zarejestruj się zaloguj się

Wypalenie zawodowe

Tekst: mgr Aleksandra Kijewska
Wypalenie zawodowe
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 12. marca, 2014

Wypalenie zawodowe to zespół objawów wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji oraz obniżonego poczucia dokonań osobistych. Stopniowa utrata energii i motywacji do pracy, uczucie narastającej frustracji, ciągłe narzekanie na pracę to pierwsze objawy wypalenia zawodowego.

mgr Aleksandra Kijewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest wypalenie zawodowe?

     

    Praca ma coraz większe znaczenie dla współczesnego człowieka. Często to właśnie ona nadaje sens życiu i stanowi odpowiedź na pytanie o cel egzystencji, tożsamość coraz częściej utożsamiana jest z wykonywana profesją („Jestem architektem, nauczycielem, górnikiem, …”). Niebezpieczeństwo pojawia się wtedy, kiedy sukces zawodowy staje się wartością nadrzędną. Narastający stres związany z pracą bardzo często prowadzi do wypalenia zawodowego, które staje się narastającym problemem społecznym, chorobą cywilizacyjną XXI w.

    Na wypalenie zawodowe szczególne narażone są osoby:

    • których praca związana jest z pomaganiem innym, świadczeniem usług społecznych i wymaga bliskiej i bezpośredniej pracy z ludźmi i osobistego zaangażowania w kontakty interpersonalne; umiejętności społeczne są podstawowym narzędziem pracy w takich zawodach jak: pracownicy socjalni, psycholodzy, wychowawcy, nauczyciele, lekarze i pielęgniarki;
    • zatrudnione w zawodach o niskim statusem społecznym (wiążą się z nim brak szacunku i niskie honoraria);
    • ambitne, które mają poczucie, że są niedoceniane lub „utknęły” w martwym punkcie zawodowym i nie mogą się rozwijać.

     

    Wypalenie zawodowe – objawy

     

    Emocjonalne wyczerpanie jest osią zespołu wypalenia zawodowego. Objawia się ono nadmiernym obciążeniem emocjonalnym, przemęczeniem, poczuciem pustki i brakiem energii fizycznej i psychicznej.

    Istnieje również interpersonalny aspekt wypalenia, czyli depersonalizacja. Jest to dynamiczny proces obronnego dystansowania się od ludzi, negatywna postawa w stosunku do pacjentów, klientów, uczniów, wychowanków, skłonność do traktowania ich w sposób obojętny, bezosobowy, podmiotowy lub cyniczny.

    Trzeci aspekt syndromu to tendencja do negatywnego oceniania własnej pracy, umiejętności i dokonań zawodowych (czasem używa się go kontekście obniżenia zaangażowania osobistego w pracę). Najczęściej ocena ta jest nierealistyczna i nadmiernie zaniżona.

    Pierwsze objawy wypalenia zawodowego trudno zauważyć i zdiagnozować ponieważ towarzyszy im niechęć do przyznania się do problemu.

    Zwykle zaczyna się on od uczucia niechęci towarzyszącej wychodzeniu do pracy, obniżenia jakości i wydajności, mniejszej odporności na zmęczenie.

    Kolejne objawy to:

    • stopniowa utrata energii i motywacji do pracy, uczucie narastającej frustracji,
    • ciągłe narzekanie na pracę,
    • poczucie przepracowania i ciągłego zmęczenia,
    • zmniejszenie aktywności i brak zaangażowania.

    Jeżeli symptomy te nie zostaną zauważone lub są lekceważone, pojawiają się kolejne, silniejsze:

    • spadek formy na poziomie kreatywności i motywacji do pracy, zaangażowania i funkcji poznawczych (między innymi problemy z koncentracją uwagi i z pamięcią),
    • negatywne emocje w kontaktach z klientami, agresja werbalna wobec współpracowników i klientów,
    • wahania nastroju,
    • drażliwość, brak cierpliwości w kontaktach z domownikami,
    • wycofywanie się z kontaktów towarzyskich,
    • objawy somatyczne (bóle i zawroty głowy, zaburzenia snu, kołatanie serca, uczucie duszności, alergie i wiele innych).

    W ostatniej fazie wypalenia zawodowego pojawiają się:

    • stany depresyjne,
    • ucieczka w uzależnienia (nadużywanie substancji psychoaktywnych, hazard, nałogowe kupowanie przedmiotów i wiele innych),
    • myśli o porzuceniu swojej pracy albo zawodu.

     

    Wypalenie zawodowe - przyczyny

     

    Wypalenie zawodowe jest najczęściej efektem stresu emocjonalnego, który pracownik odczuwa w pracy i z którym nie może sobie poradzić.

    Kiedy jest zbyt silny lub przewlekły, człowiek ma subiektywne poczucie, że nie ma siły na dalsza walkę i poddaje się – wypala.

    Może ono wynikać również z poczucia niezadowolenia, stagnacji i braku możliwości dalszego rozwoju lub awansu. Poczucie monotonii, rutyny i braku zawodowych perspektyw lub niejasno określone wymagania i zadania bardzo często są wynikiem postępującego zniechęcenia i braku zaangażowania w pracę.

    Brak satysfakcji zawodowej wynika również z rozdźwięku między własnymi oczekiwaniami i marzeniami a sytuacją, może być to przyczyna subiektywnego poczucia porażki życiowej.

    Aby skutecznie ochronić się przed syndromem wypalenia potrzebna jest samoświadomość: umiejętność, rozpoznawanie swoich potrzeb, dbania o siebie i relacje z ludźmi. Ważne jest wyczulenie na najdrobniejsze sygnały, które mogą świadczyć o zmniejszonej odporności na stres. W zachowaniu równowagi między pracą a czasem wolnym, pomocne są realistycznie stawiane cele i właściwe priorytety oraz umiejętne kierowanie sobą (między innymi dbanie o to żeby nadmiernie nie obciążać się obowiązkami).

     

    Wypalenie zawodowe - zapobieganie

     

    Zapobieganiu wypaleniu zawodowym sprzyjają:

    • zdrowy tryb życia, aktywność fizyczna,
    • umiejętność relaksu,
    • krótkie przerwy od pracy i odpoczynek w ciągu dnia oraz regularne urlopy,
    • umiejętność tworzenia dobrej atmosfery w pracy (śmiech i humor rozładowują napięcie),
    • posiadanie hobby,
    • oddzielanie życia zawodowego od prywatnego,
    • aktywność towarzyska; dobre relacje z ludźmi,
    • zwiększanie kwalifikacji, rozwój umiejętności zawodowych.

    Brzmi to jak paradoks, ale wypalenie zawodowe, które jest utożsamiane z impasem, może być szansą na rozwój. Frustrację i złość można potraktować jako ważne komunikaty. Poczucie braku satysfakcji z pracy i niskiej jakości życia jest okazją do postawienia sobie następujących pytań: „Czego chcę i czego potrzebuję?”, „Które z moich potrzeb są zaniedbywane?” oraz do szukania odpowiedzi: „W jaki sposób mogę je zaspokoić?”, „Na co mam wpływ?”, „Jakich zmian to wymaga?”.

    Przykładem może być sytuacja Marka, który pracował przez osiem lat w firmie doradztwa personalnego. Atmosfera w pracy była coraz bardziej napięta. Z powodu kryzysu na rynku część personelu została zwolniona, pozostali pracownicy obarczani byli coraz większą ilością obowiązków, a szef rzadko był zadowolony z pracy zespołu. W firmie narastała atmosfera rywalizacji, coraz częściej dochodziło do konfliktów. Marek bardzo źle znosił tę sytuację, odczuwał narastające zmęczenie i tłumioną irytację, rano z trudem pokonywał niechęć przed wyjściem do biura. W końcu stwierdził, że zasługuje na lepszą pracę. Złożył wymówienie i założył własną, dzisiaj dobrze prosperującą firmę konsultingową.

    Wypalenie zawodowe staje się problemem społecznym współczesnych czasów. Prowadzi do wyczerpania emocjonalnego, depresji, negatywnie wpływa na relacje z rodziną i kontakty towarzyskie. Pomocne jest uważne obserwowanie symptomów mogących świadczyć o wystąpieniu syndromu i umiejętność dbania o siebie i rozpoznawania własnych potrzeb.

    Wypalenie zawodowe może być szansą na zmianę i okazją do rozwoju osobistego.

    Autor: mgr Aleksandra Kijewska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.