zarejestruj się zaloguj się

Zespół suchości (zespół Sjögrena)

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Zespół suchości (zespół Sjögrena)
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 04. lipca, 2014

Zespół suchości to inaczej zespół Sjögrena. To choroba autoimmunologiczna, taka u podłoża której leży produkcja przeciwciał skierowanym przeciwko komórkom własnego organizmu. Istotą choroby jest zaburzeniami zmniejszone wydzielanie śliny i łez.. Leczenie zespołu Sjögrena polega w dużej mierze na łagodzeniu objawów choroby, tj. podawaniu sztucznych łez, walce z bólem.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest zespół suchości?

     

    Zespół Sjögrena to jedna z najczęściej występujących chorób reumatycznych (przewlekłych chorób tkanki łącznej) – druga po reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS). Szacuje się, że występuje on u 0,5-5% populacji.

    Podobnie jak w przypadku większości chorób autoimmunologicznych, na zespół Sjöegrena zdecydowanie częściej zapadają kobiety (9-krotnie częściej niż mężczyźni). Najczęściej pierwsze objawy choroby pojawiają się między 40 a 50 rokiem życia, jednak zespół ten bywa stwierdzany we wszystkich grupach wiekowych, także u dzieci.

    W ok. 60% przypadków zespół suchości towarzyszy innym chorobom, zwłaszcza reumatoidalnemu zapaleniu stawów, ale też toczniowi rumieniowatemu układowemu, twardzinie układowej, zapaleniu wielomięśniowym itd. Mówimy wówczas o wtórnym zespole Sjöegrena. W przypadku dzieci, odsetek wtórnych postaci zespołu Sjögrena jest jeszcze wyższy.

     

    Zespół suchości – przyczyny

     

    Przyczyny zespołu Sjögrena jest nie do końca wyjaśniona. Nie jest znana przyczyna wyjściowa, dla której produkowane są przeciwciała powodujące stan zapalny i tworzenie nacieków limfocytarnych w gruczołach wydzielania zewnętrznego upośledzające ich czynność.

    Przypuszcza się, że u podłoża choroby mogą leżeć czynniki genetyczne, czynniki infekcyjne oraz czynniki hormonalne (w związku z tym, że choroba najczęściej rozpoznawana jest u kobiet w wieku okołomenopauzalnym, rozważa się wpływ spadku stężenia hormonów płciowych na rozwój zespołu).

     

    Zespół suchości – objawy

     

    Główne objawy zespołu suchości to:

    1. zaburzenia wydzielania śliny – skutkiem jest uczucie suchości w jamie ustnej, utrudnienie połykania i mówienia, upośledzenie odczuwania smaków. Okresowo pojawia się obrzęk gruczołów ślinowych (często zdarza się, że nawracający obrzęk ślinianek – jedno- lub obustronny – jest pierwszym objawem choroby i wyprzedza zaburzenia funkcji zewnątrzwydzielniczej). Najczęściej zajmowanymi śliniankami w przebiegu zespołu Sjögrena są ślinianki przyuszne. Skutkiem niedoboru śliny, która pełni również rolę ochronną przed drobnoustrojami, jest większa skłonność do zakażeń jamy ustnej oraz próchnicy.
    2. zaburzenia wydzielania łez – skutkiem jest zespół suchego oka objawiający się drapaniem, pieczeniem, swędzeniem i uczuciem obecności piasku pod powiekami, zaczerwienieniem spojówek, światłowstrętem, nadwrażliwością na czynniki drażniące. Z czasem dołącza się uszkodzenie rogówki.

    Ponadto, pacjenci uskarżają się na suchość i świąd skóry, występowanie zmian skórnych o typie pokrzywki, osłabienie, stany podgorączkowe, bóle mięśniowo – stawowe, częste infekcje górnych dróg oddechowych spowodowane zaleganiem gęstego, niedostatecznie uwodnionego śluzu, suchość i skłonność do zakażeń pochwy, dyskomfort w trakcie stosunku płciowego.

    W przebiegu zespołu suchości może dojść również do powiększenia węzłów chłonnych oraz zajęcia narządów wewnętrznych: zmian w płucach (zmiany guzkowe lub zapalenie płuc), nerkach, trzustce, wątrobie, żołądku, tarczycy. Pacjenci z zespołem Sjögrena są również bardziej predysponowani do rozwoju niektórych typów chłoniaków – szacuje się, że ryzyko wystąpienia tych nowotworów u pacjentów z zespołem Sjögrena jest nawet 40 razy wyższe niż ryzyko populacyjne.

     

    Zespół Sjögrena – diagnostyka

     

    W rozpoznaniu zespołu Sjögrena, najważniejsze znaczenie ma obraz kliniczny, obecność zmian w narządzie wzroku i gruczołach ślinowych, obecność autoprzeciwciał. Do kryteriów klasyfikacyjnych zespołu Sjogrena należą:

    1. objawy zespołu suchego oka(kseroftalmii),
    2. potwierdzenie zaburzenia wydzielania łez w teście Schirmera (obserwacja nawilżenia paska bibuły umieszczonego w worku spojówkowym) i/lub potwierdzenie zmian w narządzie wzroku za pomocą barwienia spojówek i rogówek,
    3. objawy zaburzeń funkcji wydzielniczej ślinianek (niedobór śliny),
    4. potwierdzenie zaburzeń funkcji ślinianek za pomocą badań (pomiar objętości spontanicznie wydzielanej śliny, badania obrazowe ślinianek – sialografia, scyntygrafia)
    5. stwierdzenie ognisk zapalnych w gruczołach ślinowych za pomocą badania histopatologicznego materiału pobranego drogą biopsji ślinianek (uznaje się, że dodatni wynik tego badania jest najbardziej wiarygodnym potwierdzeniem zajęcia ślinianek),
    6. stwierdzenie autoprzeciwciał charakterystycznych dla zespołu Sjögrena (anty-Ro i/lub anty-La).

     

    Zespół Sjögrena – badania

     

    Do rozpoznania zespołu Sjögrena konieczne jest spełnienie 4 z 6 wyżej wymienionych kryteriów.

    Spośród mniej istotnych, mało swoistych wyników badań, odchylenia stwierdzane są również w zakresie:

    • stężenia białych krwinek (leukopenia),
    • stężenia hemoglobiny (niedokrwistość),
    • OB.

    W toku diagnostyki zespołu Sjögrena często wykonuje się także badania obrazowe oceniające wygląd (ale nie czynność) – wielkość, strukturę, jednorodność miąższu, ewentualną obecność nieprawidłowych ognisk – USG, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny.

    W zespole Sjögrena często, obok wyżej wspomnianych autoprzeciwciał anty-Ro i anty-La, stwierdza się obecność czynnika reumatoidalnego.

    Ponadto, w toku diagnostyki istotne jest wykluczenie chorób i stanów mogących dawać podobny obraz kliniczny, takich jak np. świnka, mononukleoza zakaźna, cytomegalia, sarkoidoza, amyloidoza, akromegalia, nowotwory ślinianek, kamica przewodowa ślinianek, uszkodzenie ślinianek w trakcie radioterapii w obrębie głowy i szyi, zapalenie rogówki lub spojówek, niedobór witaminy A, cukrzyca, stosowanie leków wpływających na pracę gruczołów zewnątrzwydzielniczych (leki antycholinergiczne stosowane m.in. w astmie) itd.

     

    Leczenie zespołu suchości

     

    Przyczyny zespołu suchości nie zostały wyjaśnione. Nie ma skutecznego na leczenie zespołu Sjögrena. Terapia sprowadza się głównie do stosowania glikokortykosteroidów i leków immunosupresyjnych (hamujących proces autoagresji) oraz łagodzenia objawów choroby poprzez:

    • nawilżanie narządu wzroku za pomocą „sztucznych łez”,
    • stosowanie „sztucznej śliny”,
    • stosowanie leków pobudzających pracę gruczołów zewnątrzwydzielniczych (takich jak np. pilokarpina),
    • łagodzenie dolegliwości bólowych ze strony mięśni i stawów za pomocą NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych).

    W przypadku postaci wtórnych zespołu Sjögrena, leczenie polega na terapii choroby podstawowej oraz leczeniu objawowym. Pacjent z zespołem suchości wymaga również czujności onkologicznej i kontrolnych badań w kierunku wystąpienia chłoniaka.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.