zarejestruj się zaloguj się

Stwardnienie rozsiane – diagnostyka i leczenie

Tekst: Magdalena Kowalkowska
Stwardnienie rozsiane – diagnostyka i leczenie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 25. lipca, 2013

Stwardnienie rozsiane jest schorzeniem, przebiegającym skrycie, które przez wiele miesięcy (nawet lat) często nie daje żadnych objawów, dlatego też diagnostyka i rozpoznanie w początkowych stadiach choroby bywają bardzo trudne. U ponad 25% chorych pierwsze objawy dotyczą pogorszenie widzenia oraz zaburzeń czucia w obrębie kończyn.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest stwardnienie rozsiane?

     

    Stwardnienie rozsianenie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia, ponieważ ma przebieg fazowy lub postępujący. Niestety ponad połowa osób chorych umiera po latach na powikłania związane z chorobą. Podobnie jak we wszystkich chorobach przewlekłych (np. cukrzycy, chorobie wieńcowej) nieleczone stwardnienie rozsiane prowadzić może do tragicznych skutków, ale przy odpowiednim leczeniu przeżywalność chorych ulega znacznej poprawie (żyją wiele lat) we względnie zadowalającej formie.

    Stwardnienie rozsiane jest schorzeniem, przebiegającym skrycie, które przez wiele miesięcy (nawet lat) często nie daje żadnych objawów, dlatego też diagnostyka i rozpoznanie w początkowych stadiach choroby bywają bardzo trudne. U ponad 25% chorych pierwsze objawy dotyczą pogorszenie widzenia oraz zaburzeń czucia w obrębie kończyn. Najczęstszym czynnikiem wyzwalającym pierwszy rzut choroby jest zwykła infekcja wirusowa.

     

    Diagnostyka i rozpoznanie stwardnienia rozsianego

     

    Aktualnie nie ma jednego, swoistego tylko dla stwardnienia rozsianego testu diagnostycznego, który jednocześnie określiłby czy osoba jest chora czy nie. Ponadto wiele innych chorób może wywoływać objawy podobne do stwardnienia rozsianego np. udary mózgu, guzy mózgu i rdzenia kręgowego, chłoniaki, układowy toczeń trzewny, choroby naczyń mózgowych czy infekcje ośrodkowego układu nerwowego.

    W większości przypadków stwardnienia rozsianego rozpoznanie udaje się ustalić na podstawie samego obrazu klinicznego choroby, jeżeli stwierdzone zostają objawy uszkodzenia układu nerwowego rozprzestrzenione w czasie i przestrzeni oraz nie ma podejrzeń co do istnienia innej choroby, mogącej dawać podobne symptomy. Zespół ekspertów zajmujący się problematyką stwardnienia rozsianego zaproponował kryteria diagnostyczne choroby, które są aktualnie stosowane w celu rozpoznania SM – tzw. kryteria wg McDonalda i wsp.

     

    Objawy kliniczne 

    Dodatkowe potwierdzenie

    Więcej niż 2 lub więcej rzuty stwardnienia rozsianego i objawy z dwóch okolic mózgu/rdzenia kręgowego.

    Nie jest wymagane.

    Objawy kliniczne z jednej okolicy mózgu/rdzenia kręgowego.

     

    MRI – zmiany rozsiane w przestrzeni .

    Udokumentowany jeden rzut choroby.

    MRI – zmiany rozsiane w czasie i przestrzeni.

     Postępujący obraz choroby.

    Obecność prążków oligoklonalnych w płynie mózgowo-rdzeniowym i zmiany rozsiane w MRI lub potencjałach wywołanych i zmiany rozsiane w MRI lub obserwacja postępu choroby przez rok.

    

    W razie, gdy obraz kliniczny budzi jakiekolwiek wątpliwości diagnostykę rozszerza się o badania dodatkowe. Najczęściej stosowanym w praktyce i jednym z czulszych badań ułatwiających rozpoznanie SM jest rezonans magnetyczny (MRI). MRI stanowi bezpieczne, nieinwazyjne badanie obrazowe ośrodkowego układu nerwowego (mózgu). Pozwala ono również na prześledzenie dynamiki powstawania uszkodzeń mózgu w przebiegu choroby. Cechą najbardziej swoistą jest wykazanie za pomocą MRI zmian w mózgu/rdzeniu kręgowym, które są rozsiane w czasie (uszkodzenia pojawiają się w pewnych odstępach czasu) i przestrzeni (uszkodzenia lokalizują się w różnych miejscach mózgowia i rdzenia). Należy pamiętać, iż zmiany uchwycone w badaniu rezonansu nie są patognomoniczne tylko dla stwardnienia rozsianego (czyli nie występują tylko w tej jednostce chorobowej, ale również w innych schorzeniach układu nerwowego), dlatego wynik badania musi być rozpatrywany łącznie z objawami klinicznymi choroby.

    Innym przydatnym testem wykorzystywanym w diagnostyce SM jest badanie płynu mózgowo rdzeniowego. Płyn mózgowo – rdzeniowy zostaje pobrany do badania laboratoryjnego drogą punkcji lędźwiowej (nakłucia lędźwiowego) – stanowi on więc inwazyjną metodę diagnostyczną. Parametrami płynu mózgowo-rdzeniowego, które najbardziej korelują z występowaniem stwardnienia rozsianego są:

    • podwyższenie frakcji gamma-globulin, szczególnie wzrost immunoglobuliny G (IgG) w płynie mózgowo-rdzeniowym,
    • obecność prążków oligoklonalnych (stwierdzane u ok. 95 % osób chorujących na SM).

    Wykrycie tych dwóch zmian w płynie mózgowo-rdzeniowym nie wskazuje jednoznacznie na istnienie stwardnienia rozsianego, gdyż zmiany te są wyrazem tylko zwiększonej produkcji globulin w obrębie mózgu i mogą występować również w innych chorobach np. infekcja ośrodkowego układu nerwowego.

    Ostatnim, dostępnym narzędziem diagnostycznym jest badanie elektrofizjologiczne zwane potencjałami wywołanymi. Polega ono na rejestrowaniu potencjałów elektrycznych z powierzchni głowy chorego po zadziałaniu bodźcem z zewnątrz. Wykorzystuje się w tym celu bodźce słuchowe, czuciowe i wzrokowe. Najbardziej przydatnymi w rozpoznaniu stwardnienia rozsianego są wzrokowe potencjały wywołane. Występowanie nieprawidłowych potencjałów przemawia za istnieniem procesu demielinizacyjnego.

    Innymi mniej przydatnymi testami są: wykrywanie przeciwciał przeciwko mielinie we krwi czy tomografia optyczna siatkówki.

     

    Leczenie stwardnienia rozsianego

     

    W związku z tym, że nie można jednoznacznie określić przyczyn powstawania stwardnienia rozsianego skuteczne leczenie, powodujące całkowite wycofanie się choroby obecnie nie istnieje. Większość stosowanych aktualnie metod terapii opiera się na założeniu, że za schorzenie odpowiadają w dużej mierze procesy autoimmunologiczne (organizm wytwarza patologiczne przeciwciała, które atakują własne komórki chorego). Leczenie stwardnienia rozsianego ma przede wszystkim trzy główne cele:

    • Łagodzenie następstw rzutu
    • Zapobieganie postępowi
    • Leczenie objawowe

     

    Łagodzenie następstw rzutu stwardnienia rozsianego

     

    Najczęstszymi lekami stosowanymi w tym celu są kortykosteroidy, które zmniejszają reakcję immunologiczną organizmu osoby chorej, a także poprawiają transmisję nerwową, uszczelniają barierę krew – mózg oraz niwelują zapalenie i obrzęk mózgu. Podanie leków sterydowych podczas trwania rzutu skutkuje szybszym ustępowaniem objawów neurologicznych, jednakże nie ma dowodów na to, że steroidy poprawiają rokowanie pacjenta i wywołują korzystny wpływ na całościowy przebieg choroby. Stosowanymi w Polsce steroidami są: metyloprednizolon, kortykotrofina, prednizon i deksametazon. Bardzo ważne jest, aby przed ich zastosowaniem upewnić się, czy u chorego nie występuje aktualnie infekcja – mogąca być przyczyną chwilowego zaostrzenia stwardnienia rozsianego.

     

    Zapobieganie postępowi stwardnienia rozsianego

     

    Zasadniczym założeniem tego etapu leczenia jest zmniejszenie częstości rzutów choroby oraz opóźnienie przejścia stwardnienia rozsianego w fazę postępującą. W ubiegłych latach stosowane były różnego rodzaju leki immunosupresyjne prowadzące do silnego wyciszenia układu odpornościowego człowieka (aby ten nie wytwarzał przeciwciał uszkadzających osłonki mielinowe). Do immunosupresantów zaliczają się: nitrogranulogen, cyklosporyna, cyklofosfamid, azatiopryna, naświetlania RTG. Większość z tych metod terapii nie ma udokumentowanej pełnej skuteczności działania.

    Aktualnie udowodnioną skutecznością w leczeniu stwardnienia rozsianego odznaczają się leki immunomodulujące: interferon β, mitoksantron, octan glatirameru i natalizumab.

    Cały czas trwają dalsze próby wynalezienia bardziej efektywnych terapii. Stosowane są również na świecie metody eksperymentalne np. przeszczepy szpiku, przeszczepianie komórek macierzystych czy stosowanie różnego rodzaju przeciwciał, hamujących proces autoimmunologiczny.

     

    Leczenie objawowe stwardnienia rozsianego

     

    Leczenie objawowe ukierunkowane się bezpośrednio na indywidualne objawy i problemy z jakimi zmaga się osoba chora (np. zaburzenia oddawania stolca, moczu, zaburzenia seksualne czy spastyczność). Zastosowanie znalazły tutaj zarówno metody niefarmakologiczne (np. fizjoterapia, techniki ułożeniowe, stymulacja elektryczna) jak i farmakologiczne oraz operacyjne.

     U pacjentów cierpiących z powodu spastyczności stosuje się rehabilitację oraz farmakoterapię (np. baklofen, benzodiazepiny, tizanidina, dantrolen), mające na celu zmniejszenie napięcia mięśniowego, zapobieganie przykurczom mięśni i usprawnianie. Gdy zawodzą metody nieinwazyjne konieczne bywa wdrożenie postępowania zabiegowego np. wstrzykiwanie toksyny botulinowej, przecięcie przednich korzeni nerwowych czy wewnątrzoponowe podawanie leków (np.bakolfenu).

    W przypadkach, w których osoba chora skarży się na nasilone osłabienie siły mięśniowej czy zaburzenia koordynacji ruchowej stosowane są głównie ćwiczenie fizyczne, mające zapewnić pacjentowi jak najdłuższą sprawność.

    U chorych skarżących się na dolegliwości bólowe konieczne może być wdrożenie leczenia farmakologicznego za pomocą karbamazepiny, baklofenu czy gabapentyny. W ciężkich stanach proponowane jest zabiegowe uśmierzanie bólu (dokanałowe podawanie morfiny lub przecięcie korzeni tylnych).

    Opieka i terapia przy stwardnieniu rozsianym powinna być kompleksowa, zapewniająca także osobie chorej pomoc psychologiczną (czasem psychiatryczną). Chorzy mają problemy z zaakceptowaniem nowej sytuacji, frustrują ich pojawiające się objawy neurologiczne, bardzo często rozwija się u nich depresja, dlatego bardzo ważne jest wsparcie osób bliskich, jak i psychologów.

     

    Rokowanie w stwardnieniu rozsianym

     

    Przebieg stwardnienia rozsianego jest bardzo zróżnicowany i praktycznie nie można go przewidzieć. Długość życia pacjentów nie różni się zbytnio od średniej długości życia w populacji generalnej (o kilka lat krótsza). Największy problem stanowi obniżenie komfortu życia oraz niesprawność. Należy pamiętać, iż choroba niesłusznie pojmowana jest jako prowadząca do szybkiego inwalidztwa, tak naprawdę proces chorobowy zazwyczaj postępuje powoli. 60% osób chorych po ok. 15 latach trwania stwardnienia rozsianego nadal porusza się samodzielnie i ma niewielkie dolegliwości neurologiczne, 20% używa wspomagaczy chodu (np. lasek, balkoników, wózków inwalidzkich), kolejne 20% jest unieruchomiona w łóżku. Aż u 1/3 stwardnienie rozsiane nigdy nie doprowadza do trwałego inwalidztwa. Szacuje się, że jeżeli w ciągu 5-7 lat nie rozwinie się niesprawność u chorego, to ryzyko trwałej niesprawności jest małe.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Sztywność mięśni
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.