zarejestruj się zaloguj się

Jaskra zapalna

Tekst: lek. Rafał Drobot
Jaskra zapalna
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 24. października, 2013

Jaskra zapalna jest rodzajem jaskry wtórnej, związanej ze stanami zapalnymi oka. Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego może być przemijający i nieszkodliwy lub stały i powodujący poważne uszkodzenia. Ten rodzaj jaskry często sprawia trudności diagnostyczne oraz terapeutyczne, stanowiąc niemałe wyzwanie dla lekarza okulisty.

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Jaskra zamkniętego kąta a jaskra otwartego kąta

     

    W warunkach prawidłowych odpływ cieczy wodnistej oka zachodzi przez tzw. kąt przesączania, czyli porowatą strukturę pomiędzy rogówką, a tęczówką. W przypadku jaskry dochodzi do utrudnienia odpływu cieczy wodnistej przez kąt przesączania. Na podstawie mechanizmu utrudniającego odpływ cieczy wodnistej oka wyróżnić możemy dwie zasadnicze postacie choroby:

    • jaskrę otwartego kąta – dochodzi tutaj do wzrostu oporu odpływu cieczy wodnistej oka przez kąt przesączania, czego wynikiem jest utrata równowagi pomiędzy produkcją cieczy wodnistej a jej odpływem. Efektem jest powolny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, bez dolegliwości bólowych;
    • jaskrę zamkniętego kąta – dochodzi tutaj do uniesienia nasady tęczówki, która stykając się z rogówką zamyka kąt przesączania. Efektem jest zablokowanie odpływu cieczy wodnistej (częściowe lub całkowite) ze znacznym wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego i objawami w postaci bólu oka, przekrwienia gałki ocznej oraz pogorszenia widzenia.

    O bloku źreniczym mówimy w sytuacji, kiedy istnieje zwiększony opór dla przepływu cieczy wodnistej z komory tylnej do komory przedniej oka.

     

    Jaskra zapalna – klasyfikacja

     

    Wyróżnia się cztery najważniejsze typy jaskry pozapalnej

    • jaskrę zamkniętego kąta z blokiem źreniczym,
    • jaskrę zamkniętego kąta bez bloku źreniczego,
    • jaskrę otwartego kąta,
    • specyficzne zespoły zapalenia naczyniówki ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego; do tej kategorii należy zaliczyć:
    • zespół Fuchsa,
    • zespół Posnera-Schlossmana.

     

    Jaskra wtórna zamkniętego kąta z blokiem źreniczym

     

    Przyczyny i patogeneza

     

    Jaskra wtórna zamkniętego kąta jest tutaj spowodowana istnieniem zrostów między tęczówką, a przednią powierzchnią soczewki (czyli tzw. zrostami tylnymi), które rozciągają się na 360 stopni (dookoła obwodu). Powoduje to całkowite odgrodzenie źrenicy, a tym samym uniemożliwienie odpływu cieczy wodnistej z komory tylnej do komory przedniej oka. Dochodzi do wzrostu ciśnienia w komorze tylnej oka, co jest przyczyną uwypuklenia się obwodowej części tęczówki do przodu i powstania stanu nazywanegoiris bombé. Jednocześnie dochodzi do spłycenia komory przedniej i przylegania obwodowej części tęczówki do obwodowej części rogówki i beleczkowania w kącie przesączania. Jaskra wtórna zamkniętego kąta z blokiem źreniczym jest dość rzadka – większość chorych z odgrodzeniem źrenicy ma niskie lub normalne ciśnienie wewnątrzgałkowe, w związku z towarzyszącą niewydolnością ciała rzęskowego produkującego w warunkach fizjologicznych ciecz wodnistą.

     

    Badania dodatkowe


    Badanie w lampie szczelinowej wykazuje odgrodzenie źrenicy, płytką komorę przednią oraz iris bombé.
    Gonioskopia (badanie kąta przesączania rogówkowo-tęczówkowego) wykazuje zamknięcie się kąta przesączania spowodowane przyleganiem tęczówki do beleczkowania.

     

    Leczenie


    W leczeniu farmakologicznym w pierwszym etapie zaleca się terapię za pomocą stosowanych miejscowo leków obniżających produkcję cieczy wodnistej. W cięższych przypadkach zastosowanie znajdują tzw. inhibitory anhydrazy węglanowej, podawane ogólnie.
    W przypadku jaskry zapalnej należy unikać stosowania:

    • analogów prostaglandyn – zwiększają one przepuszczalność bariery krew-ciecz wodnista i mogą pogarszać torbielowaty obrzęk plamki; rzadko mogą powodować ostre zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej,
    • pilokarpiny – lek ten przyspiesza powstawanie zrostów tylnych.

    W celu przywrócenia połączenia między komorą tylną a komorą przednią oka wykonuje się tzw. irydotomię laserową. Polega ona na nacięciu laserem obwodowej części tęczówki. Zabieg ten eliminuje tylko element bloku źreniczego, jest więc efektywny w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego wyłącznie wtedy, gdy kąt przesączania jest otwarty przynajmniej w 25%. Miejscowe intensywne leczenie steroidami pomaga zmniejszyć proces zapalny po laseroterapii. Zaleca się zrobienie kilku dużych otworków i regularne kontrolowanie ich drożności. W przypadku zamknięcia laserowej irydotomii należy rozważyć wykonanie chirurgicznej irydektomii – czyli chirurgicznego wycięcia tęczówki w okolicy przypodstawnej.
    Trabekulektomia z zastosowaniem antymetabolitów(związki chemiczne zaburzające przebieg danego szlaku metabolicznego) może być konieczna w przypadku oczu z trwałym zamknięciem kąta przesączania. Trabekulektomia polega ona na wytworzeniu specjalnej przetoki, przez którą ciecz wodnista jest w stanie wydostawać się z komory przedniej oka. Sam zabieg ma wysoki wskaźnik niepowodzeń.

    W niektórych opornych na inne leczenie przypadkach konieczne mogą okazać się sztuczne przetoki filtrujące.
    Gdy zawiodą wszelkie inne metody, stosuje się cyklofotokoagulację. Polega ona na destrukcji nabłonka części wydzielniczej ciała rzęskowego, który w warunkach fizjologicznych produkuje ciecz wodnistą.

     

    Jaskra wtórna zamkniętego kąta bez bloku źreniczego

     

    Przyczyny i patogeneza

     

    U chorych z przewlekłym procesem zapalnym w obrębie przedniego odcinka błony naczyniowej dochodzi do odkładania się pozostałości zapalnych w kącie przesączania, z następczą ich organizacją i obkurczaniem. Powoduje to pociąganie obwodowej części tęczówki do beleczkowania, skutkując stopniowym, postępującym wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego.

     

    Badania dodatkowe

     

    Badanie w lampie szczelinowej ujawnia głęboką komorę przednią oka.
    Wgonioskopii (badaniu kąta przesączania rogówkowo-tęczówkowego) występuje rozległe zamknięcie kąta przez obwodowe zrosty pomiędzy tęczówką a rogówką (tzw. zrosty przednie).

     

    Leczenie
     

    Leczenie jest analogiczne do tego w jaskrze wtórnej zamkniętego kąta, jedynie nie jest zalecane wykonanie irydektomii.

     

    Jaskra zapalna – jaskra wtórna otwartego kąta

     

    Przyczyny i patogeneza

     

    W ostrym zapaleniu przedniego odcinka błony naczyniowej ciśnienie wewnątrzgałkowe jest zwykle prawidłowe lub niższe wskutek jednoczesnej niewydolności ciała rzęskowego. Czasem jednak dochodzi do rozwoju jaskry wtórnej otwartego kąta z powodu upośledzenia odpływu cieczy wodnistej – najczęściej gdy ostre zapalenie ustępuje, a czynność ciała rzęskowego wraca do normy. Może być to stan niegroźny i przemijający, który jest spowodowany przez stosowane miejscowo steroidy. Taka sytuacja może wystąpić także w przypadku:

    • ostrego zapalenia beleczkowania z wtórnym zmniejszeniem jego porów w wyniku obrzęku utkania. Może to spowodować zmniejszenie łatwości odpływu cieczy wodnistej. Powszechnie uważa się, że odnosi się to do zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego wywołanego przez wirusy Herpes simplex i Herpes zoster,
    • zablokowania beleczkowania przez komórki zapalne i inne produkty zapalenia. Towarzyszy temu zwiększona lepkość cieczy wodnistej z powodu przenikania białek z objętych zapaleniem naczyń tęczówki,
    • stosowania prostaglandyn, które mogą powodować zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.

    W przewlekłym zapaleniu przedniej części naczyniówki główną przyczyną zmniejszenia odpływu jest zbliznowacenie beleczkowania w obrębie kąta przesączania, wraz z jego stwardnieniem.

     

    Badania dodatkowe

     

    Z powodu różnego wyglądu kąta w gonioskopii (badaniu kąta przesączania rogówkowo-tęczówkowego) trudna jest jednoznaczna diagnostyka uszkodzenia beleczkowania. Teoretycznie kąt powinien być otwarty, a w niektórych oczach na beleczkowaniu widoczny jest galaretowaty wysięk.

     

    Leczenie


    Leczenie jest takie samo jak w jaskrze wtórnej zamkniętego kąta spowodowanej zrostami.

     

    Zapalenia naczyniówki ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego

     

    Zespół zapalenia naczyniówki Fuchsa
     

    Zespół zapalenia naczyniówki Fuchsa jest przewlekłym zapaleniem przedniego odcinka błony naczyniowej o podstępnym początku, występującym jednostronnie. Schorzenie ma charakter idiopatyczny (przyczyna jest nieznana) i jest oporne na leczenie steroidami. Najczęstszym powikłaniem zespołu jest zaćma.

    U 30% pacjentów z zespołem zapalenia naczyniówki Fuchsa występuje jaskra wtórna otwartego kąta – prawdopodobnie wskutek stwardnienia beleczkowania. Pacjenci powinni więc być poddawani regularnej kontroli co pół roku. Początkowo wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego jest przejściowy, następnie jednak staje się przewlekły. Czasem wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego może być wywołany zabiegiem operacyjnym. Leczenie jest identyczne jak w innych typach jaskry zapalnej.

     

    Zespół Posnera-Schlossmana
     

    Zespół Posnera-Schlossmana (przełom jaskrowo-rzęskowy) cechuje się występowaniem:

    • nawracających oraz jednostronnych ataków jaskry wtórnej otwartego kąta,
    • łagodnego zapalenia przedniego odcinka naczyniówki.

    U podłoża wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego w zespole Posnera-Schlossmana leży prawdopodobnie ostre zapalenie beleczkowania. Schorzenie jest bardzo rzadkie, typowo dotyczy osób młodych oraz częściej występuje u mężczyzn.
    W przebiegu zespołu Posnera-Schlossmana ciśnienie wewnątrzgałkowe może być podwyższone przez kilka godzin lub kilka dni. Ataki są jednostronne, choć u połowy chorych dochodzi do obustronnego zapalenia w różnym czasie trwania choroby. Okresy między atakami mogą być zróżnicowane pod względem długości, niemniej jednak wraz z upływem czasu stają się coraz dłuższe. Objawy chorobowe manifestują się w postaci niewielkiego dyskomfortu, efektu kół tęczowych wokół źródeł światła i nieznacznegoprzymglenia widzenia.
    Spośród badań dodatkowych zastosowanie znajdują:

    • badanie gonioskopowe (badanie kąta przesączania rogówkowo-tęczówkowego) – ujawnia otwarty kąt przesączania. Jest ono istotne, ponieważ bez jego wykonania zespół Posnera-Schlossmana może być pomylony z ostrym atakiem jaskry pierwotnej zamkniętego kąta,
    • badanie w lampie szczelinowej – pozwala wykazać obrzęk nabłonka rogówki, spowodowany wysokim ciśnieniem wewnątrzgałkowym (rzędu 40-80 mm Hg). W badaniu tym można również zaobserwować pojedyncze komórki w cieczy wodnistej oraz drobne, białe osady położone centralnie na śródbłonku (warstwie wewnętrznej) rogówki.

    Leczenie opiera się na zwalczaniu zapalenia za pomocą miejscowego stosowania kortykosteroidów. Stosuje się także leki zmniejszające produkcję cieczy wodnistej w celu obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Korzystne efekty można uzyskać także dzięki doustnemu podaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).

    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.