zarejestruj się zaloguj się

Szkorbut (gnilec, cynga) – przyczyny, objawy i leczenie choroby marynarzy

Tekst: lek Dawid Gajda
Szkorbut (gnilec, cynga) – przyczyny, objawy i leczenie choroby marynarzy
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 27. lipca, 2017

Szkorbut, inaczej gnilec, jest rzadką obecnie chorobą, która może się rozwijać, jeśli nie ma wystarczającej ilości witaminy C w diecie. Witamina C, zwana również kwasem askorbinowym, nie jest syntetyzowana przez organizm człowieka, jej ilość zależy wyłącznie od podaży w pokarmie. Szkorbut objawia się głównie zmęczeniem, bólem mięśni i stawów, zmianami skórnymi oraz krwawieniem i obrzękiem dziąseł. Nieleczony gnilec może doprowadzić do śmierci.

lek Dawid  Gajda
AUTOR
lek Dawid Gajda chirurgia ogólna, chirurgia dzie
SPIS TREŚCI:

    Czym jest szkorbut?

     

    Szkorbut, znany również pod nazwą gnilec, cynga lub choroba marynarzy, należy do chorób wielonarządowych. Szkorbut powstaje w wyniku niedoboru witaminy C. W odróżnieniu od innych rodzajów witamin, człowiek nie jest w stanie wytwarzać kwasu askorbinowego, dlatego witamina C musi być dostarczana z pożywieniem.

    Witamina C jest ona niezbędna w wielu procesach zachodzących w organizmie, między inny ułatwia wchłanianie żelaza, głównie jednak wykorzystywana jest jako koenzym do syntezy kolagenu. W wyniku braku witaminy C nie dochodzi do stabilizacji kolagenu, który jest głównym białkiem tkanki łącznej, stanowiącej podstawowy składnik ścięgien. Występuje on także w: tkance podskórnej, chrząstkach stawowych, tkankach budujących błony śluzowe i wnętrza naczyń krwionośnych. Dlatego szkorbut daje objawy ze strony różnych narządów.

     

    Kogo może dotyczyć szkorbut (cynga)?

     

    Szkorbut był chorobą najczęściej występującą wśród żeglarzy na przełomie XVI i XVII wieku, którzy z powodu długiej żeglugi, nie mieli dostępu do produktów bogatych w witaminę C. Biorąc pod uwagę poprawę jakości diety oraz standardu życia, obecnie szkorbut zdarza się rzadko. Może jednak dalej stanowić problem dla niektórych grup osób, w tym:

    • dzieci, karmionych wyłącznie mlekiem butelkowym (ponieważ kwas askorbinowy ulega zniszczeniu podczas obróbki termicznej) przez pierwsze półrocze, u których nie zapewnia się odpowiedniej suplementacji witaminowej;
    • kobiet w ciąży, karmiących oraz chorujących na nadczynność tarczycy, które z powodu zwiększonego wykorzystania witaminy C, wymagają jej dostarczenia w większej ilości;
    • osób niedożywionych, z powodu uzależnienia od alkoholu lub narkotyków, podeszłego wieku, nieodpowiedniej diety lub zaburzeń psychicznych (np. anoreksja);
    • pacjentów, u których jest zaburzone wchłanianie witaminy C, chorujących na: chorobę Leśniowskiego-Crohna, dyspepsję, chorobę Whipple’a, celiakię, zespół złego wchłaniania.

     

    Jakie są objawy szkorbutu?

     

    Objawy szkorbutu pojawiają się zazwyczaj dopiero po trzech miesiącach niewystarczającej suplementacji kwasu askorbinowego. Rozpoczynają się od: ciągłego odczuwania zmęczenia i osłabienia, rozdrażnienia i apatii oraz bólu kończyn, szczególnie dolnych. Do późniejszych objawów gnilca, w przypadku braku podjęcia leczenia, należą:

    • problemy z dziąsłami – stają się one miękkie i opuchnięte, są podatne na krwawienia, nawet przy niewielkim kontakcie. Może dojść do poluźnienia, a nawet wypadania zębów;
    • zmiany skórne – charakterystyczne dla szkorbutu są czerwono-niebieskie plamki, podobne do siniaków, otaczające mieszki włosowe;
    • silne bóle stawowe – spowodowane są krwawieniem wewnątrz stawów;
    • problemy sercowo-płucne – pojawia się tachykardia (przyspieszenie akcji serca), obniżenie ciśnienia tętniczego oraz spłycenie oddechu;
    • problemy z oczami – są suche i podrażnione, zdarza się światłowstręt i zniekształcenie obrazu;
    • anemia – wynika z zaburzonego metabolizmu (wchłaniania) żelaza oraz utraty krwi do tkanek;
    • depresja;
    • słabe gojenie się ran.

     

    Jak zapobiegać szkorbutowi (gnilcowi)?

     

    Szkorbutowi można zapobiegać w bardzo łatwy sposób. Najlepszym sposobem jest zdrowa, zbilansowana dieta, która zawiera dużo świeżych owoców i warzyw (witaminy C). Bogate w kwas askorbinowy są:

    • owoce: cytrusowe (pomarańcze, cytryny, limonki, grejpfruty), czarna porzeczka, kiwi, papaja, pomidory, truskawki;
    • warzywa: brokuły, marchewka, szpinak, szparagi, kapusta, zielona papryka, kiełki, słodkie ziemniaki;
    • produkty mięsne: wątróbka, ostrygi.

    Należy pamiętać, że witamina C ulega zniszczeniu podczas gotowania, dlatego powinno się spożywać jak najwięcej surowych i świeżych produktów bogatych w jej źródło.

     

    Rozpoznanie i leczenie szkorbutu (choroby marynarzy)

     

    Rozpoznanie szkorbutu opiera się na fizykalnym badaniu i stwierdzeniu objawów wymienionych powyżej. Możliwe jest również, za pomocą testów laboratoryjnych, określenie rzeczywistego poziomu witaminy C w osoczu lub jej zawartości w białych krwinkach.

    Nieleczony szkorbut prawie zawsze prowadzi do śmierci, jednak w dzisiejszych czasach jest to sytuacja niezwykle rzadka.

    Leczenie szkorbutu polega na regularnym podawaniu preparatów z witaminą C drogą doustną, jak i parenteralną (pozajelitową) oraz wzbogaceniu diety w produkty bogate w tę witaminę, czyli warzywa i owoce. Dodatkowo stosuje się leczenie objawowe.

    Autor: lek Dawid Gajda
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Wybroczyny

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.