zarejestruj się zaloguj się

Udar mózgu

Tekst: lek. Rafał Drobot
Udar mózgu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. grudnia, 2014

Udar mózgu (udar krwotoczny mózgu) jest neurologicznym stanem zagrożenia życia, często prowadzącym do trwałej niepełnosprawności. W Polsce każdego roku stwierdza się około 10 000 nowych przypadków wylewu krwi do mózgu, ze śmiertelnością sięgającą 50 %. Z uwagi na znaczne skutki społeczne i ekonomiczne, niezwykle ważną rolę odgrywa profilaktyka udaru mózgu.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Udar krwotoczny – przyczyny i czynniki ryzyka

     

    Spośród najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka bezpośrednio związanych przyczynowo z udarem mózgu, na szczególną uwagę zasługują:

    • nadciśnienie tętnicze,
    • leczenie przeciwzakrzepowe,
    • leczenie trombolityczne,
    • stosowanie niektórych leków i substancji psychoaktywnych (np. kokainy, fencyklidyny),
    • nadmierne spożywanie alkoholu.

    Najczęstszą przyczyną, odpowiedzialną za niemal dwie trzecie wszystkich przypadków wylewów krwi do mózgu, jest nadciśnienie tętnicze. Niekontrolowane i nieleczone wiele lat prowadzi do powstawania niewielkich tętniaków (tzw. tętniaków Charcota-Boucharda), których pęknięcie skutkuje krwotokiem śródczaszkowym. Palenie papierosów u osób z nadciśnieniem tętniczym znamiennie zwiększa ryzyko pęknięcia omawianych mikrotętniaków.

    Do niemodyfikowalnych czynników ryzyka wylewu krwi do mózgu należy zaliczyć:

    • zaawansowany wiek pacjenta,
    • rasę czarną,
    • amyloidozę mózgową,
    • koagulopatie (zaburzenia krzepnięcia krwi),
    • malformacje tętniczo-żylne,
    • nowotwory wewnątrzczaszkowe,
    • zapalenia naczyń.

    Malformacje tętniczo-żylne są najczęstszą przyczyną udaru mózgu u pacjentów pediatrycznych.

     

    Jak przebiega udar krwotoczny mózgu?

     

    Jakie są objawy udaru mózgu? Wylew krwi do mózgu przebiega w trzech następujących kolejno po sobie fazach:

    1. Krwawienia – będące efektem przerwania ciągłości tętnic wewnątrzczaszkowych (w związku z wymienionymi powyżej czynnikami ryzyka);
    2. Rozprzestrzenianie się krwiaka śródczaszkowego – w ciągu kilku godzin od pojawienia się objawów klinicznych narasta ciśnienie wewnątrzczaszkowe, naruszając integralność okolicznych tkanek i bariery krew-mózg;
    3. Powstawanie strefy obrzęku mózgu wokół krwiaka śródczaszkowego – przyczyna pogarszania się stanu neurologicznego pacjentów w ciągu kilku-kilkunastu dni od początku objawów.

    Nawet do 40 % wszystkich przypadków udaru mózgu wiąże się z wystąpieniem krwawienia dokomorowego, prowadząc w rezultacie do rozwoju ostrego wodogłowia obturacyjnego, znacznie pogarszającego rokowanie.

     

    Udar krwotoczny – objawy

     

    Szybkie rozpoznanie udaru mózgu jest kwestią kluczową. Gwałtowna progresja choroby w ciągu pierwszych kilku godzin może wiązać się z nagłym pogorszeniem stanu neurologicznego pacjenta oraz z wystąpieniem niestabilności krążeniowo-oddechowej. Najczęściej udar krwotoczny mózgu objawia się w postaci:

    postępujących ogniskowych deficytów neurologicznych na przestrzeni minut lub godzin – najczęściej obserwuje się osłabienie siły mięśniowej w obrębie kończyn lub mięśni mimicznych twarzy, zaburzenia mowy, zaburzenia czucia, drętwienia, zaburzenia widzenia;

    W wyniku wzrostu ciśnienia śródczaszkowego u pacjenta można zaobserwować triadę objawów (tzw. triadę Cushinga), na którą składają się:

    • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
    • zwolnienie akcji serca (bradykardia),
    • przyspieszenie oddechu (tzw. tachypnoe).

     

    Jakie jest rokowanie w udarze krwotocznym?

     

    Wylew krwi do mózgu wiąże się z niemal 50 % śmiertelnością, z czego połowa zgonów występuje w ciągu pierwszych 24 godzin. Do czynników niekorzystnych rokowniczo należy zaliczyć:

    • objętość ogniska krwotocznego większa niż 30 ml w badaniach obrazowych,
    • lokalizacja ogniska krwotocznego w obrębie dołu tylnego czaszki,
    • zaawansowany wiek pacjenta,
    • średnie ciśnienie tętnicze powyżej 130 mmHg przy przyjęciu do szpitala,
    • wynik 4 punkty lub mniej w skali Glasgow przy przyjęciu do szpitala.

    Ekspansja rozmiarów krwiaka śródczaszkowego jest również niezależnym negatywnym czynnikiem prognostycznym odnośnie pogorszenia się stanu neurologicznego pacjentów i śmiertelności związanej z chorobą.

     

    Udar krwotoczny – leczenie

     

    W leczeniu krwawienia wewnątrzczaszkowego z pękniętych tętniaków stosuje się klipsowanie ich szyjki. Operacja neurochirurgiczna typowo przeprowadzana jest z dostępu przez powłoki czaszki w znieczuleniu ogólnym. Alternatywnym podejściem jest wewnątrznaczyniowa embolizacja poprzez wprowadzenie specjalnych spiral do worka tętniaka.

    Duża grupa pacjentów wymaga intubacji w celu utrzymania drożności dróg oddechowych lub wentylacji mechanicznejz uwagi na występujące ciężkie zaburzenia oddychania. Zaleca się monitorowanie ciśnienia śródczaszkowego, regularnąkontrolę ciśnienia tętniczego krwi (należy utrzymywać średnie ciśnienie tętnicze powyżej 70 mmHg) oraz utrzymywanie normoglikemii. Zastosowanie znajdują leki antysekrecyjne, z uwagi na możliwość wystąpienia ostrego wrzodu żołądka (tzw. wrzodu Cushinga).

    Wprowadzenie pacjenta w łagodną hipotermię może ograniczyć dalsze uszkodzenie komórek nerwowych. W celu obniżenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego powinno się podnieść wezgłowie pacjenta o około 40 stopni w stosunku do reszty ciała, a w razie konieczności zastosować mannitol lub hipertoniczny roztwór soli.

     

    Udar krwotoczny – rehabilitacja pacjentów po udarze

     

    Kompleksowa opieka nad chorym odbywająca się początkowo w wysokospecjalistycznych i ukierunkowanych oddziałach udarowych, a następnie w wyspecjalizowanych ośrodkach rehabilitacji pozwala osiągnąć poprawę neurologiczną i redukuje śmiertelność odległą.

    Kompletna rehabilitacja chorego z przebytym udarem mózgu łączy ze sobą terapię fizykalną, terapię zajęciową oraz rehabilitację mowy. Pacjenci wraz członkami rodziny są edukowani zarówno na temat powstałego deficytu neurologicznego, jak i prewencji powikłań związanych z unieruchomieniem (w tym żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, przykurczów mięśniowych, powstawania odleżyn oraz infekcji płucnych). Po wstępnym instruktażu chorych zachęca się do pokonywania codziennych trudności związanych z powstałym deficytem neurologicznym.

    Celem kompleksowej rehabilitacji po udarze jest zapewnienie jak największego powrotu funkcjonalności w domu i życiu codziennym. Dotychczas udowodniono, że terapia polegająca na unieruchomieniu zdrowej strony na przestrzeni kilku lat znacznie zmniejsza niedowład połowiczy.

     

    Udar mózgu – co robić gdy zauważymy niepokojące objawy?

     

    Jeżeli na podstawie objawów klinicznych podejrzewamy u kogoś udar mózgu, należy natychmiast wezwać pomoc telefonicznie (dzwoniąc pod numer 999 lub 112) i przekazując dyspozytorowi pogotowia niezbędne informacje. Z uwagi na znaczną dynamikę przebiegu udaru mózgu, jest to postępowanie lepsze niż samodzielne dostarczenie chorego na izbę przyjęć oddziału neurologicznego z poddodziałem udarowym, gdyż zespół wyjazdowy pogotowia ratunkowego jest w stanie wstępnie zabezpieczyć podstawowe funkcje życiowe pacjenta.

    Autor: lek. Rafał Drobot
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Udar krwotoczny mózgu

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.