zarejestruj się zaloguj się

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Tekst: lek. Anna Krakowska
Dodane: 12. października, 2016

Ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to jedna z cięższych postaci, która może dawać poważne powikłania. Bakteryjne zapalenie opon mózgowych bardzo często diagnozowane jest u dzieci. Typowe objawy zapalenia opon zależą od wieku, a charakterystyczne to: sztywność karku, wymioty, bóle głowy, gorączka. Leczenie polega na podaniu antybiotyku. Należy wykonać badanie płynu mózgowo-rdzeniwego.

lek. Anna Krakowska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Ropne, czyli bakteryjne zapalenie opon mózgowych – co to jest?

     

    Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych może mieć etiologię bakteryjną, wirusową, grzybiczą, pierwotniakową. Ropne zapalenie opon mózgowych jest jedną z cięższych postaci mogąca dawać szereg powikłań. Do pojawienia się zakażenia w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) może dojść kilkoma drogami:

    • patogeny krążą we krwi (np. bakteriemia – kiedy we krwi obecne są bakterie) i pokonując barierę krew-mózg dostają się do OUN;
    • mogą się także dostać poprzez nerwy np. nerw węchowy jest drogą dla pierwotniaka Naegleria fowleri (powoduje chorobę zwaną negleriozą);
    • ostatnia możliwość to przez rozszerzenie się zakażenia toczącego się w bliskim sąsiedztwie np. zapalenia ucha czy zapalenia zatok, również bezpośrednie manipulacje w obrębie OUN np. w trakcie zabiegów neurochirurgicznych mogą stać się źródłem zakażenia.

    W prawidłowych warunkach mózg jest chroniony za pomocą bariery krew-mózg, ma ona na celu ochronę mózgu przed przenikaniem do niego szkodliwych substancji, bariera jest selektywna i np. tlen i dwutlenek węgla przechodzą swobodnie. W zapaleniu opon dochodzi do uszkodzenia tej bariery. Bakterie, wirusy i inne patogeny mogą się swobodnie rozprzestrzeniać. Uruchamia to ciąg reakcji w organizmie np. ze strony układu odpornościowego, do OUN napływają komórki walczące z zakażeniem, w wyniku wielu reakcji może dojść do obrzęku mózgu i utrudnionego przepływu krwi przez ten jakże ważny organ.

    Zależnie od ciężkości zapalenia opon, może się ono ograniczyć tylko do przestrzeni podpajęczynówkowej lub może pokonać barierę jaką stanowi opona miękka i przejść na tkankę mózgową, wtedy mówimy już o zapaleniu opon i mózgu.

     

    Przyczyny zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

     

    Najbardziej narażoną grupą wiekową są dzieci poniżej 5. roku życia. Szczególnie groźne jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u niemowląt. Jest to okres ekspozycji na liczne infekcje, a układ odpornościowy nie pracuje jeszcze na najwyższych obrotach. Natomiast bez względu na wiek, każde dziecko z zaburzeniami odporności, wrodzonymi lub nabytymi (np. zakażenie wirusem HIV, stan po usunięciu śledziony), jest szczególnie narażone na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, podobnie dzieci cierpiące na choroby przewlekłe jak cukrzyca, przewlekła choroba nerek, mukowiscydoza, anemia sierpowatokrwinkowa, marskość wątroby.

    Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych może być wywoływane przez takie bakterie jak: Streptococcus pneumoniae (czyli pneumokoki), Haemophilus influenzae typ B (Hib – przeciwko któremu obowiązują szczepienia) czy Neisseria meningitidis (czyli meningokoki).

     

    Ropne zapalenie opon mózgowych – jakie daje objawy?

     

    Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych różnią się w zależności od wieku dziecka, najmniej typowe dotyczą oczywiście najmłodszej grupy wiekowej, gdzie komunikacja werbalna nie jest możliwa. U noworodków i niemowląt zapalenie opon może objawiać się następująco:

    • u noworodka przedłużająca się żółtaczka,
    • wymioty,
    • niepokój lub apatia,
    • uwypuklone, tętniące ciemię,
    • drgawki,
    • sztywność karku (trudna do zbadania u najmłodszych),
    • gorączka,
    • obniżone napięcie mięśniowe.

    U starszych dzieci:

    • ból głowy,
    • wymioty,
    • gorączka,
    • sztywność karku (opór i ból przy przyginaniu głowy do klatki piersiowej) i inne objawy oponowe ( np. objaw Kerniga dolny – przy zginaniu wyprostowanej kończyny dolnej w stawie biodrowym dochodzi do odruchowego zgięcia w stawie kolanowym, objaw Brudzińskiego górny – przyginając głowę do klatki piersiowej dochodzi do odruchowego zgięcia kończyn dolnych w stawie biodrowym i kolanowym),
    • nadwrażliwość na światło,
    • drgawki,
    • zaburzenia świadomości.

    W przypadku wirusowego zapalenia opon mogą pojawić objawy infekcji grypowej jak bóle mięśniowe, gorączka, kaszel ból głowy, a same objawy wynikające z zajęcia opon mózgowo-rdzeniowych są mniej nasilone niż w przypadku procesu bakteryjnego.

     

    Jak leczyć ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

     

    Podejrzenie zapalenia opon jest bezwzględnym wskazaniem do hospitalizacji. Jakiekolwiek opóźnienie w rozpoznaniu i wdrożeniu leczenia może mieć tragiczne skutki, szczególnie w zapaleniu bakteryjnym, czyli ropnym.

    Podstawą do postawienia rozpoznania jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego pobranego podczas punkcji lędźwiowej. Płyn ten jest poddany analizie pod kątem ilości i rodzaju obecnych w nim krwinek (neutrofile, limfocyty), analizie chemicznej (stężenie glukozy, białka), a także mikrobiologicznej, celem identyfikacji drobnoustroju. Wstępnie na podstawie różnic w ilości i jakości krwinek, stężenia glukozy i białka lekarz może różnicować zapalenie bakteryjne od wirusowego, jednak jedynym pewnym sposobem jest posiew płynu, dostępne są także szybkie testy identyfikujące antygeny określonych bakterii obecnych w płynie, mimo to posiew jest nadal niezbędny.

    Poza badaniem płynu mózgowo-rdzeniowego konieczne są także podstawowe badania krwi: morfologia krwi obwodowej, stężenie elektrolitów, glukozy (porównywane do stężenia glukozy w płynie), parametry wydolności nerek i wątroby, wskaźniki stanu zapalnego. Wykonuje się także posiewy krwi, moczu, posiewy materiału z dróg oddechowych (nosogardła) tak aby zidentyfikować ewentualny punkt wyjścia infekcji.

    Wykonywane bywają również badania obrazowe jak tomografia komputerowa głowy. Są one szczególnie wskazane gdy pacjent prezentuje drgawki, zaburzenia świadomości czy deficyty neurologiczne (np. porażenia, niedowłady, nieprawidłową reakcję źrenic).

    W leczeniu bakteryjnego zapalenia opon mózgowych niezbędne jest zastosowanie antybiotyku dożylnego. Nie każdy jednak lek penetruje przez barierę krew-mózg, nawet nadszarpniętą procesem zapalnym, stąd dobór antybiotyku musi być przemyślany. Poza leczeniem przyczyny zakażenia, czasami konieczne jest leczenie powikłań jak np. udaru, spadku ciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych.

     

    Szczepienia przeciwko meningokokom

     

    W Polsce dostępne są szczepionki przeciwko meningokokom, które odpowiadają za duzy odsetek zapaleń opon u najmłodszych dzieci, a także posocznic. Meningokoki powodujące te schorzenia należą głównie do grup B i C, obecnie nie jest dostępna szczepionka przeciwko typowi B. Szczepionki, zależnie od preparatu, podaje się po 12 miesiącu życia lub dopiero po 2 roku życia, a także młodzieży i dorosłym.

    Autor: lek. Anna Krakowska
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.