zarejestruj się zaloguj się

Udar – fizjoterapia i ćwiczenia

Tekst: mgr Paulina Nykiel
Udar – fizjoterapia i ćwiczenia
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 26. maja, 2014

Pacjenci po udarze mózgu wymagają szczególnej opieki. Po udarze konieczna jest rehabilitacja, nauka chodu, odpowiednie ćwiczenia. Pacjenci po udarze wymagają odpowiedniego przygotowania mieszkania do swoich potrzeb. Rehabilitację i fizjoterapię należy rozpocząć niezwłocznie po udarze. Rehabilitacja poudarowa jest procesem długotrwałym i wymaga cierpliwości od [pacjenta i jego opiekuna.

mgr Paulina Nykiel
AUTOR
mgr Paulina Nykiel fizjoterapeuta
SPIS TREŚCI:

    Udar mózgu – przyczyny

     

    Udar mózgu (dawniej nazywany apopleksją) jest trzecią co do częstości przyczyną śmierci i niestety główną przyczyną niepełnosprawności w dzisiejszych czasach. Udarem nazywamy nagłe zaburzenie czynności mózgu na skutek zaburzenia krążenia mózgowego; może mieć ono postać wylewu krwi do mózgu (udar krwotoczny) lub zatrzymania się jej dopływu do niego (udar niedokrwienny).

    Czynników ryzyka udaru jest wiele, zaliczamy do nich m.in.:

    • wiek powyżej 50 roku życia,
    • predyspozycje genetyczne,
    • choroby serca,
    • nadciśnienie,
    • cukrzyca,
    • otyłość,
    • palenie tytoniu,
    • nadużywanie alkoholu.

    Udar mózgu pojawia się nagle, najczęściej po wysiłku fizycznym, stresie lub nad ranem po przebudzeniu i towarzyszy mu utrata przytomności. Mogą go poprzedzać nudności, ból głowy lub wymioty. Udar mózgu stanowi zagrożenie życia chorego, więc konieczna jest niezwłoczna hospitalizacja, najlepiej na wyspecjalizowanym oddziale neurologicznym. W przypadku szybkiej interwencji lekarskiej, opieki medycznej, a następnie intensywnej rehabilitacji ruchowej pacjent ma szansę odzyskania sprawności oraz powrotu do normalnego życia.

     

    Udar mózgu – objawy

     

    Jakie są objawy udaru? Objawy udaru pojawiają się po stronie przeciwnej do uszkodzonej półkuli mózgowej i zależą głównie od lokalizacji oraz rozległości uszkodzenia mózgu. Obejmują m.in.:

    • niedowład bądź paraliż połowy ciała (twarz, kończyny górna i dolna),
    • osłabienie lub zniesienie czucia po jednej stronie ciała,
    • trudności wykonywania precyzyjnych ruchów,
    • problemy z mówieniem lub rozumieniem mowy, pisaniem, czytaniem, liczeniem, zapamiętywaniem nowych informacji, rozpoznawaniem i identyfikowaniem obiektów,
    • problemy z połykaniem,
    • niedowidzenie,
    • zaburzenia świadomości,
    • zawroty lub silny ból głowy.

     

    Udar mózgu – leczenie i rehabilitacja

     

    Udar mózgu jest stanem zagrożenia życia, dlatego osobę, u której podejrzewa się wystąpienie udaru należy jak najszybciej przetransportować do szpitala. Na miejscu należy wykonać badania, najlepiej tomografię komputerową głowy, aby zróżnicować rodzaj udaru i podjąć odpowiednie leczenie. Na oddziale monitoruje się czynności życiowe pacjenta, uzupełnia niedobory wodno-elektrolitowe oraz kontroluje ciśnienie tętnicze.

    Zazwyczaj konieczne są również działania przeciwodleżynowe, polegające na codziennej pielęgnacji skóry pacjenta, natłuszczaniu jej, stosowaniu bogatej w białko diety oraz jak najczęstszych zmianach pozycji ciała chorego w łóżku, najlepiej co 1-2 godziny. Niezbędnym elementem leczenia jest rehabilitacja po udarze.

    Rehabilitację po udarze należy podjąć najszybciej jak to jest możliwe, najlepiej po ustabilizowaniu się stanu ogólnego. Rehabilitacja poudarowa jest procesem długotrwałym i wymaga od chorego cierpliwości oraz zaangażowania. Powinna się odbywać w szpitalu z oddziałem rehabilitacyjnym lub w specjalistycznych ośrodkach, jednak czas oczekiwania na przyjęcie do takiego miejsca trwa czasem kilka tygodni, więc rehabilitacja kontynuowana jest najczęściej po wypisie ze szpitalu w warunkach domowych lub zakładach opiekuńczo-leczniczych.

    Rehabilitacja po udarze dąży do przywrócenia sprawności fizycznej, zmniejszenia stopnia niepełnosprawności chorego poprzez zapobieganie przykurczom mięśniowym, zesztywnieniom stawów, odleżynom oraz innym powikłaniom wynikających z długiego unieruchomienia oraz maksymalnego usamodzielnienia pacjenta.

     

    Życie po udarze

     

    Terapia pacjenta po udarze powinna obejmować:

    • przygotowanie pokoju dla chorego, w którym będzie przebywał – z ergonomicznym, ułatwiającym pielęgnację i rehabilitację umeblowaniem; obok łóżka wskazana jest mała szafka, na której chory będzie mógł trzymać najbardziej niezbędne przybory - należy ją postawić ją po stronie porażonej, aby chory mógł ją jak najczęściej pobudzać i aktywizować, powinna być ona dostępna dla opiekuna i terapeuty przy wszystkich czynnościach,
    • postępowanie przeciwodleżynowe u osób leżących – należy zapewnić choremu poduszkę rehabilitacyjną, materac przeciwodleżynowy zmiennociśnieniowy oraz zmieniać choremu pozycję ułożeniową co 1-2 godziny,
    • zapewnienie sprzętów zaopatrzenia ortopedycznego w zależności od stopnia inwalidztwa chorego – kule, balkonik lub wózek inwalidzki będą konieczne najpierw do nauki chodu, a następnie do przemieszczania się po mieszkaniu oraz wychodzenia na spacery. Sprzęty można kupić (są refundowane przez NFZ po złożeniu odpowiedniego wniosku) lub wypożyczyć,
    • naukę samoobsługi – należy nauczyć chorego jak i w jakiej kolejności sprawnie się ubierać aby się nie urazić; rozbierając pacjenta zawsze zaczynamy od rękawa ręki zdrowej, by mieć większe możliwości manewru, a potem zdejmujemy rękaw ręki chorej, ubieranie natomiast odwrotnie: najpierw ręka chora, potem zdrowa. Ta sama kolejność dotyczy spodni,
    • naukę komunikacji, jeśli występują problemy z mową lub jej rozumieniem – można przygotować tablicę z literkami, które chory może wskazywać, a my będziemy odczytywać lub wypowiadać te, które mu wskażemy, pomocny może być logopeda, który nauczy chorego wypowiadać głoski, sylaby i słowa. Jeśli jest problem z pisaniem trzeba namówić chorego do uczenia się używania zdrowej ręki, ponieważ powrót dawnych funkcji jest powolny i nie zawsze pełny,
    • stymulację umysłową – należy zachęcać chorego do wysiłku i rozwiązywać z nim krzyżówki, zagadki lub rebusy, bawić się w uzupełnianie brakujących w zdaniach słów,
    • stymulację chorej połowy ciała, aby zapobiec zaniedbaniu połowiczemu, który polega na braku akceptacji i ignorowaniu chorej połowy ciała - chorzy strony porażonej nie zauważają, nie używają i nie odczuwają bodźców. Dlatego warto stolik i przedmioty na nim stawiać po chorej stronie pacjenta, rzeczy wręczać mu w rękę chorą, witać się przez podanie tej samej swojej ręki co ręka chora, siadać po stronie porażonej chorego itd.

     

    Ćwiczenia po udarze – co i jak ćwiczyć?

     

    Ćwiczenia po udarze są niezbędnym i absolutnie najważniejszym elementem rehabilitacji.

    W początkowej fazie choroby, tuż po udarze najlepiej wykonywać z terapeutą delikatne ćwiczenia bierne wszystkich stawów porażonej kończyny górnej i dolnej w celu aktywizacji mięśni i przywrócenia ruchomości stawów, ćwiczenia pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową, by kształtować powoli pamięć ruchową oraz ćwiczenia w odciążeniu na podwieszkach. Stopniowo wprowadza się ćwiczenia czynne i wspomagane wykonywane samodzielnie przez pacjenta, ćw. oporowe wzmacniające siłą mięśniową, poprawiające stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni. Na końcu stosujemy ćwiczenia całej kończyny górnej i dolnej, zwiększające siłę, poprawiające precyzję, kontrolujące ruch i pracę kończyn na nierównym podłożu.

    Ważne miejsce u chorych po udarze zajmują ćwiczenia oddechowe – są ważnym elementem każdej kinezyterapii, najprostsze polegają na wykonaniu głębokiego wdechu, zatrzymaniu powietrza przez 2-3 sekundy i wydechu lub oporowaniu przez terapeutę wdechu pacjenta poprzez przyłożenie obu dłoni na odpowiednie części ciała; dzięki nim poprawiamy samopoczucie pacjenta, zapewniamy mu regenerację po ćwiczeniach oraz zapobiegamy schorzeniom układu oddechowego.

    Wielu chorych wymaga nauki chodu. Celem jest uzyskanie przez chorego efektywnego, bezpiecznego oraz dostosowanego do jego potrzeb chodu, można zastosować w początkowym etapie balkonik, kule, laski oraz poręcze, ale należy dążyć, aby chory z biegiem czasu uniezależnił się od nich.

     

    Fizjoterapia po udarze

     

    Oprócz tych ćwiczeń u chorych, którzy przeszli udar, wykorzystywana jest

    • terapia metodą PNF – nowoczesna metoda terapii, której istotą jest pobudzanie sprawności układu nerwowo-mięśniowego poprzez stymulowanie receptorów ciała pacjenta za pomocą dotyku, głosu oraz kontaktu wzrokowego z chorym, terapia obejmuje stosowanie odpowiednich technik, które stymulują i pobudzają mięśnie do skurczu, aktywizują słabsze grupy mięśniowe oraz poprawiają stabilizację oraz koordynację ruchową,
    • terapia metodą NDT-BOBATH – metoda neurorozwojowa, której celem jest wstrzymywanie patologicznych odruchów, które pojawiły się w wyniku uszkodzenia mózgu, regulowanie napięcia mięśniowego oraz ułatwianie przyjmowania prawidłowej reakcji postawy poprzez zmianę ułożenia segmentów ciała, takich jak: głowa, obręcz barkowa i biodrowa oraz zastosowanie odpowiednich technik stymulujących,
    • pionizacja pacjenta – jej celem jest aktywizowanie chorego do uzyskiwania coraz wyższych pozycji ciała, powinna przebiegać w kolejności: nauka obracania na boki, przyjmowanie siadu płaskiego, siadanie ze spuszczonymi nogami, wstawanie oraz stanie z dodatkową pomocą terapeuty lub sprzętu rehabilitacyjnego oraz finalnie samodzielne.
    Autor: mgr Paulina Nykiel
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Dlaczego dochodzi do udaru?

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.