zarejestruj się zaloguj się

Stres a leki uspokajające

Tekst: mgr Paulina Piątek
Dodane: 02. października, 2013

Szybkie tempo życia, ciągła pogoń za sukcesem i nieustannie towarzyszący ludziom stres powodują, że coraz częściej sięgają oni po leki uspokajające (sedatywne). Gdy przyjmujemy leki dostępne wyłącznie na receptę należy uważać, bo nadmierne ich stosowanie, a tym bardziej niezgodne z zaleceniami może prowadzić do rozwoju uzależnienia.

mgr Paulina Piątek
AUTOR
mgr Paulina Piątek farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Dlaczego bierzemy leki uspokajające?

     

    W codziennym życiu jesteśmy narażeni na działanie różnych czynników stresowych, niezależnie od płci, wieku, miejsca zamieszkania czy pracy. Spotykające nas sytuacje wielokrotnie powodują podenerwowanie, a co za tym idzie wzrost ciśnienia tętniczego i napięcia mięśniowego. U większości osób organizm potrafi sam sobie poradzić z takim stanem, uruchamiając wewnętrzne mechanizmy, które mają odpowiedzieć na zaistniałe zmiany i powoli przywrócić organizm do stanu fizjologicznego. Są jednak osoby, u których na skutek przedłużającego się stanu napięcia dochodzi do zaburzenia funkcji naprawczych i wówczas takie osoby zmuszone są do wyciszenia organizmu z wykorzystaniem środków farmakologicznych. Zdarza się również tak, szczególnie u osób mniej odpornych na stres lub też w pewien sposób do tego predysponowanych, że w wyniku odczuwanej presji lub nierozwiązanych i nieświadomych konfliktów wewnętrznych, dochodzi do rozwoju nerwicy – czyli złożonych zaburzeń psychicznych. Mają one bardzo złożony przebieg i objawiają się zarówno zmianami emocjonalnymi jak i dysfunkcjami narządów wewnętrznych, występującymi w tym samym czasie i wzajemnie powiązanymi. Leczenie nerwicy to proces złożony i długotrwały, polegający głównie na psychoterapii, jednak w krytycznych sytuacjach i bardzo nasilonych objawach stosuje się leczenie farmakologiczne. Jest to tylko leczenie objawowe nielikwidujące przyczyny problemu.

    W większości przypadków jednak przyjmowanie leków uspokajających ogranicza się do jednorazowych incydentów i pacjenci wybierają wówczas raczej bezpieczne środki roślinne, dostępne bez recepty. W sytuacji, kiedy stres jest na tyle silny, że naturalne środki nie pomagają, lekarze przepisują najczęściej benzodiazepiny, czyli substancje zaliczane do leków przeciwlękowych (anksjolityków), które mają działać na nadmierne pobudzenie, nadreaktywność, kłopoty ze snem oraz lęk, który czasami towarzyszy sytuacjom stresowym.

     

    Farmakoterapia a stres

     

    Rozwój medycyny i szersze wprowadzenie do lecznictwa leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, znacznie zmieniło podejście do tradycyjnie stosowanych leków uspokajających (sedatywnych). Obecnie bardzo często stosowane są leki nasenne, ale w dawkach stanowiących jedną dziesiątą lub jedną piątą standardowej dawki nasennej lub też leki anksjolityczne w małych dawkach.

     

    Benzodiazepiny

     

    Wśród leków przeciwlękowych najczęściej stosowane są pochodne benzodiazepiny, które mimo zróżnicowanej budowy chemicznej charakteryzują się identycznym mechanizmem działania. Ich odmienna budowa wpływa na różny profil kliniczny i warunkuje ich zastosowanie. Przed zastosowaniem tej grupy leków należy sobie uświadomić, że ich długotrwałe i nieprawidłowe stosowanie może skutkować rozwojem uzależnienia i tolerancji. Bardzo istotne jest również, żeby proces odstawiania leków przebiegał pod kontrolą lekarza, ponieważ zrobienie tego nagle może wywołać objawy abstynencyjne.

     

    Mechanizm ich działania powiązany jest z kompleksem receptora GABA. Sam kwas gammaaminomasłowy (GABA) jest neuroprzekaźnikiem, który jest odpowiedzialny za spowolnione przekazywanie informacji między neuronami. Benzodiazepiny łącząc się z odpowiednim miejscem w kompleksie receptora przyczyniają się do nasilenia częstotliwości otwierania kanału chlorkowego i zwiększonego napływu jonów Cl- do wnętrza komórki. W wyniku takiego działania dochodzi do hiperpolaryzacji błony komórkowej i hamowania aktywności neuronów w wielu strukturach mózgu, co obserwujemy jako ustąpienie objawów nadmiernego pobudzenia. Podaje się je zazwyczaj doustnie, chociaż zdarzają się sytuacje, kiedy podawane są dożylnie, dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego i maksymalne stężenie w surowicy mogą osiągnąć już po 30 minutach. Benzodiazepiny to dość szeroka grupa substancji, które dzielone są ze względu na ich czas działania.

    • Krótko działają:
      • alprazolam,
      • oksazepam,
      • lorazepam,
    • pośredni czas działania mają:
      • bromazepam,
      • chlordiazepoksyd,
      • klobazam,
    • długo działają:
      • medazepam,
      • diazepam,
      • klonazepam.

    Dwa ostatnie stosowane są także przeciwdrgawkowo.

    We wszystkich z wymienionych substancji przeważają działania przeciwlękowe, natomiast midazolam, temazepam, estazolam i nitrazepam charakteryzują się silniejszymi działaniami nasennymi. Stosowanie benzodiazepin, jak i większości innych leków, obarczone jest ryzykiem wystąpienia objawów niepożądanych. Może dojść do nadmiernego uspokojenia, które będzie się manifestowało sennością, obniżeniem koncentracji, splątanie czy też zaburzenia koordynacji. Po około tygodniu, dwóch od rozpoczęcia przyjmowania zauważa się zanik tych objawów, ponieważ w organizmie rozwija się na nie tolerancja i przestają być one uciążliwe dla pacjentów przyjmujących leki w ciągu dnia. Rozwój tolerancji na benzodiazepiny związany jest ze zmianami adaptacyjnymi receptorów i powoduje, że dotychczas stosowana dawka leku staje się niewystarczająca. Dlatego tak ważne jest, aby tej grupy leków nie przyjmować dłużej niż 4 tygodnie (maksymalnie 4 miesiące w sytuacji, kiedy nie istnieje inny sposób leczenia). Pacjenci, którzy zdecydowali się na samodzielne i nagłe odstawienie leków często zgłaszali liczne objawy towarzyszące, były to zarówno objawy fizyczne jak i psychiczne. Najczęściej były to zwiększona potliwość, uczucie zmęczenia, bóle i zawroty głowy, sztywność kończyn i osłabienie mięśniowe, a także zaburzenia gastryczne. Od strony psychicznej były to z kolei obniżenia nastroju, uczucie niepokoju, problemy z pamięcią i koncentracją, czasami także omamy i halucynacje. Z tego powodu odstawianie benodiazepin, nawet po krótkotrwałym stosowaniu, powinno odbywać się pod kontrolą lekarza, który stopniowo będzie obniżał dawki, aż do całkowitego zaprzestania stosowania leku.

     

    Alifatyczne pochodne fenotiazyny

     

    Spośród leków dostępnych na receptę jako uspokajające stosowane są również alifatyczne pochodne fenotiazyny, chociaż ze względu na występujące często działania niepożądane ich zastosowanie jest stopniowo ograniczane. Mechanizm działania neuroleptyków związany jest z przekaźnictwem dopaminergicznym, jednak odpowiada on za ich działanie przeciwpsychotyczne, a działanie uspokajające wynika z hamowania receptorów histaminowych H1 i prawdopodobnie adrenergicznych α1. Substancje, które wykazują takie działanie to:

    • chloropromazyna,
    • lewomepromazyna,
    • promazyna.

    Pochodne fenotiazyny przyjmowane są zazwyczaj 2-3 razy dziennie, jedynie formy o przedłużonym działaniu można przyjmować raz dziennie. Lista działań niepożądanych, które mogą występować po neuroleptykach jest bardzo długa i obejmuje zmiany psychiczne (senność, zahamowanie ruchowe, majaczenie), objawy neurologiczne (polekowy zespół parkinsonowski, wzmożone napięcie mięśni, drżenie, tachykardia, potliwość, ślinotok, dyskinezy, niepokój ruchowy). Obserwowano także ich wpływ na układ sercowo-naczyniowy, procesy krzepnięcia i sam obraz krwi. Występowały również zaburzenia endokrynne i metaboliczne, które manifestowały się zaburzeniami miesiączkowania u kobiet, ginekomastią u mężczyzn, mlekotokiem, osłabieniem libido i cukrzycą polekową. Pacjenci zgłaszali także suchość w ustach, przyrost masy ciała, zaburzenia widzenia i w oddawaniu moczu. Tak obszerna lista działań niepożądanych powoduje, że alifatyczne pochodne fenotiazyny stosowane są z dużą ostrożnością i tylko w sytuacjach, gdy niemożliwe jest inny schemat leczenia.

     

    Leki pochodzenia roślinnego a stres

     

    Dużą popularnością ze względu na bezpieczeństwo stosowania i brak ryzyka uzależnienia cieszą się preparaty pochodzenia roślinnego. Mogą być stosowane w stanach nadmiernego pobudzenia, braku równowagi psychicznej zarówno u ludzi młodych, jak i w podeszłym wieku. Najszersze zastosowanie mają preparaty zawierające wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego, ziela melisy i szyszek chmielu. Jako wspomagające często występują również ziele dziurawca, owoce głogu, ziele serdecznika i ziele męczennicy. Stosując preparaty roślinne należy pamiętać, aby skonsultować z lekarzem lub farmaceutą jednoczesne ich stosowanie z innymi lekami, ponieważ mogą występować między nimi interakcje lekowe.

    W recepturze aptecznej, jako klasyczne substancje uspokajające stosowane są również sole bromu, w postaci bromków: amonu, sodu i potasu, najczęściej jako mieszaniny w postaci roztworów wodnych. Jednak ze względu na ryzyko zatruć przy długotrwałym stosowaniu ich zastosowanie w ostatnim czasie zmalało.

    Autor: mgr Paulina Piątek
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.