zarejestruj się zaloguj się

Zaburzenia czucia

Tekst: lek. Magdalena Kowalkowska
Zaburzenia czucia
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. stycznia, 2014

Zaburzenia czucia są jednymi z najczęstszych objawów neurologicznych towarzyszących wielu chorobom ośrodkowego (mózgowie i rdzeń kręgowy) i obwodowego układu nerwowego. Mogą one występować w innych jednostkach chorobowych, niezwiązanych z uszkodzeniem układem nerwowym np. zaburzenia elektrolitowe (np. hipokalcemia), zespół niespokojnych nóg, niedobory witamin, alkoholizm.

SPIS TREŚCI:

    Rodzaje czucia

     

    Czucie stanowi zdolność, umożliwiającą  rozpoznawanie bodźców docierających do człowieka ze świata zewnętrznego jak i z wnętrza jego organizmu, co w konsekwencji zapewnia prawidłowe  reagowanie na dany bodziec. Jest to jedna z podstawowych funkcji układu nerwowego. Czucie opiera się na odbieraniu wrażeń zmysłowych przez adekwatne receptory zlokalizowanie w organizmie człowieka oraz przewodzeniu nich do czuciowych ośrodków nerwowych w mózgu.

    Czucia możemy podzielić ze względu na rodzaj odbieranych bodźców na 4 grupy :

    • czucie powierzchowne (tzw. ekteroceptywne) – bodźce odbierane są przez receptory rozmieszczone w skórze (odbieranie wrażenia dotyku, bólu, temperatury)
    • czucie teleceptywne – bodźce odbierane są przez podstawowe narządy zmysłów (np. widzenie, słyszenie)
    • czucie głębokie (tzw. proprioceptywne) – bodźce odbierane są przez receptory znajdujące się w mięśniach, ścięgnach, powierzchniach stawowych i błędniku (czucie równowagi, ułożenia ciała)
    • czucie trzewne (tzw. interceptywne) – bodźce odbierane są przez receptory zlokalizowane w narządach wewnętrznych i naczyniach krwionośnych

     

    Zaburzenia czucia

     

    Zaburzenia czucia mogą dotyczyć wszystkich jego rodzajów. Można je podzielić na dwa zasadnicze typy. Pierwszym z nich są zaburzenia o charakterze ubytkowym (objawy ubytkowe), polegające na osłabieniu bądź całkowitym zniesieniu jednego lub kilku rodzajów czucia. Drugim typem zaburzeń czucia są tzw. objawy nadmiarowe, które definiuje się jako nieprawidłowe wrażenia czuciowe (np. parestezje w postaci mrowienia,drętwienia rąk) lub jako nadwrażliwość na bodźce czuciowe (np. odczucia w postaci bólu, przeczulicy).

    Do najczęstszych jakościowych zaburzeń czucia należą :

    • kauzalgia – to zaburzenie czucia w postaci bardzo silnego bólu, przeważnie o charakterze pieczenia bądź palenia. Dotyk oraz ucisk nadwrażliwego miejsca nasila dolegliwości bólowe. Skóra objętego obszaru zazwyczaj jest zaczerwieniona, sucha i bardzo wrażliwa. Kauzalgie są wynikiem podrażnienia (niecałkowitego uszkodzenia) nerwu obwodowego np. nerwu pośrodkowego (nerw unerwiające kończynę górną),
    • neuralgia (nerwoból) – przeważnie ma charakter ostrego, napadowego bólu. Chory odczuwać może ją w formie przechodzenia prądu, rwania (np. rwa kulszowa), palenia lub pieczenia. Innymi częstymi neuralgiami są : neuralgia nerwu trójdzielnego, neuralgia międzyżebrowa,
    • bóle fantomowe – zaburzenia czucia w postaci wrażeń bólowych w miejscu amputowanego (nieistniejącego) narządu (najczęściej u osób po amputacji kończyny). Mają one charakter kauzalgii, niekiedy bardzo silnej,
    • parestezje – stanowią jedne z najczęstszych zaburzeń czucia. Są one wynikiem spaczonego odczuwania zwykłych bodźców (np. delikatny dotyk odczuwany zostaje jako szczypanie, uczucie zimna jako ból). Pacjent opisuje je jako uczucie mrowienia, drętwienia czy cierpnięcia. Pojawiają się one zazwyczaj samoistnie, bez wyraźnego bodźca i mogą być przejawem chorób neurologicznych, somatycznych jak i fizjologii (np. zbyt długie przebywanie w jednej pozycji),
    • hiperpatia – jest to tzw. nadwrażliwość czuciowa. W niektórych przypadkach bywa ona tak silnie wyrażona, że nawet niewielkie dotknięcie (fizjologicznie zazwyczaj nie dostrzegalne) wywołuje silny ból, który może utrzymywać się długo po zaprzestaniu działania bodźca.

     

    Przyczyny zaburzeń czucia

     

    Istnieje wiele schorzeń, które mogą przebiegać z różnego rodzaju zaburzeniami czucia. Istotę problemów z czuciem stanowi uszkodzenie włókien czuciowych nerwów i/lub ośrodków czucia wyższych pięter układu nerwowego. Objawy kliniczne oraz rodzaj występujących zaburzeń czucia uzależniony jest przede wszystkim od miejsca uszkodzenia układu nerwowego. Do najczęstszych przyczyn zaburzeń czucia należą m.in.:

    • urazy mechaniczne , uszkadzające nerwy obwodowe – zaburzenia czucia zazwyczaj mają charakter dolegliwości bólowych oraz parestezji i występują w obszarze unerwienia uszkodzonego nerwu,
    • ucisk z zewnątrz na nerwy obwodowe, korzenie nerwów lub na struktury mózgowe związane z czuciem (np. nowotwory, tętniak naczyń, torbiele, ropnie) – jedną z najczęstszych przyczyn uciskowych są zmiany zwyrodnieniowe poszczególnych odcinków kręgosłupa, które wywołują ucisk głównie na korzenie nerwowe. Zwykle problemy z czuciem przyjmują postać bólu, promieniującego wzdłuż przebiegu nerwu i nasilającego się podczas kaszlu czy defekacji,
    • przepuklina (lub wpuklina) krążka międzykręgowego – potocznie zwane „wypadnięciem dysku”; Najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego kręgosłupa, powodując objawy rwy kulszowej (stosunkowo silne bóle, promieniujące od lędźwi przez pośladek, niekiedy aż do stopy). Oprócz dolegliwości bólowych, obserwowane są również parestezje, niedoczulica lub osłabienie czucia powierzchownego zlokalizowane w obszarze unerwienia nerwu kulszowego,
    • zespół Guillaina-Barrego – to rodzaj zapalenia wielonerwowego i oprócz zaburzeń czucia występują tutaj: niedowłady kończyn, porażenia nerwu twarzowego oraz obawy wegetatywne. U większości chorych bardzo wczesnym objawem jest odczuwanie zaburzenia czucia powierzchniowego w postaci parestezji palców stop (rzadziej dłoni). W przypadku rozwiniętej choroby, obecne są głównie niewielkie zaburzenia czucia wibracji i ułożenia (np. chory bez kontroli wzroku nie potrafi określić położenia swojej ręki, nie wie za jaki palec aktualnie się go trzyma),
    • niedobór witaminy B12 – głównym objaw są zaburzenia czucia głębokiego,
    • choroby naczyniowe mózgu: udar niedokrwienny mózgu, udar krwotoczny mózgu lub krwawienie podpajęczynówkowezwłaszcza jak zajęte zostaną płaty ciemieniowe a/lub wzgórze. Uszkodzenie ośrodkowe powoduje złożone zaburzenia czucia w postaci niezdolności zlokalizowania miejsca działania danego bodźca i jego siły (pacjent nie czuje gdzie jest dotykany i z jaką siłą). Chory nie potrafi również odgadnąć znaków pisanych na skórze i nie rozróżnia dwóch jednocześnie działających bodźców. Obserwuje się także astereognozję, czyli niemożność rozpoznania przedmiotów trzymanych w ręku bez kontroli wzroku. Jeśli uszkodzenie obejmuje wzgórze – pojawiają się bardzo silne połowicze bóle ciała,
    • uszkodzenia rdzenia kręgowego
    • poprzeczne uszkodzenie rdzenia kręgowego – dochodzi do niego najczęściej w wyniku urazu, procesu rozrostowego, zapalenia lub niedokrwienia rdzenia kręgowego bądź krwotoku do rdzenia. Przejawia się ono obustronnym zniesieniem wszystkich rodzajów czucia (powierzchownego i głębokiego) poniżej miejsca, w którym doszło do uszkodzenia rdzenia kręgowego.
    • połowicze uszkodzenie rdzenia kręgowego – dochodzi do niego najczęściej w wyniku guza zewnątrzrdzeniowego, urazu lub stwardnienia rozsianego. Zaburzenia czucia występują poniżej miejsca uszkodzenia. Zaburzenia czucia głębokiego i czucia dotyku pojawiają się po stronie uszkodzenia, natomiast zaburzenia czucia bólu i temperatury dotyczą strony przeciwnej.
    • uszkodzenie śródrdzeniowe – dochodzić może do niego w wyniku pourazowego krwotoku, zakrzepicy tętnic unaczyniającej rdzeń, guza zlokalizowanego w rdzeniu kręgowym. Zaburzenia czucia manifestują się w formie tzw. rozszczepiennych zaburzeń czucia (tj. zachowane zostaje czucie głębokie i czucie dotyku, natomiast upośledzeniu ulega czucie bólu i temperatury).
    • uszkodzenie sznurów tylnych rdzenia kręgowego – dochodzi do niego najczęściej w wyniku niedoboru witaminy B12, wiądu rdzenia w przebiegu kiły, rzadko w cukrzycy. Głównym objawem są zaburzenia czucia głębokiego, ataksja tylnosznurowa (niezborność ruchów) oraz zmniejszenie napięcia mięśni.

     

    Diagnostyka zaburzeń czucia

     

    Ze względu na mnogość przyczyn, które mogą wywoływać objawy z zakresu zaburzeń czucia, każdy pacjent skarżący się na tego typu dolegliwości powinien udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który określi skalę problemu i dobierze najbardziej adekwatne, dalsze postępowanie. Pacjenci zazwyczaj kierowani są na konsultację neurologiczną bądź neurochirurgiczną.

    Diagnostyka przyczyny problemów z czuciem opiera się na wywiadzie oraz badaniu przedmiotowym z badaniem neurologicznym chorego. W zależności od sytuacji klinicznej pacjenta i towarzyszących innych objawów zlecane są badania dodatkowe, głównie : zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa (np. w celu oceny istnienia zmian zwyrodnieniowych czy przepukliny krążka międzykręgowego), rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.

    Autor: lek. Magdalena Kowalkowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Choroba Fabry’ego
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.