zarejestruj się zaloguj się

Szkliwiak (ameloblastoma) – przyczyny, rozpoznanie, leczenie i rokowanie

Tekst: lekarz dentysta Mateusz Pelec
Dodane: 28. lipca, 2017

Szkliwiak (ameloblastoma, adamantinoma lub adamantoblastoma) należy do nowotworów zębopochodnych. Wśród jego przyczyn wymienia się związek rozwoju ameloblastomy z wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Szkliwiak może rozwinąć się także z torbieli zębopochodniej. Chorobę należy różnicować z objawami torbieli oraz rakiem jamy ustnej. Leczenie szkliwiaka polega na zabiegu chirurgicznym, a rokowanie jest dobre. 

lekarz dentysta Mateusz Pelec
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Szkliwiak – czym jest, jakie są przyczyny?

     

    Szkliwiak (ameloblastoma, adamantinoma, adamantoblastoma) to najczęstszy nowotwór zębopochodny. Należy do grupy nowotworów półzłośliwych – histologicznie (czyli biorąc pod uwagę budowę) jest to guz łagodny, jednak – ze względu na objawy – przypomina nowotwór złośliwy.

    Istnieje kilka rodzajów tego nowotworu:

    • szkliwiak lity (wielokomorowy),
    • szkliwiak jednokomorowy,
    • szkliwiak desmoplastyczny,
    • szkliwiak obwodowy (zewnątrzkostny) – występuje poza kością, np. w dziąśle,
    • szkliwiak złośliwy (przerzutujący) – szczególnie agresywna forma, ponieważ posiada zdolność do tworzenia odległych przerzutów, najczęściej do płuc (jest to jedyna cecha, która odróżnia go od innych typów).

    Ameloblastoma może występować w każdym wieku, jednak najczęściej pojawia się między 20. a 40. rokiem życia. Szkliwiak u dzieci występuje rzadko (w przypadku małych pacjentów najczęściej mamy do czynienia z postacią jednokomorową, związaną z zatrzymanym zębem). Istnieje ryzyko transformacji złośliwej szkliwiaka w raka szkliwiakowatego.

    Szkliwiak najczęściej powstaje ze znajdujących się w kości pozostałości listewki zębowej (struktury, z której wykształcają się zęby). Może także rozwinąć się z torbieli zębopochodnej (czy związanej z zębem) lub tzw. rogowaciejąco-torbielowatego guza zębopochodnego – w wyniku ich przemiany nowotworowej. Niektóre badania sugerują także związek ameloblastomy z wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

     

    Jak wygląda szkliwiak żuchwy?

     

    Częściej występuje szkliwiak żuchwy. Typowa jego lokalizacja to okolice zębów trzonowych (od szóstek” do ósemek”) oraz okolica za zębami, czyli tzw. kąt żuchwy. Przez długi okres szkliwiak może nie dawać żadnych objawów, lecz po jakimś czasie pojawiają się charakterystyczne symptomy. Rozdęcie kości (kość wygląda jakby była opuchnięta) powoduje asymetrię w rysach twarzy. Mogą pojawić się wady zgryzu.

    Zęby często pozostają żywe, natomiast zwiększona jest ich ruchomość – są zdrowe, ale rozchwiane. Rzadko występuje ból oraz zaburzenia czucia. Może pojawić się tzw. objaw chrzęstu pergaminowego (trzeszczenie przy nacisku) lub chełbotania (wyczuwanie płynu przy nacisku), typowe także dla torbieli. Rosnąc, szkliwiak nacieka okoliczną kość oraz dziąsła i niszczy je (tak jak nowotwór złośliwy).

    Szkliwiak szczęki szybciej daje objawy, ze względu na inną budowę kości. Również najczęściej występuje w okolicach trzonowców. Bardzo często rośnie w kierunku zatoki szczękowej, a dalej w kierunku oczodołu i podstawy czaszki.

    Niezbędnym badaniem jest badanie radiologiczne, najczęściej wykonanie zdjęcia pantomograficznego (panoramicznego), czyli zdjęcia całej jamy ustnej z okolicznymi tkankami. Widoczny jest na nim ubytek kości (co jest charakterystyczne także dla torbieli), jednak zęby tkwiące w guzie często mają odcięte” wierzchołki korzeni (w przypadku torbieli zęby są rozsunięte”).

     

    Ameloblastoma a torbiele i rak jamy ustnej 

     

    Szkliwiak wymaga różnicowania głównie z takimi chorobami, jak torbiele i rak jamy ustnej. Cechą charakterystyczną torbieli jest obecność dużej ilości płynu, najczęściej jasnego, opalizującego (widocznego po nakłuciu torbieli) oraz nieco inny wygląd choroby na zdjęciach rentgenowskich.

    Objawy raka żuchwy i szczęki mogą przypominać szkliwiaka, ale bywa, że dodatkowo pojawia się: owrzodzenie, ból, krwawienie oraz niebolesne powiększenie węzłów chłonnych.

    Pewność diagnozy jakiejkolwiek wyżej wymienionej choroby daje dopiero badanie histopatologiczne (badanie wycinka pod mikroskopem).

     

    Adamantinoma – leczenie szkliwiaka

     

    Leczeniem szkliwiaka z wyboru jest zabieg chirurgiczny – polega on na wycięciu guza z marginesem zdrowych tkanek. Oznacza to, że poza samym guzem lekarz musi wyciąć okoliczne zdrowe tkanki (najczęściej o grubości 1 cm). Powstałe w wyniku operacji ubytki kości żuchwy, szczęki oraz tkanek miękkich są odbudowywane przy zastosowaniu zabiegów chirurgii rekonstrukcyjnej.

    Bardzo rzadko stosowana jest radioterapia, zarezerwowana dla guzów nieoperacyjnych, rozległych lub u osób w podeszłym wieku, u których zabieg operacyjny niesie większe ryzyko powikłań. Natomiast chemioterapia jest nieskuteczna w leczeniu tego typu chorób.

    Przerzuty szkliwiaka złośliwego także powinny zostać usunięte chirurgicznie.

     

    Szkliwiak złośliwy – rokowanie i powikłania

     

    Szkliwiak jest nowotworem, który charakteryzują częste wznowy (nawroty). Dlatego po usunięciu guza pacjenci przez wiele lat pozostają pod ścisłą kontrolą chirurga. Rokowanie w przypadku szkliwiaka jest dobre, jeśli został całkowicie usunięty.

    Jeśli chodzi natomiast o szkliwiaka złośliwego, rokowanie jest gorsze i zależy od ilości przerzutów oraz zajętych narządów.

    Najczęstszymi powikłaniami szkliwiaka są: złamania patologiczne (najczęściej w przypadku nowotworu żuchwy), niedrożność nosa (w przypadku szkliwiaka szczęki), utrudnione oddychanie, mówienie i jedzenie, nieutrzymywanie się protez zębowych.

    Autor: lekarz dentysta Mateusz Pelec

    Filtruj wyniki

    Podobne tematy

    rozwiń

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.