zarejestruj się zaloguj się

Zespół przewlekłego zmęczenia

Tekst: lek. Marcin Fajkis
Zespół przewlekłego zmęczenia
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 27. sierpnia, 2014

Zespół przewlekłego zmęczenia (zespół CFS) charakteryzuje się występowaniem znacznego zmęczenia, trwającego co najmniej od 6 miesięcy, nieustępującego pod wpływem spoczynku. Zmęczeniu towarzyszą inne dolegliwości, m.in. zaburzenia koncentracji lub pamięci czy bóle stawowo-mięśniowe. Przyczyna zespołu nie została do tej pory poznana. Leczenie obejmuje psychoterapię i kontrolowane ćwiczenia fizyczne.

lek. Marcin Fajkis
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest zespół przewlekłego zmęczenia?

     

    Zespół przewlekłego zmęczenia (ang. CFS – chronic fatigue syndrome) jest zaburzeniem mogącym dotyczyć wielu osób, często jednak bywa nierozpoznawane. Pojawia się zazwyczaj po 40. roku życia, blisko 2 razy częściej u kobiet, i objawia przewlekłym uczuciem zmęczenia. Trwa ono, co najmniej, sześć miesięcy oraz towarzyszą mu inne dolegliwości.

    Zespół przewlekłego zmęczenia może prowadzić do zaburzeń emocjonalnych i psychicznych, a dotknięci nim chorzy są częściej narażeni na utratę pracy oraz na gorsze codzienne funkcjonowanie niż zdrowe osoby z ich otoczenia. Rozpoznanie zespołu przewlekłego zmęczenia wymaga wykluczenia schorzeń przebiegających w podobny sposób.

     

    Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy

     

    Rozpoznanie zespołu przewlekłego zmęczenia opiera się na występowaniu charakterystycznych objawów, z jakimi zgłasza się pacjent. Głównym problemem, wymienianym przez chorych z CFS, jest uczucie znacznego zmęczenia, które trwa dłużej niż 6 miesięcy, uniemożliwia wykonywanie podstawowych czynności, wpływa na pogorszenie nastroju oraz ujawnia problemy ze snem. Uczuciu zmęczenia towarzyszą różne dolegliwości, m.in.:

    • ból głowy inny niż zwykle, pojawiający się w określonej lokalizacji, o szczególnym przebiegu i stopniu nasilenia;
    • złe samopoczucie pojawiające się po wysiłku fizycznym i trwające dłużej niż 24 godziny;
    • znaczne pogorszenie pamięci krótkotrwałej lub zaburzenia koncentracji;
    • sen, który nie daje poczucia wypoczynku;
    • bolesność węzłów chłonnych.

    Stwierdzenie przynajmniej czterech z powyższych objawów oraz wspomnianego uczucia wyczerpania upoważnia do rozpoznania zespołu przewlekłego zmęczenia.

     

    Zespół przewlekłego zmęczenia – jak rozpoznać?

     

    Za uczucie przewlekłego zmęczenia może być odpowiedzialnych wiele chorób. Przed postawieniem diagnozy należy zatem wykluczyć takie schorzenia, jak:

    • choroby neurologiczne (otępienie, stwardnienie rozsiane, narkolepsja, choroba Parkinsona),
    • inne (celiakia, niewydolność serca, zatrucie metalami ciężkimi, działania niepożądane leków, bezdech senny, niedobór witamin).

    Szczególną ostrożność u pacjentów, u których podejrzewa się zespół przewlekłego zmęczenia należy zachować w przypadku pojawienia się takich dolegliwości, jak:

    • zaburzenia mowy, czucia, oczopląs, osłabienie siły mięśniowej lub niedowłady (symptomy zmian ogniskowych w obrębie mózgowia),
    • ból stawów, wraz z ich obrzmieniem i zaczerwienieniem, mogący odpowiadać chorobom reumatycznym o podłożu autoimmunologicznym (np. RZS czy toczeń rumieniowaty układowy),
    • utrata masy ciała wraz z powiększeniem węzłów chłonnych sugerującym obecność choroby nowotworowej,
    • skrócenie oddechu występujące często w chorobach płuc.

     

    Przyczyny zespołu przewlekłego zmęczenia

     

    Do tej pory, mimo wielu badań, badaczom nie udało się jednoznacznie określić przyczyny wystąpienia CFS. Prawdopodobnie podłoże zespołu przewlekłego zmęczenia jest wieloczynnikowe, nie można wykluczyć również wpływu innych chorób współistniejących, w tym psychicznych (np. depresji u pacjentów z zespołem CFS). Wśród możliwych koncepcji wystąpienia objawów zespołu wymienia się:

    • zaburzenia w obrębie układu odpornościowego (powiązanie symptomów choroby z przebyciem infekcji wirusowej, np. wirusem Epsteina-Barr powodującego mononukleozę zakaźną),
    • tło genetyczne (szczególną rolę przypisuje się mutacji kilku genów odpowiedzialnych za metabolizm powysiłkowy oraz odporność na zakażenia),
    • czynniki psychologiczne (związek z depresją, urazem psychicznym w dzieciństwie),
    • upośledzoną czynność kory nadnerczy,
    • zaburzenia w rytmie okołodobowym,
    • niskie stężenia cynku (u pacjentów z objawami zespołu CFS suplementacja cynku nie przynosiła jednak korzyści).

     

    Zespół przewlekłego zmęczenia – leczenie

     

    Leczenie zespołu przewlekłego zmęczenia powinno być oparte, w pierwszej kolejności, na łagodzeniu objawów chorób współistniejących. Należy opanować problemy ze snem, włączyć terapię przeciwbólową, stosować leki przeciwdepresyjne. Chorzy z zespołem przewlekłego zmęczenia powinni odpoczywać tylko wtedy, kiedy jest to konieczne oraz praktykować techniki relaksacyjne (np. masaż, słuchanie przyjemnej muzyki, kąpiel). Takie postępowanie może być pomocne, lecz nie gwarantuje ustąpienia objawów choroby.

    W leczeniu zespołu przewlekłego zmęczenia polecane są opisane poniżej metody.

    • Terapia poznawczo-behawioralna. Badania na dorosłych i młodzieży szkolnej z zespołem CFS potwierdziły pozytywny wpływ tej techniki na poziom zmęczenia, powysiłkowego wyczerpania oraz wykazały zmniejszenie lęku oraz poprawę ich codziennego funkcjonowania. Terapia poznawczo-behawioralna powinna być zindywidualizowana. Wymaga zaangażowania nie tylko ze strony psychoterapeuty, ale i samego chorego. Metoda ta polega na podkreśleniu roli myślenia chorego, które wpływa na sposób jego postępowania. Rolą psychoterapeuty jest uświadomienie pacjentowi, jak jego zachowania wpływają na rozwój uczucia zmęczenia. Wymaga to poświęcenia i odpowiedniej ilości czasu, aby takie praktyki okazały się skuteczne.
    • Stopniowe ćwiczenia fizyczne. Polegają na stopniowym zwiększaniu aktywności fizycznej chorego w celu poprawy jego codziennego funkcjonowania oraz wyeliminowania uczucia zmęczenia. Postępowanie takie jest polecane razem z terapią poznawczo-behawioralną. Nie przyniosło jednak spodziewanego efektu u chorych z zespołem przewlekłego zmęczenia na tle depresji. Stopniowe ćwiczenia fizyczne polegają na kontrolowanym zwiększaniu aktywności fizycznej chorego, począwszy od spacerów, a skończywszy na prostych ćwiczeniach gimnastycznych wykonywanych 5 razy w tygodniu po 30 minut pod okiem fizjoterapeuty. Korzyści płynące ze stopniowych ćwiczeń fizycznych nie polegają na zwiększeniu ogólnej wydolności organizmu, unika się bowiem nadmiernego wysiłku wywołującego uczucie zmęczenia. Podobnie jak w przypadku terapii poznawczo-behawioralnej, metodzie tej trzeba poświęcić odpowiednią ilość czasu, by przyniosła spodziewany efekt.

     Do tej pory, oprócz powyższych metod, nie wykazano skuteczności żadnych leków w łagodzeniu objawów zespołu przewlekłego zmęczenia.

    Autor: lek. Marcin Fajkis

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.