zarejestruj się zaloguj się

Makulopatia cukrzycowa

Tekst: lek. Rafał Drobot
Makulopatia cukrzycowa
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 25. października, 2013

Makulopatia cukrzycowa jest najczęstszą przyczyną utraty wzroku u pacjentów chorujących na cukrzycę, szczególnie cukrzycę typu 2. W jej przebiegu dochodzi do zajęcia plamki żółtej, czyli miejsca najlepszego widzenia na siatkówce. Wyróżnia się wiele form klinicznych w zależności od położenia, rozległości i rodzaju powodujących ją zmian chorobowych.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Makulopatia cukrzycowa –patogeneza

     

    U podłoża zmian obserwowanych w przebiegu makulopatii cukrzycowej leży:

    • obrzęk plamki żółtej (miejsca najlepszego widzenia na siatkówce)–istotną rolę w jego powstawaniu pełni niedotlenienie, do którego dochodzi w wyniku rozwoju obszarów bez perfuzji na siatkówce w przebiegu cukrzycy,
    • odkładanie się tzw.wysięków twardych, czyli miejsc przesięku lipidów oraz glikoprotein na granicy prawidłowej i obrzękniętej siatkówki, będących bezpośrednim skutkiem uszkodzenia naczyń siatkówki (mikroangiopatii cukrzycowej) i przerwania bariery krew-siatkówka.

    Makulopatia cukrzycowa może rozwinąć się nawet w fazie retinopatii cukrzycowej nieproliferacyjnej (prostej), czyli w najwcześniejszym stadium rozwoju zmian naczyniowych na siatkówce w przebiegu cukrzycy.

    Poniżej zostaną krótko scharakteryzowane różne formy kliniczne makulopatii cukrzycowej.

     

    Makulopatia cukrzycowa – ogniskowy wysięk plamki

     

    Obraz morfologiczny

     

    Charakterystycznymi cechami ogniskowego wysięku jest dość dobrze ograniczone zgrubienie w obrębie siatkówki, często z towarzyszącymi zamkniętymi lub niezamkniętymi pierścieniami wysięków twardych wokół plamki żółtej.

     

    Badania

     

    Badanie angiografii fluoresceinowej, które polega na wykonaniu zdjęć dna oka po dożylnym podaniu specjalnego środka cieniującego tzw. fluoresceiny, pozwala wykazać późną oraz ogniskową hiperfluorescencję odpowiadające odpowiednio wysycającym się w czasie ogniskom przesięku oraz dobrej perfuzji w obszarze plamki żółtej.

     

    Makulopatia cukrzycowa – rozlany wysięk plamki

     

    Obraz morfologiczny

     

    Charakterystyczną cechą rozlanego wysięku jest rozlane, rozległe oraz słabo ograniczone zgrubienie w obrębie siatkówki w wyniku rozległego uszkodzenia bariery naczyniowo-siatkówkowej. Może ono współwystępować ze zmianami torbielowatymi. Znacznego stopnia obrzęk może uniemożliwić całkowicie lokalizację plamki żółtej z uwagi na zatarcie punktów orientacyjnych.

     

    Badania

     

    Badanie angiografii fluoresceinowej zwykle pozwala na wykazanie:

    • wczesnej rozległej plamistej hiperfluorescencji –pochodzącej z mikrotętniaków, będących skutkiem uszkodzenia ścian drobnych tętniczek siatkówki,
    • późnej rozlanej hiperfluorescencji – spowodowanej przeciekiem (przesiękiem) osocza zabarwionego kontrastem, czasami dając obraz płatków kwiatu przy współwystępowaniu torbielowatego obrzęku plamki.

    Nierzadko dochodzi do sytuacji, kiedy mimo swej znacznej rozległości obrzęk oszczędza centrum dołka środkowego plamki żółtej siatkówki oka.

     

    Makulopatia cukrzycowa – torbielowaty obrzęk plamki

     

    Obraz morfologiczny
     

    Torbielowaty obrzęk plamki jest szczególną formą kliniczną makulopatii cukrzycowej, która obejmuje procesem patologicznym sam obszar dołeczka środkowego plamki żółtej, czyli miejsce o największej gęstości czopków –receptorów odpowiedzialnych za widzenie barwne przy dobrym oświetleniu. Właśnie z tego powodu w tej postaci makulopatii cukrzycowej dochodzi do głębokiego upośledzenia ostrości wzroku. Gromadzenie płynu w samym dołeczku środkowym siatkówki oka skutkuje tworzeniem promieniście układających się mikrotorbielek.

     

    Inne przyczyny
     

    Torbielowaty obrzęk plamki nie jest jednak stanem patognomonicznym (tj. wystarczającym do rozpoznania konkretnej jednostki chorobowej) dla makulopatii cukrzycowej. Może on powstawać z różnych innych przyczyn, takich jak:

    • choroby naczyniowe siatkówki,
    • wewnątrzgałkowe choroby zapalne,
    • usunięcie zaćmy,
    • zabiegi chirurgiczne,
    • leki,
    • dystrofie siatkówkowe,
    • zespół trakcji szklisto-plamkowej,
    • plamkowe błony przedsiatkówkowe.

     

    Badania

     

    W badaniu angiografii fluoresceinowej torbielowaty obrzęk plamki zawsze ma charakterystyczny wygląd, przypominający układ płatków kwiatu.

     

    Makulopatia cukrzycowa – makulopatia niedokrwienna

     

    Obraz kliniczny i morfologiczny

     

    Do charakterystycznych cech makulopatii niedokrwiennej możemy zaliczyć zgłaszaną przez pacjenta znacznie obniżoną ostrość wzroku, współwystępującą ze względnie prawidłowym lub uwidaczniającym pozornie niewielkie zmiany wyglądem plamki w badaniu oftalmoskopowym dna oka. Czasem tylko można dostrzec plamkowate, ciemne krwotoczki. Tej postaci klinicznej dość często towarzyszy retinopatia proliferacyjna, czyli bardziej zaawansowane stadium rozwoju zmian naczyniowych na siatkówce w przebiegu cukrzycy.

     

    Badania

     

    Badanie angiografii fluoresceinowej (patrz wyżej) może uwidocznić obszary braku perfuzji w obrębie sieci naczyń kapilarnych plamki żółtej (naczyń okołodołkowych). Zanik przepływu nie zawsze koreluje z ostrością wzroku. Poza tym często notuje się obecność innych rozsianych obszarów braku perfuzji włośniczkowej na obwodzie oraz w tylnym biegunie oka.

     

    Makulopatia cukrzycowa – makulopatia mieszana

     

    Charakterystyczną cechą makulopatii mieszanej jest współwystępowanie obrazu klinicznego i zmian patologicznych typowych zarówno dla niedokrwienia, jak i obrzęku.

     

    Makulopatia cukrzycowa – rozpoznanie

     

    Rozpoznanie makulopatii cukrzycowej stawiane jest w oparciu o stereoskopowy obraz dna oka w lampie szczelinowej (syn. biomikroskopie), przy użyciu tzw. trójlustra Goldmanna pozwalającego uwidocznić dno oka.

    W badaniu oftalmoskopowym (syn. wziernikowaniu dna oka) można stwierdzić obecność wysięków twardych, obrzękowe pogrubienie siatkówki o zmiennej lokalizacji w stosunku do dołka środkowego plamki żółtej oraz torbielowaty obrzęk plamki.

    Optyczna koherentna tomografia (OCT) jest pomocna do oceny grubości plamki żółtej, w celu podjęcia decyzji co do postępowania terapeutycznego.

     

    Makulopatia cukrzycowa – leczenie
     

    Okulistyczne postępowanie terapeutyczne w przypadku makulopatii cukrzycowej zależy od lokalizacji i rozległości zgrubienia plamki żółtej:

    • Pacjenci ze zmianami mimośrodkowymi mogą być leczeni z użyciem fotokoagulacji laserowej. Fotokoagulacja laserowa jest zabiegiem polegającym na punktowym naświetlaniu siatkówki wiązką laserową, co przyczynia się do powstania lokalnego stanu zapalnego z następczym bliznowaceniem i zamykaniem światła patologicznych naczyń. Grupa pacjentów poddana temu zabiegowi wymaga najczęstszych kontroli okulistycznych;
    • Pacjenci z obrzękiem środkowej części plamki odniosą najkorzystniejsze wyniki przy leczeniu preparatami anty-VEGF. Lekiem pierwszego rzutu jest ranibizumabem. Jeżeli ranibizumab nie jest dostępny, można użyć bewacyzumabu. Innymi opcjami terapeutycznymi są iniekcje fluocynolonu i afiberceptu, nie są one jednak stosowane rutynowo. Terapię można połączyć z leczeniem laserowym. Osoby poddane terapii anty-VEGF mogą być kontrolowane nieco rzadziej niż osoby poddane zabiegowi fotokoagulacji laserowej;
    • U pacjentów ze wszczepioną sztuczną soczewką z powodu zaćmy (syn. pseudofakią) i cukrzycowym obrzękiem plamki alternatywą mogą okazać się wstrzyknięcia triamcynolonu do ciała szklistego, w połączeniu z następczym leczeniem laserowym plamki żółtej;
    • Pacjenci z obrzękiem w środkowej części plamki i dobrą ostrością wzroku mogą być obserwowani, przy jednoczesnym ścisłym przestrzeganiu częstych wizyt kontrolnych.
    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.