zarejestruj się zaloguj się

Urojenia

Tekst: Sylwia Mróz
Dodane: 29. listopada, 2013

Urojenia to termin używany na określenie zaburzeń psychotycznych, w których obrazie klinicznym stwierdza się stabliny i usytemetyzowany schemat myślenia. Polega on na fałszywych przekonaniach, błędnych sądach, odpornych na wszelką argumentację i podtrzymywany, mimo obecności dowodów wskazujących na nieprawdziwość.

SPIS TREŚCI:

    Czym są urojenia?

     

    Stwierdzenie charakteru urojeniowego treści wypowiadanych przez chorego nie zawsze jest zadaniem łatwym. Co prawda zazwyczaj, ich zawartość jest nieprawdopodobna lub fantastyczna, co za tym idzie niepodzielana przez większość osób w podobnej grupie kulturowej i społeczno-ekonomicznej. Nie zawsze jednak można ocenić prawdziwość słów osoby dotkniętej tym zaburzeniem. Zwłaszcza przy braku dostatecznych informacji odnośnie poruszanego tematu albo gdy owe treści nie mają dziwacznego i nieprawdopodobnego charakteru. W rozpoznaniu urojeń należy przede wszystkim zwrócić uwagę na upór, z jakim wyrażane są przekonania. Warto zauważyć, iż opinie te nie są typowe dla danej osoby, gdyż wcześniej, gdy była zdrowa, takich nie miała. Trzeba również dowiedzieć się, czy to przekonanie wywiera szczególny wpływ na życie i funkcjonowanie osoby. Często zdarza się, że chory niechętnie rozmawia na temat treści urojeniowych, pomimo iż mają one dla niego duże znaczenie w codziennych zajęciach. Co więcej, wypowiedzi i zachowanie chorego są wyraźnie zmienione w kontekście związanym z urojeniem, natomiast osobowość oraz ogólny sposób funkcjonowania nie zmieniają się.

    Zaburzenia urojeniowe dotykają zarówno kobiety jak i mężczyzn. Ich częstość zwiększa się z wiekiem, zwykle ok. 40- 50 roku życia. Początek jednakże jest zwykle powolny i mija wiele lat nim chory trafi do lekarza. Przebieg tych zaburzeń jest zawsze uporczywy i przewlekły. Uważa się, że typowe urojenia nie mają podłoża genetycznego.

     

    Postaci urojeń

     

    Podział zaburzeń urojeniowych opiera się na ich treści. Na tej podstawie wyróżnia się postać:

    • prześladowczą,
    • pieniaczą,
    • somatyczną,
    • zazdrości,
    • erotyczną,
    • wielkościową.

    Obraz postaci prześladowczej jest kształtowany przez treści dotyczące rzekomego spisku lub zorganizowanych działań grupy osób, określanej przez pacjenta jako „oni”. Urojenia obejmują coraz większą grupę osób zaangażowaną w prowadzenie niekorzystnych działań wymierzonych w chorego. W jego stanie psychicznym często występuje podejrzliwość, lęk i drażliwość.

    W postaci pieniaczej występuje poczucie skrzywdzenia oraz chęć zadośćuczynienia. Do dochodzenia sprawiedliwości chory wykorzystuje system sądowy, prawny, administracyjny: pisze skargi, w których opisuje doznane krzywdy i domaga się podjęcia interwencji, ukarania winnych. Chorzy prezentują sztywność poglądów, które pozostają niezmienne niezależnie od uzyskiwanych informacji czy decyzji sądów.

    Postać somatyczna (hipochondryczna) to taka, w której dominuje nadmierna koncentracja na swoim zdrowiu. Chory żyje z przeświadczeniem o obecności nieprawidłowości w organizmie, pomimo zapewnień lekarzy o braku fizycznych podstaw do występowania objawów. Zazwyczaj rzekoma choroba dotyczy skóry - pacjent odczuwa pieczenie, swędzenie, co interpretuje jako obecność pasożyta. Chcąc się go pozbyć, obsesyjnie podejmuje procedury czyszczenia ciała, prowadząc do samookaleczeń. Inny typ urojeń somatycznych dotyczy wyglądu zewnętrznego - przeświadczeniu o nieprawidłowej budowie nosa, uszu czy oczu oraz ogólnej brzydocie. Urojenia mogą dotyczyć także chorób dentystycznych, wydzielania przykrego zapachu, zarażenia chorobą weneryczną czy inną chorobą zakaźną. Zdarzają się pacjenci z tzw. zaburzeniami nihilistycznymi, którzy są przekonani o złej pracy lub wręcz nieobecności narządów wewnętrznych. W skrajnych przypadkach chorzy ci uznają się za martwych.

    Dość często występują urojenia zazdrości. Towarzyszy im zwykle podejrzliwość, chęć sprawowania nadmiernej kontroli, śledzenie. Chory domaga się od partnera częstszych kontaktów seksualnych, a odmowę traktuje jako potwierdzenie swych podejrzeń. Urojenia tego typu mogą zagrażać oskarżonemu o zdradę partnerowi, jak i osobie, z którą zdaniem pacjenta, partner zdradza. Jest to tzw. „zespół Otella”, występujący raczej u mężczyzn.

    W postaci erotycznej chory jest przeświadczony, że zwykle zupełnie obca osoba, często nieosiągalna, o wyższym statusie społecznym jest w nim zakochana. Różne działania tej osoby są interpretowane przez pacjenta jako znaki i sygnały świadczące o uczuciu, zachęcające go do dalszych kroków. Próby podejmowania kontaktu przez pacjenta, kończące się odrzuceniem lub brakiem reakcji, są odbierane jako paradoksalne potwierdzenie siły uczuć. Z urojeniami erotycznymi może współwystępować prześladowanie, osaczenie i nagabywanie ofiary. Chory składa jej częste wizyty, wysyła listy, podarunki, z czasem jego zachowanie może przybierać coraz bardziej agresywne formy.

    Postać wielkościowa charakteryzuje się przekonaniem o szczególnej ważności własnej osoby. Chory uważa się za wielkiego wynalazcę, reformatora, posłannika religijnego.

    Wśród innych postaci zaburzeń urojeniowych wyodrębnia się grupę dotyczącą błędnej identyfikacji osób:

    • prozopagnozja, gdy chory nie rozpoznaje znajomych twarzy, widząc je przed sobą,
    • zespół Capgras, w którym pacjent uważa, że ktoś z rodziny został podmieniony przez sobowtóra,
    • zespół przemiany - osoby z otoczenia chorego rzekomo wymieniają się wzajemnie wyglądem i tożsamością,
    • zespół własnego sobowtóra, gdy chory uparcie wierzy, że ma sobowtóra o identycznym wyglądzie, ale innej tożsamości.

    Ciekawym stanem, określanym jako „obłęd udzielony”, jest stan, w którym u osoby pierwotnie zdrowej, ale przebywającej w bliskim kontakcie z chorym rozwijają się urojenia. Tematyka jest podobna i wzajemnie podzielana przez obydwie osoby. Zwykle pozostają one w długiej izolacji: językowej, geograficznej, społecznej od otoczenia lub ich kontakty z innymi ludźmi są rzadkie.

     

    Urojenia a wykluczenie innych schorzeń

     

    Należy przede wszystkim wykluczyć zmiany organiczne w mózgu - guzy, krwawienie, urazy poprzez wykonanie badań obrazowych. Warto zwrócić uwagę na funkcję tarczycy i ewentualne zaburzenia hormonalne, niedobory witamin (B12, kwasu foliowego, niacyny, tiaminy), zaburzenia metaboliczne i zatrucia metalami ciężkimi. Zespoły urojeniowe mogą wystąpić w przebiegu chorób infekcyjnych: borelioza, HIV, kiła, choroba Creutzfelda- Jacoba. Ponadto choroby neurodegeneracyjne jak Alzheimer, choroba Parkinsona, Huntingtona czy stwardnienie rozsiane mogą prezentować zaburzenia urojeniowe. Poszczególne typy mogą pojawić się także w przebiegu uzależnień od alkoholu i różnych substancji psychoaktywnych.

    Różnicowanie zwykłych urojeń ze schizofrenią jest trudne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w schizofrenii urojenia są nieusystematyzowane, występują dodatkowo omamy i zaburzenia osobowości, a objawy rozwijają się wcześniej.

    Urojenia mogą także występować w przebiegu zaburzeń afektywnych, np. depresji.

     

    Leczenie urojeń

     

    W leczeniu farmakologicznym zaburzeń urojeniowych korzysta się z leków przeciwpsychotycznych. Efekty są niezależne od postaci, natomiast zależą przede wszystkim od współpracy chorego. Ci jednak rzadko wyrażają chęć leczenia lub przyjmują leki krótkotrwale, dlatego rokowania w zaburzeniach urojeniowych uważa się za niekorzystne. Oddziaływania psychologiczne i psychoterapeutyczne zmniejszają nasilenie objawów, ale istotnym problemem jest także motywacja i wytrwałość pacjenta.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.