zarejestruj się zaloguj się

Powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

Tekst: lek. Magdalena Kowalkowska
Powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. września, 2013

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR) stanowi chorobę, w której proces patologiczny obejmuje wybrane struktury mózgowe tj. oponę miękką, pajęczą, przestrzeń podpajęczynówkową i komory mózgu oraz ich wyściółkę w odpowiedzi na zakażenie drobnoustrojami. Występuje bakteryjne i wirusowe zapalenie opon mózgowych, rokowanie w przypadku pierwszego z nich jest gorsze.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

     

    Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych występować może w każdym wieku, najczęściej jednak chorują osoby najmłodsze, głównie dzieci do 5. roku życia, dzieci w wieku szkolnym oraz osoby starsze, a najczęstszym czynnikiem sprawczym są bakterie. Mówimy wówczas o bakteryjnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych.

    W przypadku bakteryjnego zapalenia opon, najczęstsza przyczyna infekcji są bakterie:

    • Neisseria meningitidis (tzw. meningokoki, ok. 37% przypadków),
    • Streptococcus pneumoniae (tzw. pneumokoki, ok. 25-51% przypadków),
    • Haemophilus influenzae typu B (ok. 10% przypadków).

    Bakteria neisseria. meningitidis nazywana jest dwoinką zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

    Ponadto za rozwój zapalenia opon mózgowych odpowiedzialne mogą być również inne drobnoustroje tj. wirusy, grzyby, pierwotniaki.

    Wirusowe zapalenie opon mózgowych zaliczane do tzw. aseptycznych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych. Jest bardziej powszechne i charakteryzuje się łagodniejszy przebiegiem niż bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (bywające stanem zagrożenia życia). Około 70-80% wszystkich przypadków wirusowych zapaleń opon mózgowych jest wywoływanych przez tzw. enterowirusy (ECHO, polio, Coxsackie A i B), a także przez wirusy świnki,odry i różyczki.

     

    Rokowanie w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych

     

    Z powodu bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, każdego roku leczonych jest 5 na 100 tysięcy osób. Przed erą wprowadzenia do leczenia antybiotyków zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wiązało się z bardzo wysokim ryzykiem zgonów, bliskie 100%. Obecnie, w dobie rozpowszechnionej antybiotykoterapii i ulepszonej diagnostyki, liczba zgonów maleje, lecz wyniki wciąż nie są zadowalające – śmiertelność w zapaleniu opon mózgowych wynosi średnio ok 20% i uzależniona jest od czynnika sprawczego.

    Najcięższym przebiegiem odznaczają się zakażenia bakteryjnie pałeczkami Gram-ujemnym (śmiertelność ponad 50%) i Streptococcus pneumoniae (tzw. pneumokoki; śmiertelność ok 30%). Ponadto zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych może powodować trwałe następstwa neurologiczne. Szacuje się, że występują one u ok. 9% chorych, a ich częstość wzrasta wraz z obecnością czynników ryzyka. Dlatego wciąż zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych uważane jest za bardzo groźną chorobę, której objawów nie można zlekceważyć.

    Najważniejszą i najskuteczniejszą metodą zapobiegania zarówno chorobie jak i jej niebezpiecznym następstwom są szczepienia ochronne (profilaktyka pierwotna). Obecnie w Polsce dostępne są szczepienia p/k Haemophilus influanzae (w programie szczepień obowiązkowych) oraz szczepienia p/k meningokokom i pneumokokom (szczepienia dodatkowe, niefinansowane przez fundusz zdrowia), a także szczepienia profilaktycznie przeciwko wirusom: szczepienia p/k wirusowi świnki, odry i różyczki (szczepienia obowiązkowe), polio (szczepienie obowiązkowe) oraz ospie wietrzne, wściekliźnie i grypie (szczepienia zalecane, nierefundowane przez fundusz zdrowia.

     

    Ciężkie przypadki zapalenia opon mózgowych

     

    Obraz oraz następstwa zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych uzależnione są od wielu czynników. Wyodrębniono specjalną grupę czynników ryzyka, które w istotny sposób pogarszają przebieg choroby. Należą do nich m.in.:

    • starszy wiek pacjenta,
    • zaburzenia odporności (nabyte lub wrodzone upośledzenie odporności, leczenie immunosupresyjne, stany po przeszczepie narządów),
    • większa zjadliwość patogenu (gorsze rokowanie: pneumokoki, pałeczki Gram-ujemne np. E.coli, Klebsiella pneumoniae),
    • opóźnienie rozpoczęcia właściwego leczenia (przeciw drobnoustrojom oraz leczenia przeciwobrzękowego),
    • wstrząs,
    • wystąpienie zaburzeń przytomności,
    • wystąpienie drgawek.

    Należy pamiętać, że czynnikami predysponującymi do wystąpienia zakażeń bakteryjnych są:

    • nieprawidłowe połączenia przestrzeni oponowej z jamą nosowo-gardłową, zatokami obocznymi nosa, uchem środkowym (głównie zapalenia nawrotowe),
    • nieżyty górnych dróg oddechowych,
    • kolonizacja dróg rodnych kobiety patogenami (noworodkowe zapalenie opon mózgowych),
    • złe warunki ekonomiczne, higieniczne, mieszkaniowe,
    • przebywanie w przeludnionych pomieszczeniach (szkoły, internaty, koszary),
    • zaburzenia odporności,
    • współistniejące choroby przewlekłe.

     

    Wczesne powikłania zapalenia opon mózgowych

     

    Powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych dotyczą głównie ośrodkowego układu nerwowego. Najczęstszymi następstwami neurologicznymi choroby są:

    Wczesne powikłania zapalenia opon mózgowych (faza ostra choroby):

    • stan padaczkowy – sytuacja, w której napad padaczkowy utrzymuje się ponad 30 minut lub występuje seria napadów, między którymi chory nie odzyskuje przytomności. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej pomocy i intensywnego leczenia. Niesie on ze sobą również wysokie ryzyko trwałego uszkodzenia mózgu.
    • wodogłowie – czyli zwiększenie ilości płynu mózgowo-rdzeniowego w układzie komorowym mózgu. Zwiększające się objętość płynu mózgowo-rdzeniowego powoduje narastanie ciśnienia śródczaszkowego i obrzęku mózgu, co może doprowadzić do tzw. zespołu ciasnoty wewnątrzczaszkowej. Gdy leczenie przeciwobrzękowe nie zostanie w porę wdrożone lub jest nieskuteczne, u pacjenta rozwijają się objawy zespołu: zaburzenia świadomości i przytomności, zwolnienie akcji serca, cechy niewydolności oddechowej. W konsekwencji może dojść do zgonu w mechanizmie wgłobienia mózgu.
    • zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny – charakteryzuje się występowaniem objawów neurologicznych w postaci: bólów głowy, nudności i wymiotów, zmian nastroju, zaburzeń świadomości, nadmierną pobudliwością lub apatią, spadkiem napięcia mięśni i odruchów ścięgnistych. Nieleczone zaburzenie może doprowadzić do zgonu chorego.

     

    Późne powikłania zapalenia opon mózgowych

     

    Późne powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych:

    • niedowłady lub porażenia spastyczne kończyn (wysokie napięcie mięśni),
    • porażenia nerwów czaszkowych,
    • padaczka,
    • upośledzenie czynności poznawczych i zaburzenia mowy,
    • upośledzenie słuchu (nawet głuchota; szczególnie narażone są dzieci z pneumokokowym zapalaniem opon mózgowo-rdzeniowych),
    • zaburzenia psychogenne (np. zaburzenia zachowania, zaburzenia snu),
    • zaburzenia somatyczne (głównie u dzieci, np. zaburzenia wzrostu, zmniejszona tolerancja wysiłku),
    • ropień mózgu (rzadkie powikłanie, głównie w zakażeniach pałeczkami Gram-ujemnymi),
    • tętniak pozapalny (rzadkie powikłanie),
    • poprzeczne zapalenie rdzenia kręgowego (rzadkie powikłanie).
    Autor: lek. Magdalena Kowalkowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.