zarejestruj się zaloguj się

Choroby reumatyczne

Tekst: mgr Aleksandra Pełczewska
Choroby reumatyczne
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 06. czerwca, 2013

Choroby reumatyczne obejmują szereg schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego. Są zmianami zapalnymi, wieloukładowymi, mogą dotyczyć narządów wewnętrznych ale najczęściej obejmują zmiany kości, tkanek miękkich oraz stawów. 

mgr Aleksandra Pełczewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest choroba reumatyczna?

     

    Schorzenia reumatyczne są uogólnioną chorobą tkanki łącznej. Zmiany chorobowe mogą obejmować narządy wewnętrzne (najczęściej nerki, opłucną, osierdzie), ale przede wszystkim powodują zniekształcenia stawów oraz zaniki mięśni. Specyfika chorób reumatycznych polega na gromadzeniu się w stawach dotkniętych chorobą dużej ilości enzymów uszkadzających powierzchnię chrząstki stawowej co prowadzi do stopniowego niszczenia jej oraz kości.

    Zmiany dotyczą również tkanek miękkich, najpierw dotykają błonę maziową wewnątrz stawu, następnie kaletki maziowe, ścięgna i więzadła powodując ich zapalenie, a w konsekwencji zmiany zniekształceniowe stawów, ograniczenie ich ruchomości i czasem całkowite zesztywnienie. Choroby reumatyczne cechują się przewlekłym przebiegiem z okresami zaostrzeń zmian chorobowych (rzutów) oraz ich wyciszania (remisji).

     

    Przyczyny choroby reumatycznej

     

    Choroby reumatyczne są najczęstszą przyczyną zmian patologicznych w narządzie ruchu. Dotyczą najczęściej osób między 25-50 rokiem życia, częściej kobiet. Obejmują szereg schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego. Są zmianami zapalnymi, wieloukładowymi, mogą dotyczyć narządów wewnętrznych ale najczęściej obejmują zmiany kości, tkanek miękkich oraz stawów.

    Cechą wspólną wszystkich schorzeń reumatycznych jest ból, przewlekły stan zapalny i ograniczenie ruchomości stawów. Najczęściej są to zmiany postępujące, które narastają powoli i powodują wtórne zmiany przeciążeniowe w narządzie ruchu, ograniczenie sprawności fizycznej oraz wydolności krążeniowo-oddechowej. Przyczyna choroby reumatycznej jest nieznana. Najczęściej spotykanymi chorobami typu reumatycznego jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS, gościec), zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów oraz toczeń układowy.

    Przyczyna chorób reumatycznych nie jest do końca wyjaśniona. Przyjmuje się, że najczęstszą jest reakcja autoimmunologiczna organizmu, czyli sytuacja w której organizm niszczy własne komórki podczas błędnej reakcji układu immunologicznego. Innymi przyczynami mogą być: stany zapalne niewiadomego pochodzenia, przeciążenia statyczno-dynamiczne narządu ruchu oraz nieprawidłowy kształt lub długość kości wrodzony lub nabyty podczas życia.

     

    Rozpoznanie Reumatoidalnego Zapalenia Stawów

     

    Są kryteria, które sugerują, że zmiany w naszych stawach mają charakter reumatyczny. Dla RZS charakterystyczne jest:

    • zapalenie stawów ręki,
    • symetryczne zapalenie stawów (obie ręce, obie stopy),
    • występowanie pod skórą guzków reumatoidalnych,
    • pojawianie się porannej sztywności stawów, trwającej co najmniej godzinę.

    Podczas wizyty u lekarza zaleca się zbadanie wszystkich stawów, nawet tych nie objętych procesem zapalnym oraz wykonanie badań obrazowych. W przypadku podejrzenia schorzenia reumatycznego konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych (morfologia krwi, badanie ogólne moczu, płyn stawowy) z uwzględnieniem czynnika reumatoidalnego (RF), który występuje u 85% pacjentów z RZS, białka C-reaktywnego (CRP), którego poziom będzie podwyższony w stanie zapalnym oraz OB, w którym prędkość opadania krwinek będzie szybsza.

     

    Gdzie występują zmiany chorobowe?

     

    Chorobę reumatyczną określa się jako chorobę układową, ponieważ pierwotnie obejmuje ona stawy i układ ruchu, ale zmiany patologiczne mogą dotyczyć również innych narządów i układów ciała. W układzie ruchu zmiany reumatyczne mogą występować w:

    • stawach rąk – zaatakowane są stawy międzypaliczkowe, śródręczno-paliczkowe oraz stawy nadgarstkowe. Charakterystyczne są: łokciowe odchylenie rąk, podwichnięcia paliczków i zmiany w ich wyglądzie, podskórne, niebolesne guzki reumatoidalne na wyprostnych powierzchniach stawów i w miejscach narażonych na ucisk z powodu zapalenia małych naczyń krwionośnych, gangliony – otoczona nabłonkiem jamy wypełnione płynem lub galaretą, zespół cieśni nadgarska, czyli ucisk na nerw pośrodkowy z objawami drętwienia palców i bólami nocnymi,
    • stawach stóp – może wystąpić obrzęk w okolicy kostek, ból podczas chodzenia, tworzą się guzki reumatoidalne, może dojść do zerwania ścięgien oraz podwichnięcia stawów i deformacji palców stóp,
    • stawach łokciowych – pojawiają się ból, ograniczenie ruchu wyprostu oraz guzki reumatoidalne i stopniowo powstaje przykurcz zgięciowy w stawie,
    • stawach kolanowych – pierwszym objawem może być zanik mięśnia czworogłowego uda. Pojawiają się obrzęki stawów, przykurcze zgięciowe, wypuklenie zewnętrznej części stawu nasilające się przy ucisku rzepki. Częstym powikłaniem jest torbiel podkolanowa (Bakera) powstająca w wyniku nadmiernej produkcji płynu stawowego w przebiegu procesu zapalnego i jego wycieku poza jamę stawową,
    • stawach biodrowych – występują bóle w okolicy pachwin nasilające się przy chodzeniu oraz ograniczenia ich ruchomości,
    • kręgosłupie – najczęściej zmiany dotyczą odcinka szyjnego, dochodzi do ograniczenia ruchomości, bólów podczas ruchów i uszkodzeń w obrębie krążka międzykręgowego,
    • stawach skroniowo-żuchwowych – występuje trudność w otwieraniu ust, co ogranicza mówienie i jedzenie.

    Zmiany pozastawowe najczęściej występują u pacjentów ze stwierdzonym czynnikiem reumatoidalnym we krwi i mogą obejmować narząd wzroku, osierdzie, nerki oraz powodować zmiany hematologiczne, głównie niedokrwistość.

     

    Leczenie choroby reumatycznej

     

    Leczenie choroby reumatycznej powinno być kompleksowe i obejmować:

    • farmakoterapię, stosując leki przyczynowe oraz modyfikujące przebieg choroby. Niesterydowe leki przeciwzapalne mają działanie przeciwbólowe oraz przeciwzapalne, ale wiążą się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych zwłaszcza przy ich długotrwałym stosowaniu. Zaleca się stosowanie leków wytwarzanych z naturalnych kopalin leczniczych (woda siarczkowa, borowina), które również mają podobne działanie, ale nie wykazują działań niepożądanych i mogą być używane podczas zabiegów fizykoterapii,
    • rehabilitację, która w związku z postępującym charakterem zmian reumatycznych oraz stopniowym pogłębianiem się ograniczeń w narządzie ruchu jest konieczna. W przypadku chorób reumatycznych najskuteczniejsza jest rehabilitacja w ramach lecznictwa uzdrowiskowego w sanatoriach ale ze względu na ograniczoną liczbę miejsc większość pacjentów wybiera leczenie w szpitalach, przychodniach rehabilitacyjnych oraz w warunkach domowych.

     

    Choroba reumatyczna stawów – rehabilitacja

     

    W całokształcie procesu rehabilitacji ważna jest ciągłość tego procesu. Chory powinien być leczony podczas turnusów rehabilitacyjnych trwających 2-4 tygodnie w ośrodkach rehabilitacyjnych (szpitale, przychodnie) minimum dwa razy w ciągu roku i dodatkowo wyjechać do sanatorium, gdzie oferowane jest lecznictwo uzdrowiskowe z użyciem naturalnych zasobów naszego środowiska. Pacjentów ze schorzeniami reumatycznymi leczy się tam wodami siarczkowymi i borowiną. Pozostały okres jest przeznaczony na rehabilitację w warunkach domowych, gdyż głównie od sumienności i systematyczności pacjenta zależy jego poziom funkcjonalności oraz samodzielności. Rehabilitacja powinna obejmować:

    • W okresie ostrym unikanie przeciążeń, odpoczynek oraz stosowanie pomocniczych urządzeń np. kul, lasek, opasek i aparatów stabilizujących chore stawy podczas chodzenia lub wykonywania różnych czynności,
    • Fizykoterapię, która działa przeciwbólowo oraz przeciwzapalnie. Z różnych zabiegów fizykalnych najlepsze efekty przy zmianach reumatycznych osiąga się stosując: krioterapię, ultradźwięki, laseroterapię, pole magnetyczne i jonoforezę,
    • Kinezyterapię, czyli wykonywanie różnych ćwiczeń leczniczych, które uwzględniają ćwiczenia poprawiające ruchomość chorego stawu, wzmacniające jego mięśnie oraz ćwiczenia ogólno-kondycyjne poprawiające wydolność chorego,
    • Terapię manualną, która obejmuje techniki mobilizacyjne lub manipulacyjne mogące odblokować chory staw i przywrócić mu fizjologiczną biomechanikę. Po zastosowaniu odpowiedniej techniki dochodzi do zmniejszenia bólu, ustąpienia procesu zapalnego oraz poprawy ruchomości stawu. W przypadku stawów ze zmianami reumatycznymi zaleca się wykonywanie terapii manualnej ze szczególną ostrożnością.

     

    Choroba reumatyczna stawów – ćwiczenia

     

    Ćwiczenia w chorobie reumatycznej należy prowadzić ze szczególną ostrożnością z uwagi na przewlekły stan zapalny, możliwość zaostrzenia procesu chorobowego, zmniejszoną wytrzymałość tkanek miękkich i możliwość ich uszkodzenia. Ćwiczenia powinny być dobrane indywidualnie w zależności od zaawansowania procesu chorobowego, rodzaju zmian oraz tolerancji na ból. Nie powinny zbyt męczyć pacjenta i muszą być uzależnione od aktualnego stanu choroby. Najlepiej aby fizjoterapeuta pokazał pacjentowi zestaw ćwiczeń, które powinien wykonywać regularnie i systematycznie w domu.

    W okresie zaostrzenia objawów, czyli w okresie rzutu zaleca się odciążenie chorego odcinka narządu ruchu i wykonywanie jedynie ćwiczeń podtrzymujących sprawność fizyczną. Najlepsze w tym okresie będą ćwiczenia w odciążeniu, rozluźniające oraz rozciągające.

    Kiedy ustępują dolegliwości i poprawia się stan chorego, mówimy o okresie remisji. W tym okresie zaleca się maksymalne usprawnienie chorego ukierunkowane na zwiększenie zakresu ruchu oraz siły mięśniowej w chorym stawie. Wskazane są ćwiczenia czynne z uwzględnieniem wszystkich ruchów w danym stawie z ich maksymalnym, fizjologicznym zakresem i ćwiczenia czynne oporowe – wykonywane przy użyciu ciężarka w celu zwiększenia siły mięśniowej.

    Autor: mgr Aleksandra Pełczewska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Polimialgia reumatyczna

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.