zarejestruj się zaloguj się

Ropień mózgu

Tekst: lek. Mateusz Spałek
Dodane: 02. czerwca, 2015

Ropień mózgu powstaje w następstwie zakażenia tkanek w bezpośredniej bliskości tkanek mózgu. Nieleczone stany zapalne zatok, ucha środkowego mogą powodować wtórne zakażenie bakteryjne lub grzybicze tkanek mózgu. Ropień mózgu to stan zagrażający życiu. Objawy ropnia mózgu to wzrastające ciśnienie wewnątrzczaszkowe i objawy neurologiczne.

lek. Mateusz Spałek
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    czym jest ropień mózgu?

     

    Ropień mózgu to bardzo niebezpieczny stan, który może potencjalnie zagrażać życiu człowieka. Tworzy się on poprzez kumulację zakażonego materiału w obrębie tkanek mózgowia, czemu towarzyszy zapalenie i narastający obrzęk. Materiał zakaźny może pochodzić z ropni w obrębie głowy i szyi, ran głowy po urazach i zabiegach, a także nieleczonych infekcji zatok, wyrostka sutkowatego, ucha.

    Rokowanie jest poważne – śmiertelność związaną z ropniem mózgu szacuje się na 5 do 20%, dlatego wymagana jest szybka diagnostyka i wdrożenie właściwego leczenia. W dawnych czasach ropień mózgu był chorobą nieuchronnie prowadzącą do śmierci, a dzisiaj, dzięki antybiotykoterapii i możliwości przeprowadzenia operacji neurochirurgicznej rokowanie znacznie się poprawiło. Rokowanie zależy również od wieku, stanu ogólnego i chorób współistniejących.

     

    Objawy ropnia mózgu

     

    Ropień mózgu może dawać szerokie spektrum objawów, jednak zwykle są one na tyle niepokojące, że osoby chore same udają się do lekarza (stwierdzone niżej objawy są wskazaniem do konsultacji lekarskiej).

    • Objawy związane z narastaniem ciśnienia wewnątrzczaszkowego – mózg jest zamknięty w czaszce, a krążący w nim płyn nie ma drogi ewakuacji, gdy dochodzi do narastania nieprawidłowej masy (np. ropnia mózgu) i w rezultacie dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrz czaszki – powoduje to ucisk na ważne struktury oraz pojawienie się związanych z tym objawów, takich jak bóle głowy, wymioty, zaburzenia świadomości ze śpiączką włącznie.
    • Objawy związane z infekcją – są mniej charakterystyczne i zwykle prezentują się w postaci narastającego uczucia zmęczenia oraz gorączki.
    • Zaburzenia neurologiczne związane z bezpośrednim uszkodzeniem tkanki nerwowej przez ropień mózgu – objawy mogą być bardzo zróżnicowane i przypominać na przykład udar mózgu (popularnie zwany wylewem): zaburzenia czucia, niedowład jednej strony ciała, zaburzenia mowy i rozumienia, napady padaczkowe, itp.

     

    Ropień mózgu – przyczyny

     

    Do powstania ropnia mózgu najczęściej dochodzi w przebiegu innych chorób infekcyjnych lub urazów, takich jak:

    • zapalenie zatok (szansa jest większa przy nieleczonym, bakteryjnym zapaleniu zatok),
    • zapalenie ucha środkowego (choroba często występująca u dzieci),
    • zapalenie wyrostka sutkowatego,
    • zakażenia związane z zębami (nieleczone „psujące się” zęby, zaniedbywanie higieny jamy ustnej u osób z obniżoną odpornością),
    • infekcyjne zapalenie wsierdzia (części tkanki mięśnia sercowego),
    • urazy czaszki przebiegające z otwarciem dostępu do mózgu,
    • zakażenia po operacjach neurochirurgicznych,
    • zakażenia krwi (sepsy),
    • ropnie płuc.

    Ropień mózgu znacznie częściej pojawia się u osób z obniżoną odpornością komórkową, czyli na przykład pacjentów z rozwiniętym AIDS lub pierwotnymi zaburzeniami odporności.

    Bezpośrednią przyczyną pojawienia się ropnia mózgu są infekcje bakteryjne, grzybicze i rzadziej pierwotniakowe. Najpopularniejsze drobnoustroje odpowiedzialne za ropień mózgu to:

    • Paciorkowce tlenowe i beztlenowe,
    • Bacterioides,
    • Haemophilus,
    • Fusobacterium,
    • Enterobacteriacaeae,
    • Proteus,
    • Pseudomonas aeruginosa,
    • Streptococcus viridans,
    • Staphylococcus aureus,
    • Candida,
    • Cryptococcus neoformans,
    • Aspergillus,
    • Toxoplasma gondi (głównie u chorych na AIDS),

     

    Diagnostyka i badania w ropniu mózgu

     

    Lekarz musi zebrać dokładny wywiad, szczególnie w kierunku występujących infekcji mogących leżeć u źródeł ropnia mózgu. Ważne jest badanie neurologiczne w celu stwierdzenie ewentualnych ubytków.

    Podstawowym badaniem diagnostycznym jest tomografia komputerowa mózgu z kontrastem. Pewne potwierdzenie rozpoznania „ropień mózgu” możliwe jest zwykle po kilku dniach od pojawienia się zmiany – początkowo trudno jest rozróżnić pomiędzy ropniem mózgu a innymi nieprawidłowościami w głowie, które mogą go przypominać (guz mózgu, nowotwór, krwawienie). W badaniu uwidacznia się tkanka martwicza tworząca otoczkę przez którą nie przechodzi kontrast.

    Nie zaleca się wykonywania nakłucia (punkcji) lędźwiowej – nadciśnienie śródczaszkowe może doprowadzić wtedy do bardzo groźnego wgłobienia się mózgu (przesunięcia się ważnych części mózgu poza prawidłowe obszary anatomiczne).

     

    Ropień mózgu – leczenie

     

    Podstawowym celem leczenia jest obniżenie nadmiernego ciśnienia śródczaszkowego oraz wyleczenie istniejącej infekcji poprzez podawane dożylnych antybiotyków. Przed ich zastosowaniem lekarz zwykle zleca pobranie próbki krwi na posiew bakterii i określenie ich odporności na antybiotyki. Po uzyskaniu wyniku posiewu czasami konieczna jest modyfikacja antybiotykoterapii. Leczenie antybiotykami jest zwykle długotrwałe – leki dożylne stosuje się przez 2–3 tygodnie, a potem zamienia na doustne na kolejne 3–4 tygodnie.

    Niezbędną składową leczenia jest operacja. Chirurg usuwa pozostałości ropnia mózgu w miarę możliwości anatomicznych (czyli uważając, by nie uszkodzić istotnych struktur), jednocześnie wycina ewentualne ciała obce mogące być przyczyną ropnia (złamania kości po urazach, pociski po postrzałach, itp.).

    Ropień mózgu może być leczony neurochirurgicznie na trzy sposoby:

    • Ciągłe drenowanie ropnia, czyli założenie cewnika, który na stale odprowadza ropę na zewnątrz czaszki. Metoda to jest wykorzystywana rzadko.
    • Wywiercenie otworu w czaszce i odessanie ropnia igłą – zwykle daje bardzo dobre efekty, a nie wymaga znieczulenia ogólnego (które jest przeciwwskazane u części chorych). Neurochirurg nawierca otwór w czaszce, a następnie, pod kontrolą technik obrazowych, nakłuwa ropień igłą pobierając materiał odpowiedni do badania mikrobiologicznego, Dodatkowo taka metoda od razu znosi ucisk na okoliczne tkanki, a ropień o mniejszej objętości lepiej reaguje na zastosowane antybiotyki.
    • Usunięcie całości zmiany – wymaga zachowania marginesu, czyli usunięcia części tkanek zdrowych. Wykonuje się go w ropniach o bardzo dużej objętości, ropniach z obecnością ciała obcego (np. pocisku), ropniach móżdżku oraz takich ropniach, które nawracają po odessaniu treści igłą.
    • W niektórych przypadkach możliwe jest skierowanie pacjenta na leczenie hiperbarią tlenową, nie jest to jednak postępowanie standardowe w Polsce.
    Autor: lek. Mateusz Spałek

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.