zarejestruj się zaloguj się

Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?

Tekst: mgr Aleksandra Delikatna
Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 20. stycznia, 2015

Reumatoidalne zapalenie stawów jest poważną chorobą autoimmunologiczną. Nieleczona prowadzić może do zniekształcenia stawów, uszkodzenia narządów i postępującego inwalidztwa. W przypadku RZ stosuje się leczenie złożone – leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, leczenie biologiczne, fizjoterapię, a w niektórych przypadkach także leczenie operacyjne.

mgr Aleksandra Delikatna
AUTOR
mgr Aleksandra Delikatna fizjoterapeuta
SPIS TREŚCI:

    Jakie są objawy reumatoidalnego zapalenia stawów?

     

    Reumatoidalne zapalenie stawów, w skrócie nazywane RZS, to choroba reumatologiczna, z charakterystycznymi dla niej okresami zaostrzeń i remisji. RZS jest chorobą autoimmunologiczną, co oznacza, że układ odpornościowy danego organizmu atakuje i niszczy własne komórki. W chorobie tej przede wszystkim dochodzi do zaatakowania stawów, w szczególności drobnych stawów rąk.

    Jednak zapalenie może obejmować również narządy wewnętrzne, takie jak płuca, nerki, naczynia krwionośne i serce.

    Reumatoidalne zapalenie stawów to początkowo:

    • gorsze samopoczucie,
    • osłabienie,
    • stan podgorączkowy,
    • ból mięśni, dlatego często mylone jest z grypą.
    • pojawiają się bóle i stany zapalne stawów, często po obu stronach ciała (początkowo są to drobne stawy rąk, nadgarstków i stóp),
    • choroba może zaatakować większy staw, np. staw kolanowy lub barkowy,
    • pacjenci narzekają na poranną sztywność, ból, obrzęk, tkliwość i ocieplenie stawów,
    • pojawia się ograniczenie ruchomości.

    Charakterystycze dla choroby RZS są deformacje stawowe, takie jak: guzki reumatoidalne na stawach palców (zdarzają się także w płucach), przykurcze palców o charakterze tzw. „łabędziej szyi”, ulnaryzacja dłoni (odchylenie w kierunku łokciowym), palce młoteczkowate w palcach stopy oraz haluksy paluchów. Często stan zapalny obejmuje ścięgna mięśniowe, co skutkuje ich naderwaniem, a nawet zerwaniem.

     

    Diagnostyka i badania an RZS stawów

     

    W 2010 roku zostały opracowane nowe kryteria klasyfikacji choroby RZS, w skrócie nazywane ACR/EULAR (ang. American College of Rheumatology/The European League Against Rheumatism). Dzięki nim chorobę można wykryć na wczesnym etapie oraz, dzięki wdrożeniu leczenia, zapobiec jej nieodwracalnym skutkom. W badaniach laboratoryjnych określa się:

    Ponadto wykonywane są badania obrazowe, m.in. RTG, ultrasonografia, rezonans magnetyczny oraz tomografia komputerowa, dzięki którym lekarz może opisać zmiany w stawach, takie jak obrzęk, stan zapalny, ubytek gęstości kości, zwężenie szpar stawowowych oraz deformację stawów.

     

    Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów

     

    Najważniejsze w reumatoidalnym zapaleniu stawów jest jak najszybsze zdiagnozowanie choroby, aby specjalista reumatolog mógł wdrożyć odpowiednią terapię. Celem leczenia w RZS jest uzyskanie możliwie najdłuższego stanu remisji choroby (wyciszenia objawów), zmniejszenie bólu i obrzęku w okresie zaostrzenia, poprawę ogólnego funkcjonowania stawów, zapobieganie niepełnosprawności oraz możliwe zahamowanie rozwoju choroby.

    W RZS stosuje się leczenie farmakologiczne (leki przeciwzapalne/przeciwbólowe, leki modyfikujące przebieg choroby), leczenie niefarmakologiczne oraz, w skrajnych przypadkach, leczenie operacyjne.

     

    Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne na RZS

     

    Na początku choroby najczęściej stosuje się niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ), leki przeciwbólowe zawierające paracetamol oraz glikokortykosteroidy.

    NLPZ, do których należy np. ibuprofen, meloksykam, diklofenak i ketoprofen, działają jedynie przeciwzapalnie, wspomagając terapię przeciwbólową i zmniejszając uczucie sztywności stawów. Nie zatrzymują rozwoju choroby. Niestety w długoterimnowej terapii się nie sprawdzają, gdyż mają szereg skuktów ubocznych, w tym: uszkodzenie błony śluzowej żołądka, krwawienie z przewodu pokarmowego, zwiększają ryzyko chorób serca i udarów mózgu, uszkodzenie nerek oraz niepożądane zmiany w układzie nerwowym, objawiające się depresją, splątaniem i dezorientacją. Dlatego powinny być stosowane w niewielkich dawkach i pod nadzorem lekarza.

    Glikokortykosteroidy (w skrócie nazywane GKS) mają silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne (hamujące aktywność układu odpornościowego). Istnieje podanie steroidu bezpośrednio do zaatakowanego i bolesnego stawu. Jednak, tak jak NLPZ, GKS nie mają wpływu na przebieg choroby. Działają jednak silnie przeciwbólowo i zmniejszają objawy zapalenia. Nie zaleca się stosowania GKS częściej niż raz na 3 miesiące, gdyż mają wiele działań niepożądanych, takich jak: zwiększenie ryzyka występowania osteoporozy, cukrzycy, nadciśnienia lub infekcji i zakażeń skóry.

     

    Leki biologiczne w RZS

     

    Leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh) powinny być wdrożone od razu po zdiagnozowaniu reumatoidalnego zapalenia stawów, najlepiej do 3 miesięcy od rozpoznania. Leki te poprzez wpływ na układ odpornościowy hamują progresję choroby, zwalniają proces destrukcji stawów oraz łagodzą objawy. Początkowo stosowane są wraz niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, gdyż same nie mają bezpośredniego wpływu na ból. Zaczynają działać powoli, od 1 do nawet 6 miesięcy od pierwszego zażycia leku. Wyróżnia się LMPCh biologiczne oraz niebiologiczne, zwane syntetycznymi. Niestety LMPCh nie dają możliwości pełnego i trwałego wyleczenia. Po ich odstawieniu, objawy najczęściej wracają.

    Leki niebiologiczne, zwane też syntetycznymi lub klasycznymi, są podstawowymi w leczeniu RZS. Stosowane są także w przypadku innych chorób autoimmunologicznych. Tzw. lekiem pierwszego wyboru jest metotreksat, stosowany również w leczeniu przeciwnowotworowym, hamuje on syntezę DNA, a pośrednio również RNA. Lek zaczyna działać po upływie 2 miesięcy. Drugim najczęściej stosowanym lekiem na reumatoidalne zapalenie stawów jest sulfalazyna, lecz z badań wynika, że może wywoływać więcej objawów ubocznych. Ponadto do leków syntetycznych należą: leflunomid, sole złota oraz lek przeciwmalaryczny-chlorochina.

    Leki biologiczne na RZS wytwarzane są dzięki procesom inżynierii genetycznej. Hamują destrukcję stawów, zmniejszają nasilenie bólu i obrzeków. Działają przeciwko czynnikom zapalnym, takim jak cytokiny i komórki zapalne w RZS, hamując odpowiedź immunologiczną organizmu.

    Należą do nich: inhibitory TNF alfa (np.adalimumab, certolizumab), leki działąjące przeciwko interleukinie 1 (anakinra), interleukinie 17 (tocilizumab), leki hamujące działanie limfocytów B i T (odpowiednio rituksymab i abatacept). Terapia biologiczna zapobiega inwalidztwu oraz istotnie poprawia funkcjonowanie i sprawność stawów. Jednak poprzez hamowanie działania układu odpornościowego, wiąże się z częstszymi infekcjami, w tym z ryzykiem wystąpienia ciężkich chorób, takich jak gruźlica.

     

    Inne metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów

     

    Do leczenia niefarmakologicznego zaliczane są wszelkie formy terapii poprawiające samopoczucie pacjenta. W RZS pacjenci często odczuwają zmęczenie, szczególnie w stanach zaostrzenia choroby. W tym okresie jakiekolwiek formy aktywności są wzbronione. Zalecany jest częsty odpoczynek. Istotne jest wsparcie psychiczne i zrozumienie, które pacjenci otrzymują od bliskich i osób z otoczenia. Pomocna w okresie zaostrzeń jest psychoterapia behawioralna.

    Niezbędna w RZS jest rehabilitacja. Jednak należy bardzo uważne wprowadzać ćwiczenia oraz zabiegi, tak aby nie pogorszyły one stanu pacjenta. Zalecane są ćwiczenia poprawiące zakres ruchomości i stabilność stawów oraz delikatne treningi wydolnościowe np. spacer czy pływanie. Z zakresu fizykoterapii stosuje się zabiegi zmniejszające stan zapalny i rozluźniające tkanki (krioterapia, ultradźwięki, masaż) oraz leczenie uzdrowiskowe.

    W codziennym funkcjonowaniu pomaga indywidualnie dobrane zaopatrzenie ortopedyczne odciążające osłabione i zniszczone stawy, takie jak balkoniki, kule, ortezy stabilizujące stawy oraz wkładki ortopedyczne. Ergonomiczne dostosowanie sprzętu domowego oraz samochodu ułatwia codzienne funkcjonowanie. Pacjenci chorujący na RZS powinni unikać zmian wagi (zarówno otyłości jak i nadmiernego chudnięcia) oraz dostarczać organizmowi dużą dawkę produktów spożywczych bogatych w wapń i witaminę D. Chorzy powinni absolutnie zaprzestać palenia papierosów, które przyczyniają się do cięższego przebiegu choroby.

     

    Leczenie operacyjne w RZS

     

    W zaawasowanych przypadkach RZS, kiedy dochodzi do poważnego ograniczenia ruchomości stawu, lekarz może po konsultacji z pacjentem zdecydować się na zabieg operacyjny. Jednym z nich jest synowektomia, czyli zabieg usuwający zmienioną błonę maziową w obrębie stawu lub ścięgna. Wykonywane są zabiegi artroskopowe oczyszczające staw lub naprawiające uszkodzone w przebiegu choroby mięśnie i ścięgna. Częstym zabiegiem jest odbarczenie nerwu w przebiegu zespołu cieśni kanału nadgarstka. W skrajnych sytuacjach lekarz decyduje się na zabieg artrodezy, czyli operacyjne usztywnienie stawu, lub endoprotezoplastykę, czyli zastąpienie całkowicie zniszczonego stawu, protezą.

    Niestety reumatoidalne zapalenie stawów jest chorobą niemal niewyleczalną. Odpowiednie dobrane leczenie, dieta oraz ćwiczenia mogą pomóc w wyhamowaniu rozwoju choroby, utrzymaniu jak najlepszej funkcji stawów oraz wyciszeniu bólu i zmniejszenia uczucia zmęczenia.

    Autor: mgr Aleksandra Delikatna
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Polimialgia reumatyczna

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.