zarejestruj się zaloguj się

Chondromalacja rzepki

Tekst: mgr Aleksandra Pełczewska
Chondromalacja rzepki
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. stycznia, 2014

Chondromalacją określa się rozmiękanie chrząstki stawowej, czyli warstwy ochronnej pokrywającej kości, które prowadzi do jej destrukcji. Choroba występuje najczęściej w obrębie stawu kolanowego i zazwyczaj dotyczy rzepki oraz kłykci kości udowej. Do objawów zalicza się m.in. bóle kolan, głównie ich przedniej części.

mgr Aleksandra Pełczewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest chondromalacja rzepki?

     

    Chondromalacja może wystąpić w każdym stawie. Rzepka jest niezwykle ważnym elementem stawu kolanowego, w połączeniu z kością udową tworzy staw rzepkowo – udowy, który kontroluje i ukierunkowuje działanie całego mechanizmu wyprostnego kolana. Powierzchnie stawowe kości udowej oraz rzepki pokryte są grubą warstwą chrząstki szklistej, ze względu na znaczne dynamiczne obciążenia tego stawu.

    Chrząstka stawowa powinna być odpowiednio twarda i sprężysta, aby ochraniać warstwy głębiej leżące, takie jak tkankę podchrzęstną i kość. W przypadku chondromalacji, kiedy jest ona zbyt miękka i popękana, jest przyczyną przenoszenia obciążeń głębiej, na struktury bardziej unerwione, co powoduje ból i nawracający stan zapalny kolana. Choroba występuje najczęściej u młodych osób, między 17 a 25 rokiem życia. Leczenie tej choroby jest niezwykle ważne, gdyż zmiany nieleczone i utrwalone mogą doprowadzić do trwałego upośledzenia funkcji stawu kolanowego.

     

    Jakie są przyczyny chondromalacji rzepki?

     

    Wyróżnia się następujące przyczyny zmian zwyrodnieniowych tkanki chrzęstnej stawu kolanowego:

    • pierwotną - która rozwija się samoistnie i może być konsekwencją niewielkich urazów i przeciążeń oraz przebytych stanów zapalnych,
    • wtórną – o jasno określonej przyczynie, np. jałowa martwica kości, nieprawidłowe położenie rzepki, wadliwe ukształtowanie powierzchni stawowych stawu rzepkowo-udowego, słabe mięśnie stawu kolanowego, nieprawidłowa i nadmierna aktywność fizyczna (bieganie, skakanie, jazda na nartach), płaskostopie oraz koślawość kolan,
    • idiopatyczną – w której nie możemy określić przyczyny powstania choroby.

    Osoby, które doznały zwichnięcia, złamania lub innego uszkodzenia rzepki są bardziej narażone na rozwój chondromalacji.

     

    Jakie są objawy chondromalacji rzepki?

     

    Najczęstsze objawy chondromalacji rzepki obejmują:

    • okresowe bóle przedniej części kolana lub ból rozlany, promieniujący do różnych okolic stawu kolanowego,
    • dolegliwości bólowe po dłuższym siedzeniu ze zgiętymi kolanami, podczas chodzenia, wchodzenia i schodzenia po schodach, kucania, klęczenia oraz rzadkie bóle nocne,
    • odczuwanie nieznacznej sztywności,
    • lekką opuchliznę,
    • wyczuwalne lub słyszalne trzeszczenie, wywołane tarciem nierównej powierzchni stawowej rzepki podczas ruchów stawu kolanowego,
    • uczucie blokowania podczas ruchów,
    • niestabilność stawu,
    • pourazowy krwiak w izolowanych uszkodzeniach chrząstki, z towarzyszącym wysięki do stawu.

    Chrząstka stawowa ulega rozwłóknieniu, powstają w niej szczeliny, co doprowadza w konsekwencji do zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo–udowego. Zaawansowane postacie chondromalacji objawiają się ponadto wyroślami kostnymi na brzegach rzepki oraz wysiękami ze stawu kolanowego.

     

    Chondromalacja rzepki – leczenie

     

    W leczeniu chondromalacji rzepki istotna jest przyczyna uszkodzenia chrząstki – jeśli do jej uszkodzenia doszło z powodu uszkodzenia innych elementów stawu kolanowego, czy niestabilności kolana, a lekarz zajmie się jedynie leczeniem chrząstki, nie lecząc przy tym przyczyny jej uszkodzenia, to problem z pewnością powróci. Na pewno należy udać się do lekarza ortopedy, który powinien przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentem, badanie kliniczne oraz zlecić badania dodatkowe. Lekarz ocenia ogólny stan zdrowia pacjenta, zwraca uwagę na:

    • sposób chodu,
    • ewentualne zaburzenia osi kończyn,
    • blizny po przebytych zabiegach operacyjnych, urazach lub infekcjach.

    Badanie dotykiem określa rodzaj i lokalizację bólu oraz sprawdza obecność płynu w stawie i jego ocieplenie. Warto porównać oba stawy kolanowe ze sobą, aby wychwycić czasem bardzo nieznaczne, a istotne różnice pomiędzy nimi. Podczas badania określamy zakres ruchu w stawie kolanowym oraz wykonujemy testy kliniczne dla oceny struktur wewnątrzstawowych. Warto zlecić wykonanie rezonansu magnetycznego, aby w pełni ocenić uszkodzenia w stawie. Ostatecznym potwierdzeniem chondromalacji jest artroskopia stawu kolanowego, czyli wprowadzenie do wnętrza stawu specjalnej metalowej rury z układem optycznym w celu obejrzenia struktur wewnątrzstawowych.

    Na początku stosuje się leczenie zachowawcze, które obejmuje rehabilitację oraz farmakoterapię. W 85% przypadków leczenie zachowawcze jest efektywne i chorzy odczuwają poprawę stanu zdrowia. Głębokie uszkodzenia chrząstki nie mają już zdolności do wygojenia, przechodzą w zmiany chroniczne i prowadzą do postępującej degradacji stawu, więc kwalifikują się do operacji.

     

    Rehabilitacja w chondromalacji rzepki

     

    W początkowej fazie, kiedy uszkodzenia chrząstki są nieznaczne, jest duża szansa, że rehabilitacja, mająca na celu działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz skorygowanie nieprawidłowej biomechaniki w stawie rzepkowo-udowym wystarczy, aby problem się nie pogłębiał i dolegliwości ustąpiły. Rehabilitacja powinna obejmować:

    • farmakologię - która zawiera stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych, leków sterydowych oraz poprawiających metabolizm chrząstki. Leki poprawiające metabolizm chrząstki stawowej dostarczają składników wchodzących w jej skład i można je podawać doustnie lub do jamy stawu. Leki sterydowe stosowane są czasem miejscowo do jamy stawu, ale ze względu na ich silne działanie oraz liczne działanie uboczne, powinny być stosowane jedynie w wybranych przypadkach, ochronę stawu kolanowego przed dalszymi urazami i obciążeniami. Wskazane jest zabezpieczenie kolana odpowiednim stabilizatorem lub ortezą przez 2–3 tygodnie, który odciąża staw rzepkowo-udowy i zapewnia jego regenerację,
    • fizykoterapię – ważne są zabiegi działające przeciwbólowo oraz regeneracyjnie. W celu złagodzenia bólu i zmniejszenia obrzęku oraz ciepłoty stawu stosuje się krioterapię, czyli leczenie zimnem. Z zabiegów o działaniu regeneracyjnym, które przyspieszają gojenie zaleca się: pole magnetyczne, laseroterapię i ultradźwięki. Aby wzmocnić osłabione mięśnie stawu kolanowego można zastosować elektrostymulację prądami małej częstotliwości,
    • kinezyterapię - która obejmuje odpowiednio dobrane ćwiczenia; ruch w stawie zapobiega powstawaniu zrostów oraz zanikom mięśni kończyny. W początkowym etapie rehabilitacji najlepiej wykonywać z terapeutą delikatne ćwiczenia bez obciążania: w odciążeniu na podwieszkach, izometryczne, rozciągające, oraz pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową. Powoli wprowadzamy ćwiczenia oporowe wzmacniające siłę, poprawiające stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni. Pod koniec stosujemy ćwiczenia całej kończyny dolnej, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę na nierównym podłożu, najlepiej metodą PNF. Końcowym elementem jest trening funkcjonalny, który obejmuje ćwiczenia dynamiczne w pełnym obciążeniu (biegi, skoki). Odpowiednia kinezyterapia poprawia funkcję aparatu wyprostnego kolana i pracę stawu rzepkowo –udowego,
    • masaż tkanek głębokich oraz blizny pooperacyjnej,
    • mobilizację rzepki,
    • kinesiotaping, czyli plastrowanie, polega na oklejeniu stawu kolanowego specjalnymi elastycznymi plastrami. Plastry mają działanie sensoryczne, co poprawia lokalne funkcjonowanie stawu, co więcej zapewnią lepszą stabilizację, usprawnią procesy gojenia oraz zmniejszą ryzyko kontuzji podczas aktywności fizycznej.

     

    Chondromalacja rzepki – operacja

     

    Leczenie operacyjne wykonuje się metodą otwartą lub artroskopową. Artroskopowe leczenie chondromalacji rzepki wykonywane jest w znieczuleniu miejscowym. Zabieg trwa około 30 minut i polega na punktowym wejściu do stawu kolanowego pod kontrolą artroskopu i usunięciu powierzchniowej, uszkodzonej warstwy chrząstki rzepki lub jej odtworzenie. Jeśli doszło do podwichnięcia rzepki, wykonuje się dodatkowo przecięcie troczków rzepki, które pozwala na uzyskanie prawidłowego, centralnego jej ustawienia oraz mniejsze przyparcie do kości udowej. Zaraz po zabiegu pacjent wraca do domu. Często stosuje się stabilizator stawu kolanowego po zabiegu. Kontrole i usunięcie 2 szwów po około 2 tygodniach. Po zabiegu wskazana jest rehabilitacja. Zwykle po 6 tygodniach pacjent wraca do pracy.

    Istnieją jeszcze inne operacyjne metody naprawy uszkodzonej chrząstki; za pomocą własnych przeszczepów powierzchni chrzęstno - kostnych, ochrzęstnej, okostnej lub obcych komórek namnażanych w hodowlach, wypełniania ubytków w powierzchni stawowej biomateriałami z czynnikami wzrostu lub wszczepianie endoprotezy zastępującej uszkodzony staw rzepkowo-udowy.

    Autor: mgr Aleksandra Pełczewska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zwyrodnienie stawu kolanowego

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.