zarejestruj się zaloguj się

Przyczyny oczopląsu

Tekst: lek. Magdalena Kowalkowska
Przyczyny oczopląsu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 08. września, 2014

Oczopląs to mimowolne, rytmiczne wahania gałek ocznych. Drgania mogą odbywać się w pozycji pionowej lub poziomej. Przyczyną oczopląsu mogą być choroby błędnika (uraz ucha wewnętrznego, zapalenie błędnika), choroby oczu. Przyczyną mogą być także choroby neurologiczne i reakcja organizmu na niektóre leki. W celu szczegółowej diagnostyki niezbędne jest przeprowadzenie badania neurologicznego i badań dodatkowych.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest oczopląs

     

    Oczopląs (nystagmus) jest zjawiskiem, polegającym na mimowolnych, rytmicznych drganiach gałek ocznych w płaszczyźnie pionowej, poziomowej lub ich ruchu obrotowym. Ruchy mogą mieć charakter stały lub zmienny, zależny od kierunku spojrzenia, a kierunek oczopląsu wyznaczany jest przez jego fazę szybką. Istnienie oczopląsu może stanowić wariant normy bądź być wyrazem wrodzonej lub nabytej choroby.

    Niezależnie od podłoża jest on spowodowany poprzez pobudzenie receptorów znajdujących się w narządzie przedsionkowym (częśćucha wewnętrznego : błędnik i kanały półkoliste). Oczopląs patologiczny nie jest objawem często spotykanym, dlatego jego pojawienie się powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem, który zaproponuje odpowiednią diagnostykę oraz ewentualne leczenie. W praktyce najczęściej chorzy z niefizjologicznymi drganiami gałek ocznych kierowani są do neurologa bądź otolaryngologa.

     

    Przyczyny i rodzaje oczopląsu

     

    Zasadniczym podziałem oczopląsu, który determinuje dalsze postępowanie lekarskie jest klasyfikacja dzieląca go na :

    • oczopląs fizjologiczny,
    • oczopląs patologiczny,

    Oczopląs fizjologiczny, do którego zalicza się oczopląs okoruchowy (optokinetyczny) i fiksacyjny, stanowi prawidłową reakcję organizmu. Oczopląs optokinetyczny obserwuje się u każdego człowieka podczas patrzenia na szybko poruszające się przedmioty. Na co dzień, takie sytuacje mają miejsce podczas oglądania obrazów za oknem, jadąc samochodem lub pociągiem. Brak obecności oczopląsu okoruchowego stanowi patologię i świadczy o uszkodzeniu centralnego układu nerwowego (uszkodzenie dróg nerwowych transmisji bodźców wzrokowych).

    Oczopląs patologiczny może być skutkiem wielu procesów chorobowych, dotyczących nie tylko mózgu i schorzeń neurologicznych. Ze względu na miejsce uszkodzenia dzieli się go na 3 główne grupy patologii:

    • oczopląs pochodzenia obwodowego (błędnikowy),
    • oczopląs pochodzenia ocznego,
    • oczopląs pochodzenia ośrodkowego.

     

    Oczopląs a choroby błędnika

     

    Oczopląs pochodzenia obwodowego tzw. oczopląs przedsionkowy (błędnikowy) pojawia się na skutek różnego rodzaju uszkodzeń w obrębie ucha wewnętrznego, zwłaszcza błędnika. Do najczęstszych przyczyn destrukcji tych struktur należą :

    • zapalenie błędnika i jego nerwu (nerw przedsionkowo – ślimakowy) – np. wirusowe (jako powikłanie grypy, półpasiec uszny), autoimmunologiczne lub naczyniowe,
    • toksyczne uszkodzenie błędnika (zatrucia alkoholem, antybiotyki np. gentamycyna, salicylany, cisplatyna),
    • urazy ucha wewnętrznego (np. wstrząśnienie błędnika, złamania piramidy kości skroniowej),
    • osteoskleroza błędnikowa (dotyczy zaburzeń ucha środkowego i wewnętrznego, gdzie dochodzi do niszczenia ich struktur, co skutkuje niedosłuchem),
    • choroba Meniere’a (tzw. wodniak błędnika),
    • nowotwór ucha wewnętrznego,
    • niedokrwienie ucha wewnętrznego.

    Oczopląs błędnikowy ma charakter drobnofalisty (niska amplituda drgań, wysoka ich częstotliwość) oraz zmienia swoje nasilenie w zależności od kierunku spojrzenia. Cechą specyficzną jest zanikanie lub osłabienie drgań gałek ocznych po zamknięciu oczu.

     

    Oczopląs a choroby oczu

     

    Oczopląs pochodzenia ocznego występują w chorobach przebiegających z defektem gałek ocznych. Najczęstszymi przyczynami tych patologicznych drgań są :

    • wrodzone wady gałek ocznych (np. zaćma),
    • niedorozwój siatkówki,
    • bielactwo,
    • guzy skrzyżowania nerwów wzrokowych.

    W przebiegu w/w guzów obserwuje się czasem zjawisko spasmus nutans (oczopląs, kręcz szyi oraz potrząsanie głową w pionie/poziomie) u słabowidzących dzieci w wieku od 6 miesiąca życia do 3 – 4 roku życia. W takich przypadkach oczopląs ma formę stałych ruchów gałek ocznych oraz głowy. Rzadziej oczopląs pochodzenia ocznego ma postać ukrytą (oczopląs ukryty), gdzie drgania występują tylko w momencie zasłonięcia jednej gałki ocznej i zanikają przy oczach otwartych.

     

    Oczopląs a choroby neurologiczne

     

    Oczopląs pochodzenia ośrodkowego stanowi wynik uszkodzenia centralnego układu nerwowego chorego. Schorzeniami układu neurologicznego przebiegającymi z nieprawidłowymi drganiami gałek ocznych są m.in.:

    • uszkodzenia w okolicy podstawy czaszki,
    • uszkodzenia jądra nerwu odwodzącego (nerw czaszkowy VI),
    • choroby móżdżku (np. udar niedokrwienny),
    • stwardnienie rozsiane,
    • uszkodzenia śródmózgowia.

    W wyniku zmian chorobowych śródmózgowia może dochodzić do pojawienia się oczopląsu retrakcyjno-konwergencyjnego (gałki oczne podczas patrzenia w górę przyjmują pozycję zbieżną oraz wciągane są rytmicznie w głąb oczodołu). Z kolei w chorobach móżdżku oczopląs (w odróżnieniu do uszkodzenia obwodowego) jest grubofalisty i nie zmienia swego nasilenia ani ze zmianą kierunku spojrzenia, ani nie zanika podczas zamykania oczu.

     

    Inne przyczyny oczopląsu

     

    Oprócz w/w przyczyn patologicznych drgań gałek ocznych, oczopląs może być spowodowany działaniem ubocznym niektórych leków zażywanych przez pacjenta. Do leków mogących powodować tego typu dolegliwości należą m.in :

    • leki przeciwdrgawkowe (np. karbamazepina, fenytoina),
    • leki sedatywne (uspokajające),
    • barbiturany,
    • sole litu.

    Leki te stosowane są głównie w leczeniu padaczki, choroby afektywnej dwubiegunowej, zaburzeniach snu czy stanach pobudzenia.

    Ponadto, ze względu na rodzaje ruchów gałek ocznych oczopląs dzieli się na:

    • oczopląs wahadłowy – gałki oczne drgają rytmicznie w dwóch przeciwstawnych kierunkach jednakowo szybko (np. w górę i w dół lub w lewo i prawo),
    • oczopląs skaczący – drgania gałek w jedną stronę są szybsze niż w drugą.

    Należy pamiętać, że nieprawidłowe drgania gałek ocznych mogą powodować osłabienie ostrości wzroku (zwłaszcza widzenia w dal)

     

    Diagnostyka oczopląsu

     

    Rozpoznanie oczopląsu patologicznego opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie, badaniu ogólnolekarskim ze szczegółowym badaniem neurologicznym i badaniu okulistycznym. Ponadto w zależności od stanu chorego, innych objawów klinicznych przydatne jest wykonanie badań obrazowych (np. rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa). Zazwyczaj niezbędna jest również konsultacja neurologiczna oraz otolaryngologiczna.

    Oczopląs niefizjologiczny jest objawem niepokojącym, dlatego też wymagają one odpowiedniej diagnostyki. Każda osoba skarżąca się na drgania gałek ocznych powinna udać się do lekarza rodzinnego, który adekwatnie do problemu zaproponuje pacjentowi optymalny sposób dalszego postępowania i skieruje do odpowiedniego specjalisty.

     

    Leczenie oczopląsu

     

    Sposób leczenia oczopląsu patologicznego uzależniony jest ściśle od przyczyny tych dolegliwości. Terapią przyczyn nieprawidłowych drgań gałek ocznych zajmują się najczęściej neurolodzy i neurochirurdzy, okuliści bądź otolaryngolodzy.

    W przypadkach, gdzie nie udało się ustalić podłoża oczopląsu preferowane jest leczenie objawowe, mające na celu osłabienie/ zniesienie nieprawidłowych ruchów gałek. Najczęściej stosowanymi metodami terapeutycznymi są:

    • okulary pryzmatyczne – wykorzystywane u pacjentów z oczopląsem z kompensacyjnym ustawieniem głowy,
    • porażanie mięśni gałkoruchowych – w tym celu stosowane są iniekcję z toksyną botulinową do mięśni, poruszającymi gałką oczną,
    • zabiegi chirurgiczne mięśni gałkoruchowych.

    Wyżej wymienione metody nie dają stuprocentowej skuteczności oraz nie dają trwałego wyleczenia. Skuteczne leczenie objawowe powinno przyczynić się do poprawy ostrości wzroku chorego oraz zmniejszyć oczopląs.

    Autor: lek. Magdalena Kowalkowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zapalenie błędnika
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.