego zapalenia stawów. Wykonuje się miejscowe iniekcje (wstrzyknięcia) do pojedynczych stawów obwodowych, przy zachowaniu odstępów czasowych pomiędzy iniekcjami większych niż 1 miesiąc.

    Postępowanie takie ma zapobiec przyspieszeniu destrukcji stawu. Glikokortykosteroidy mogą zostać również podane do pochewek ścięgnistych, tkanek sąsiadujących w okolicy przyczepów ścięgien oraz do kaletki ścięgna piętowego – w przypadku, gdy proces zapalny obejmuje palce i ścięgna.

    Jeśli obserwuje się rozległe zajęcie skóry, należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu glikokortykosteroidów, gdyż może to przyczynić się do nasilenia zmian skórnych.

    W sytuacji kiedy stosowane NLPZ i glikokortykosteroidy są nieskuteczne lub obserwuje się objawy toksyczne związane ze stosowaniem tych leków, proponuje się leczenie z użyciem leków modyfikujących przebieg choroby (skrót – LMPCh).

    • W obwodowej postaci łuszczycowego zapalenia stawów w pierwszej kolejności proponuje się włączenie metotreksatu, a w razie jego nietolerancji lub przeciwwskazań do jego stosowania zaleca się zastosowanie sulfasalazyny, leflunomidu lub cyklosporyny.
    • W osiowej postaci łuszczycowego zapalenia stawów – proponuje się analogiczne postępowanie terapeutyczne jak w przypadku zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa.
    • W przypadku chorych z dużą aktywnością choroby i niedostateczną odpowiedzią na wyżej wymienione leki należy zastosować jeden z biologicznych leków modyfikujących przebieg choroby, z grupy inhibitorów TNF (adalimumab, etanercept, infliksymab, golimumab).
    • W zapaleniu ścięgien i palców u pacjentów z dużym stopniem niesprawności konieczne może być także zastosowanie inhibitora TNF.
    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.