zarejestruj się zaloguj się

Tętniak mózgu

Tekst: Natalia Ignaszak
Dodane: 19. marca, 2014

Tętniak to patologiczna zmiana w budowie naczynia krwionośnego. Tętniaki w znacznej większości przypadków rozwijają się w tętnicach, rzadziej w żyłach. Tętniaki powstają w różnych lokalizacjach, także w obrębie tętnic mózgowych. Zmiany takie są głównie następstwem wad wrodzonych. Objawami tętniaka są zwłaszcza bardzo silne bóle głowy, zaburzenia widzenia. Nieleczone są przyczyną groźnych krwawień i mogą zagrażać życiu.

SPIS TREŚCI:

    Czym są tętniaki?

     

    Tętniak to wypełnione krwią, ograniczone poszerzenie światła naczynia tętniczego. Zmiany w obrębie naczyń mogą być nabyte lub wrodzone. Powstają na skutek działania sił wywieranych przez przepływającą krew na osłabione lub zmienione chorobowo miejsce w ścianie naczynia. Dysfunkcja nabłonka wyściełającego naczynie może wynikać np. z urazu albo toczącego się stanu zapalnego. Tętniaki mózgu to najczęstsza przyczyna samoistnych krwawień wewnątrzczaszkowych.

    Większość tętniaków nie daje żadnych objawów. Są wówczas wykrywane przypadkowo, najczęściej w trakcie diagnostyki obrazowej – tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego. Często pierwszym objawem tętniaka jest dopiero groźne dla życia krwawienie podpajęczynówkowe.

     

    Rodzaje tętniaków mózgu

     

    Tętniaki można dzielić ze względu na budowę morfologiczną (budowę komórkową i pochodzenie) oraz ze względu na wielkość powstałej zmiany.

    Podział tętniaków ze względu na morfologię:

    • tętniaki workowate – najczęstsze, zwykle zlokalizowane się wewnątrzczaszkowo, w ich budowie można wyróżnić szypułę (szyja tętniaka), łącząca się z naczyniem macierzystym a także dno tętniaka,
    • tętniaki wrzecionowate – znacznie rzadsze, najczęściej powstają na przebiegu tętnicy podstawnej i szyjnej; rzadko powodują krwawienia, wykrywa się je przede wszystkich u ludzi starszych, a ich główną przyczyną jest miażdżyca.

    Tętniaki dzieli się też ze względu na ich wielkość:

    • drobne <3mm,
    • małe do 10mm,
    • średnie 10-20mm,
    • duże >20mm,
    • olbrzymie >25mm.

    Należy mieć na uwadze, że ich wielkość nie jest stała i mogą się znacznie powiększać.

    Główne miejsca występowania tętniaków to:

    • tętnica łącząca przednia,
    • tętnica szyjna wewnętrzna mózgu,
    • tętnica środkowa mózgu.

    Tętniaki powstają głównie w miejsca rozgałęzień naczyń, ponieważ to właśnie tam ściana jest słabsza, a przepływ krwi bardziej burzliwy.

     

    Przyczyny powstawania tętniaków

     

    Tętniak w mózgu może rozwinąć się w każdym wieku. Tętniaki najczęściej wykrywane są w około 30-60 roku życia, nieznacznie częściej u kobiet. Najważniejszą przyczyną powstawania tętniaków mózgu jest wada wrodzona. Wadą tą jest defekt budowy ściany naczynia, objawiający się brakiem lub osłabieniem błony mięśniowej lub błony sprężystej.

    Na tak zmienione chorobowo naczynie krwionośne oddziałują siły związane z przepływem krwi i ciśnieniem jakie wywiera ono na ścianki naczynia. Tworzą się w tym miejscu tętniaki o różnej wielkości.

    Do czynników ryzyka rozwoju tętniaków zalicza się:

    • miażdżycę – udowodniony czynnik osłabiający naczynie, wpływający na jego sprężystość i ograniczający przepływ,
    • palenie tytoniu,
    • nadużywanie alkoholu i narkotyków.

     

    Objawy tętniaka mózgu

     

    Objawy tętniaka przeważnie są niespecyficzne, albo wcale nie dają objawów. Jeżeli są dużych rozmiarów i uciskają ważne struktury mózgowia, mogą pojawić się w zależności od lokalizacji:

    • bóle głowy,
    • opadanie powieki,
    • zaburzenia widzenia,
    • nierówne źrenice.

    Jeśli dodatkowo pojawi się silny, ostry ból głowy, stan taki wymaga natychmiastowej konsultacji i szczegółowej diagnostyki. Czujność powinna być tym bardziej wzmożona, gdy w rodzinie zdarzały się przypadki wykrytego w badaniach tego typu zmiany lub pęknięcie tętniaka. Chodzi oczywiście o najbliższą rodzinę: rodziców, dzieci, rodzeństwo, dziadków. Warto zauważyć, że zdiagnozowanie tętniaka nie oznacza, że na pewno dojdzie do jego pęknięcia i krwawienia. Ostateczne rokowanie oceni dopiero neurochirurg w oparciu o badania obrazowe.

    Często pierwszym objawem tętniaka jest dopiero krwawienie podpajeczynówkowe. Na początku pojawia się nagły i bardzo silny ból głowy, niereagujący na żadne leki przeciwbólowe. Zwykle przebiega ze sztywnością karku, nudnościami i wymiotami. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia.

    Do powikłań krwotoku podpajęczynówkowego z pękniętego tętniaka należy wtórne krwawienie, udar mózgu. Może pojawić się zarówno niedokrwienny, jak i krwotoczny, a także padaczka pourazowa. Choć objawy wtórnego krwawienia są podobne, to rokowanie jest znacznie poważniejsze, a ryzyko zgonu większe niż w sytuacji pierwotnego krwotoku. Jeśli chodzi o udar mózgu, to zwykle występuje on kilka lub kilkanaście dni po krwawieniu podpajęczynówkowym, natomiast padaczka może pojawić się w każdym momencie.

    Jeśli chodzi o powikłania pozaczaszkowe, to może wystąpić: obrzęk płuc, zawał serca, zaburzenia rytmu, oraz tzw. wrzody Cushinga. Są to wrzody żołądka wywołane ciężką patologią ośrodkowego układu nerwowego.

     

    Diagnostyka tętniaków

     

    Złotym standardem jest cyfrowa angiografia subtrakcyjna (DSA), czyli obrazowanie naczyń z użyciem środka kontrastowego i promieni rentgenowskich. To badanie inwazyjne, polegające na podaniu do tętnicy udowej jodowego kontrastu; dzięki komputerowej obróbce i odjęciu tła uzyskuje się obraz samego naczynia, bez nakładanie struktur kostnych.

    Inną metodą jest tzw. angio-KT – obrazowanie naczyń w tomografii komputerowej, trójwymiarowy obraz umożliwia precyzyjne pomiary stopnia zwężenia naczynia. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do obu badań jest uczulenie na środek kontrastowy i niewydolność nerek.

    Tętniakom nie można całkowicie zapobiec, ale osoby z grup ryzyka, obciążone genetycznie, powinny mieć wykonywane badania obrazowe, by kontrolować rozwój tętniaków, co pomoże wdrożyć odpowiednią procedurę na tyle wczęśnie, że nie dojdzie do ich pęknięcia. Nieodłącznym sposobem profilaktyki jest też zdrowy tryb życia. Znaczenie ma tu przede wszystkim profilaktyka miażdżycy i nadciśnienia tętniczego zapobiega też wzrostowi i pękaniu tętniaka.

     

    Leczenie tętniaków

     

    Nie istnieje objawowe leczenie tętniaka; w ten sposób można jedynie spowolnić nieco jego wzrost. Tętniaki można leczyć inwazyjnie- chirurgicznie przez dojście na zewnątrz naczynia lub na drodze embolizacji wewnątrznaczyniowej (dojście od wnętrza naczynia).

    Leczenie tętniaków naczyń mózgowych różni się istotnie w zależności od sytuacji klinicznej. Tętniaki przebiegające bez krwawień, zdiagnozowane przypadkowo w czasie rutynowych badań radiologicznych, są zazwyczaj leczone w trybie planowym. Nie można niestety przewidzieć, kiedy tętniak pęknie i doprowadzi do krwawienia podpajęczynówkowego, więc dobór odpowiedniego momentu jest trudny. Pacjent  zawsze ma prawo wyboru i pewien wpływ na zastosowane leczenie oraz moment jego podjęcia.

    Z kolei wyłączenie tętniaka krwawiącego z krążenia, powinno być przeprowadzone jak najszybciej, aby zapobiec niebezpiecznym dla życia powikłaniom.

    Metody operacyjne wyłączania tętniaka z krążenia dzielą się na:

    • clipping,
    • wrapping,
    • trapping.

     

    Klipsowanie

     

    Klipsowanie (clipping) polega na wycięciu tętniaka i założenie w jego miejsce klipsa. Zapobiega to krwotokowi i rzadko dochodzi do powikłań w postaci zsunięcia się klipsa. Klipsy wykonywane są przeważnie z tytanu, nie są więc przeciwwskazaniem do ewentualnych badań rezonansu magnetycznego w przyszłości.

    Wrapping, czyli owinięcie tętniaka np. tkanką mięśniową, wykonuje się w sytuacji, kiedy lokalizacja tętniaka nie pozwala na założenie klipsa. Wrapping tętniaka wzmacnia jego ściany, ale nadal niestety nie zabezpiecza do końca przed pęknięciem. Trapping (wyłączenie tętniaka z obiegu) to kolejna technika, stosowana w przypadku tętniaków olbrzymich. Polega za wytworzeniu nowych połączeń naczyniowych i obustronnym zaklipsowaniu, odcięciu tętniaka z krążenia.

     

    Embolizacja tętniaka

     

    Drugim sposobem leczenia są metody endowaskularne, które zaczęto wykonywać pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku. W odróżnieniu od klasycznych metod  neurochirurgii, leczenie przez dostęp wewnątrznaczyniowy przeprowadzane jest w pracowni angiograficznej. Techniki te wykonuje się z dostępu udowego, przez tętnicę udową wprowadzając prowadnik, kierowany do wnętrza tętniaka. Jest on wypełniany materiałem embolizacyjnym w postaci platynowych sprężynek (tzw. coils). Zapobiega to wpływaniu krwi do jego wnętrza i wyłącza tętnika z krążenia.

    Technika leczenia tego rodzaju nazywa się embolizacją. Drugim sposobem leczenia endowaskularnego jest tzw. przebudowa przy użyciu balonu (baloon remodelling). Wykonuje się ją, gdy szypuła tętnika jest szeroka, a materiał embolizacyjny w postaci sprężynek mógłby wypaść wprost do krwiobiegu. Polega na wprowadzeniu dodatkowego cewnika z balonem, który podczas wprowadzania spirali jest nadmuchiwany i wypełnia szyję tętniaka, chroniąc przed wypadnięciem sprężynek. Obecne badania dowodzą, że jest to metoda bezpieczniejsza i lepiej rokująca od operacji neurochirurgicznej.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Tętniak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.