zarejestruj się zaloguj się

Zespół Hornera

Tekst: lek. Paweł Stacha
Zespół Hornera
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 04. czerwca, 2014

Zespół Hornera został opisany po raz pierwszy przez Johanna Friedricha Hornera w 1869 roku. Jest to zespół objawów wynikających z przerwania unerwienia współczulnego oka, do których należą m.in. opadanie powieki górnej ze zwężeniem szpary powiekowej (ptosis) czy zwężenie źrenicy (miosis).

lek. Paweł Stacha
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zespół Hornera - objawy

     

    Zespół Hornera to zespół objawów wynikających z przerwania unerwienia współczulnego oka. Zalicza się do nich:

    • opadanie powieki górnej ze zwężeniem szpary powiekowej (ptosis) – objaw spowodowany brakiem unerwienia mięśni tarczkowych;
    • zwężenie źrenicy (miosis) – wynikające z braku unerwienia mięśnia rozwieracza i przewagi przywspółczulnego mięśnia zwieracza. Występuje także upośledzenie reakcji źrenicy na światło (w normalnych warunkach źrenica zwęża się pod wpływem silniejszego oświetlenia). Widocznym objawem w zespole Hornera jest więc anizokoria – nierówność źrenic;
    • wpadnięcie gałki ocznej w głąb oczodołu (enopthalmus) – spowodowane brakiem unerwienia współczulnego mięśnia oczodołowego.

    Powyższe objawy wynikają z braku unerwienia współczulnego podanych struktur oraz równocześnie z przewagi unerwienia przywspółczulnego, gdyż w stanie fizjologii oba te układy wzajemnie uzupełniają się w działaniu. W zależności od miejsca uszkodzenia, do powyższej klasycznej triady objawów mogą dołączyć się inne.

     

    Zespół Hornera - przyczyny

     

    Potocznie uważa się, że zespół Hornera powstaje tylko w wyniku uszkodzenia zwoju szyjnego górnego, lecz praktycznie może on pojawić się w wyniku uszkodzenia każdego fragmentu drogi unerwiającej gałkę oczną:

    • uszkodzenie odcinka szyjnego rdzenia kręgowego, w którym mieszczą się ośrodki współczulne. W takich przypadkach uszkodzenia dotyczą zazwyczaj ważnych dla życia ośrodków naczynioruchowych i sercowych, co prowadzi do śmierci;
    • uszkodzenie pnia współczulnego – czyli „klasyczny” zespół Hornera spowodowany uciskiem zwojów szyjnych pnia współczulnego przez różne stany chorobowe. Stosunkowo częstą przyczyną uszkodzenia w tym miejscu jest tak zwany guz Pancoasta. Jest to określenie guza oskrzela położonego w obwodowej części szczytu płuca. Anatomicznie jest to sąsiedztwo części szyjnej pnia współczulnego oraz splotu barkowego, a więc objawy guza Pancoasta są bardzo charakterystyczne:
      • zespół Hornera – miosis, ptosis, enopthalmus,
      • ból okolicy barku – spowodowany uciskiem splotu barkowego lub opłucnej ściennej szczytu płuca,
      • porażenie splotu barkowego – części górnej (typ Erba) objawiające się porażeniem mięśni kończyny górnej, jej zrotowaniem do wewnątrz z zachowanym odruchem chwytnym lub części dolnej (typ Klumpke), w której częściowo zachowana jest czynność mięśni ramienia i ręki, lecz zniesiony jest odruch chwytny. W obu przypadkach występują zaburzenia czucia;
    • uszkodzenie zazwojowe – w przypadku uszkodzenia tętnicy szyjnej wewnętrznej lub guzach zatoki jamistej.

    Ponieważ unerwienie współczulne dotyczy także naczyń oraz gruczołów potowych, w uszkodzeniu pnia współczulnego oraz włókien pozazwojowych do klasycznej triady objawów zespołu Hornera dołącza się czasem:

    • przekrwienie połowy głowy po stronie uszkodzenia – spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych (vasodilatatio),
    • zmniejszenie wydzielania potu na głowie (andhidrosis) – spowodowane przerwaniem unerwienia współczulnego gruczołów potowych.

     

    Zespół Hornera - postępowanie w przypadku rozpoznania

     

    Stwierdzenie objawów zespołu Hornera zobowiązuje lekarza do poszukiwania jego przyczyn, które w wielu przypadkach mogą być poważne i zagrażać życiu. Guz Pancoasta rozpoznaje się bardzo prosto, na podstawie stwierdzonych w wywiadzie innych objawów guza płuca (kaszel, wieloletnie palenie tytoniu), a także w zdjęciu RTG lub badaniu tomografii komputerowej klatki piersiowej. W większości przypadków jest to rak niedrobnokomórkowy płuca o typie płaskonabłonkowym, a więc nowotwór o lepszym rokowaniu w porównaniu do innych raków płuca.

    Uszkodzeniom tętnicy szyjnej wewnętrznej towarzyszą zwykle inne objawy, wynikające z zaopatrzenia w krew narządów głowy – w najcięższych przypadkach dochodzi do rozwarstwienia tętnicy, tworzenia tętniaków tętnic mózgowych oraz krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego i udarów krwotocznych. Guzy zajmujące zatokę jamistą powodują objawy wynikające z zajęcia tętnicy szyjnej wewnętrznej oraz porażenia nerwów czaszkowych – okoruchowego, ocznego, odwodzącego, bloczkowego i szczękowego – objawiające się jednostronną ślepotą, zaburzeniami ruchomości gałki ocznej, neuralgią nerwu trójdzielnego oraz objawami zespołu Hornera. Są to ciężkie schorzenia wymagające specjalistycznego leczenia, dlatego każdorazowe stwierdzenie u pacjenta zespołu Hornera musi być potraktowane przez lekarza poważnie, z natychmiastowym wdrożeniem dalszej diagnostyki.

    Autor: lek. Paweł Stacha
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Ptoza – opadnięcie powieki
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.