zarejestruj się zaloguj się

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Tekst: Magdalena Kowalkowska
Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 26. lipca, 2013

Wirusowe zapalenie opon mózgowych zazwyczaj jest bardziej powszechne i charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż bakteryjne zapalenie opon mózgowych. Około 70-80% wszystkich przypadków wirusowych zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest wywoływanych przez tzw. enterowirusy (ECHO, polio, Coxsackie A i B), a także przez wirusy świnki, odry i różyczki. W dużej ilości przypadków pojawiają się objawy neurologiczne.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

     

    Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR to ostre schorzenie, w którym proces patologiczny obejmuje struktury mózgu (oponę miękką, pajęczą, przestrzeń podpajęczynówkową i komory mózgu oraz ich wyściółkę ) w odpowiedzi na zakażenie. Czynnikami odpowiedzialnymi za rozwój zakażenia mogą być różne grupy drobnoustrojów: bakterie, wirusy, grzyby oraz pierwotniaki. Najpowszechniejszymi z nich są wirusy oraz bakterie.

    Wirusowe zapalenie opon mózgowych zaliczane do tzw. aseptycznych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych zazwyczaj jest bardziej powszechne i charakteryzuje się łagodniejszy przebiegiem niż bakteryjne zapalenie opon mózgowych (bywające stanem zagrożenia życia). Około 70-80% wszystkich przypadków wirusowych ZOMR jest wywoływanych przez tzw. enterowirusy (ECHO, polio, Coxsackie A i B), a także przez wirusy świnki, odry i różyczki.

     

    Przyczyny zapalenia opon – wirusy

     

    Wirusy dostają się do organizmu najczęściej drogą kropelkową przez układ oddechowy i przewód pokarmowy (źródłem wirusów są głównie osoby chore), rzadziej dochodzi do zarażenia od zainfekowanych zwierząt (krowy, kleszcze). Wyróżnia się 3 formy zakażenia:

    • przyzakaźne,
    • dwufazowe,
    • pierwotne,

    Przyzakaźny charakter objawów klinicznych, najczęściej towarzyszy innym chorobom. Przyczynę nadkażenia opon mózgowych stanowi zazwyczaj świnka, ospa wietrzna, półpasiec, odra, niekiedy grypa. Przebieg choroby jest na ogół łagodny, bez widocznych zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego.

    Zakażenia dwufazowe – wywołane najczęściej przez wirusy ECHO i Coxsackie A i B. charakteryzują się nagle występującą bardzo wysoką gorączką (2-3 dniową) z towarzyszącymi dolegliwości przewodu pokarmowego, objawy grypopodobne, zapalenie spojówek, zaczerwienienie gardła, powiększenie węzłów chłonnych (tzw. I faza). Po kilku dniach pozornego zdrowia, pojawiają się objawy oponowe (II faza).

    Do pierwotnej infekcji dochodzi natomiast w wyniku uaktywnienie się wirusów już znajdujących się w organizmie (np. wirus wścieklizny, wirus opryszczki)

     

    Objawy zapalenia opon mózgowych

     

    Przebieg wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych nie różni się zbytnio od bakteryjnego ZOMR. Objawy chorobowe są zazwyczaj identyczne, natomiast ich nasilenie stanowi często czynnik różnicujący. W zakażeniach wirusowych są one bowiem znacznie mniej nasilone, schorzenia ma łagodniejszy przebieg i powoduje zdecydowanie mniejszą ilość powikłań niż infekcje ropne.

    Częściej także wirusowe zapalenie opon poprzedzone są objawami zakażeń górnych dróg oddechowych (np. ból gardła i jego zaczerwienie, objawy grypopodobne). Obraz kliniczny aseptycznego ZOMR w głównej mierze uzależniony jest od wieku osoby chorej, odmiennie przebiega u noworodków i u osób dorosłych. 

    Obraz kliniczny wirusowego zapalenia opon u noworodków jest mało specyficzny, a typowe objawy oponowe oraz gorączka zazwyczaj są nieobecne. Należy pamiętać, że noworodek „choruje całym sobą”. Rodzice najczęściej zauważają zmianę zachowania swojej pociechy – dziecko staje się niespokojne, apatyczne czy senne (w niektórych przypadkach obserwowane jest znaczne pobudzenie). Do tego dochodzą pozostałe symptomy mogące sugerować infekcje tj.: zaburzenia oddychania (przede wszystkim zwiększenie liczby oddechów), zaburzenia łaknienia (zaburzenia ssania, wymioty, biegunka, utrata apetytu), przedłużająca się żółtaczka bądź szarość powłok skórnych.

    Rzadziej z kolei (w porównaniu do bakteryjnego ZOMR) występują tutaj objawy neurologiczne w postaci oczopląsu, zaburzeń napięcia mięśniowego (dziecko wiotkie bądź przyjmujące pozycję odgięciową) czy zaburzeń świadomości. Ponadto, w tej grupie wiekowej, pierwszym objawem ZOMR może być napad drgawkowy. W wyniku nieleczonego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych dochodzić może do szybkiego powiększania się obwodu głowy noworodka w wyniku narastania wodogłowia pozapalnego.

     

    Wirusowe zapalenie opon u dzieci

     

    Wraz z wiekiem dziecka przebieg zapalenia opon staje się bardziej charakterystyczny dla tej jednostki chorobowej. U niemowląt oraz dzieci do 5 roku życia objawy zapalenia pojawiają się zazwyczaj nagle i towarzyszy im wysoka gorączka.

    Dzieci stają się podsypiające, tracą zainteresowanie zabawkami i otoczeniem, szybko pogarsza się ich stan ogólny. Rodzice obserwują tzw. „cierpiący wyraz twarzy” oraz inne symptomy np.:

    • niepokój (czasem pobudzenie),
    • nudności i/lub wymioty,
    • przeczulicę (nadwrażliwość na dotyk lub inne wrażenia czuciowe),
    • częstym objawem są drgawki kloniczno-toniczne oraz pulsujące,
    • napięte ciemiączko przednie (jeżeli nie uległo fizjologicznemu zarośnięciu – norma zarastania do 18 miesiąca życia).

    W tej grupie wiekowej częściej występują objawy oponowe (np. sztywność karku – dziecko nie jest w stanie przygiąć głowy do klatki piersiowej). Objawy oponowe stanowią konsekwencję podrażnienia opon mózgu przez toczący się proces zapalny oraz wraz z wymiotami, bólami głowy i nadwrażliwością na różnego rodzaju bodźce (np. światłowstręt, przeczulica ciała, nadwrażliwość na hałas) tworzą tzw. zespół oponowy. Objawy oponowe mogą mieć różny stopień nasilenia (od łagodnie wyrażonych do  dostrzegalnych na pierwszy rzut oka). Należy do nich m.in.: sztywność karku, odruchowe zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych przy zgięciu tułowia ku przodowi i wiele innych, których obecność określa w czasie badania lekarz neurolog.

    U dzieci powyżej 5 roku życia, nastolatków oraz osób dorosłych wirusowe zapalenie opon ma zazwyczaj typowy przebieg i nie nastręcza problemów diagnostycznych.

    Do najczęstszych objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych należą:

    • nagle pojawiające się bóle głowy,
    • wysoka gorączka,
    • objawy oponowe.

    Zwykle towarzyszą im m.in. nudności/wymioty, senność, podwójne widzenie, natomiast rzadziej pojawiają się zaburzenia neurologiczne (np. drgawki, zaburzenia mowy lub porażenia mięśni). Uwagę rodziców zwraca także charakterystyczne ułożenie dziecka: na boku z odgiętą głową ku tyłowi i podkurczonymi kończynami dolnymi (opisthotonus).

     

    Diagnostyka zapalenia opon

     

    Najważniejszym badaniem przy podejrzeniu wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest badanie płynu mózgowo rdzeniowego. Wykonuje się także posiew płynu mózgowo-rdzeniowego, co pozwala wykluczyć czynnik bakteryjny zapalenia. Pobranie płynu następuje metodą inwazyjną nakłucia lędźwiowego (punkcji lędźwiowej). Lekarz zawsze przeprowadza badanie fizykalne i wywiad z pacjentem lub w przypadku dziecka, także z jego opiekunami.

    W diagnostyce wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wykonuje się:

    • badanie podmiotowe i przedmiotowe pacjenta z pełnym badaniem neurologicznym, wraz z oceną w kierunku objawów oponowych (m.in. sztywności karku),
    • badanie płynu mózgowo-rdzeniowego – za pomocą nakłucia lędźwiowego wykonywanego po uprzedniej ocenie dna oka, gdyż wzmożone ciśnienie śródczaszkowego jest przeciwwskazaniem do punkcji,
    • badania laboratoryjne krwi,
    • posiew krwi,
    • badania obrazowe mózgu (USG przezciemiączkowe u dzieci z niezarośniętym ciemiączkiem dużym, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny).

     

    Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – leczenie

     

    Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych leczy się głównie objawowo.

    Mówiąc o leczeniu objawowym, należy je rozumieć jako:

    • zapewnienie odpoczynku,
    • leczenie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe,
    • leczenie przeciwzapalne przy pomocy glikokortykosteroidów,
    • leczenie zwalczające drgawki,
    • leczenie lakami moczopędnymi, które zwalczają obrzęk mózgu i wzmożone ciśnienie śródczaszkowe,
    • podaż płynów, w celu uniknięcia i odwodnienia i przewodnienia, które napędza obrzęk,
    • leczenie zaburzeń elektrolitowych.

    Ważnym elementem jest zapobieganie wystąpieniu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zwłaszcza wśród dzieci. Ryzyko zachorowania na zapalenie opon zwiększa się u dzieci chorujących na takie choroby jak świnka, odra, polio, ospa wietrzna, kleszczowe zapalenie mózgu. Jedynym sposobem zapobiegania jest stosowanie szczepień ochronnych przeciwko wspomnianym chorobom, szczepienia te znacząco zmniejszają prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań w postaci wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

    Stosuje się także leczenie swoiste, które polega na podaniu choremu leków przeciwwirusowych. Podjęcie takiego leczenia możliwe jest np. w zakażeniu wirusem ospy wietrznej lub HSV – wirus opryszczki pospolitej (stosuje się acyklowir) lub w zakażeniu CMV – wirus cytomegalii lub EBV – wirus Epsteina-Barr'a (stosuje się gancyklowir).

    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.