zarejestruj się zaloguj się

Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc

Tekst: Maria Łukasik
Dodane: 29. maja, 2014

Omdlenie to stan przemijającej utraty przytomności. Omdlenie zazwyczaj trwa krótko, nie powoduje groźnych powikłań, równie szybko wraca świadomość. Najczęstszy typ omdleń to omdlenie odruchowe. Inny typ omdleń to omdlenie ortostatyczne – po gwałtownej zmianie pozycji ciała. Krótkie utraty przytomności pojawiają się przy nagłych spadkach ciśnienia tętniczego i w czasie ciąży. Pierwsza pomoc przy omdleniu polega na ułożeniu poszkodowanego i kontroli funkcji życiowych.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest omdlenie?

     

    Omdlenie jest to przejściowa utrata przytomności. Omdlenie spowodowane jest przez tak zwaną hipoperfuzję mózgu, czyli zmniejszeniem przepływu krwi przez mózg na czas kilku sekund (6-8 sekund) lub zmniejszeniem ilości tlenu dostarczanego do mózgu o 20%. Omdlenie ma zazwyczaj dość gwałtowny początek, a dla osób postronnych dość dramatyczny przebieg. Omdlenie ustępuje zwykle samoistnie i szybko. Ze względu na możliwość urazów mechanicznych w czasie upadku, należy założyć, że poszkodowany mógł doznać urazu.

    Omdlenie, zazwyczaj niegroźne zaburzenie w postaci zmniejszonego utlenowania komórek mózgowych, może być także sygnałem poważnej choroby. Powtarzające się częściej nie powinno być bagatelizowane, a każdy przypadek konsultowany neurologicznie.

    Omdlenie często poprzedza stan przedomdleniowy. Są to tak zwane objawy prodromalne, czyli zapowiadające wystąpienie omdlenia., kiedy chory czuje, że zaraz straci przytomność, występują zawroty głowy, mroczki przed oczami, poczucie gorąca, zlania potem, mdłości czy szum w uszach.

     

    Omdlenie – przyczyny – omdlenie odruchowe

     

    Najczęściej występuje omdlenie odruchowe, nazywane też neurogennym lub omdleniem wazowagalnym. Jest to reakcja krótkotrwała i łagodna. Zachodzi odruchowa atonia układu współczulnego i przewaga pobudzenia nerwu błędnego. W sytuacjach, kiedy odruchy sercowo-naczyniowe, normalnie kontrolujące krążenie, chwilowo stają się nie w pełni wydolne w odpowiedzi na wyzwalający czynnik, dochodzi do rozszerzenia naczyń i/ lub spadku częstości akcji serca, a to oznacza spadek ciśnienia i hipoperfuzję mózgu. W efekcie dochodzi do omdlenia.

    Tym czynnikiem może być:

    • długotrwałe stanie w bezruchu, a także rzadziej spotykane omdlenia po mikcji, kaszlu, kichaniu (występuje gdy ciśnienie wewnątrz klatki piersiowej wzrasta podczas uruchomienia mięśni tłoczni brzusznej tak znacznie, że hamuje powrót krwi żylnej do mięśnia sercowego) czy połykaniu – jest to typ obwodowy omdlenia odruchowego,
    • drugi typ omdlenia neurogennego, nazywany centralnym, związany jest z sytuacją stresową, niespodziewanym lub nieprzyjemnym bodźcem (widok np. krwi, ból, dźwięk, zapach).

    Gdy omdlenia się powtarzają, należy koniecznie zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub neurologa, by poznać ich przyczynę. Od typu omdlenia zależy dalsze postępowanie lecznicze.

    Warto próbować zapobiegać omdleniom wazowagalnym poprzez:

    • unikanie długotrwałego stania, przebywania w dusznym pomieszczeniu,
    • unikanie odwodnienia, picie dużych ilości płynów,
    • zwiększenie zawartości soli i elektrolitów w diecie (jeśli nie towarzyszy nadciśnienie tętnicze),
    • umiarkowany wysiłek fizyczny ( zaleca się pływanie),
    • trening ortostatyczny – powtarzanie systematycznie wydłużanego ćwiczenia, które polega na przybraniu postawy stojącej, opierając się o ścianę (1-2 razy dziennie po około 20-30 minut),
    • warto poinstruować pacjenta jak zachować się w chwili, gdy poczuje objawy prodromalne: najskuteczniejsze jest wówczas przybranie pozycji leżącej lub siedzącej.

    Czasem lekarz może włączyć leczenie farmakologiczne lub u niektórych chorych z reakcją kardiodepresyjną wszczepić stymulator.

     

    Omdlenie – przyczyny – ucisk zatoki szyjnej

     

    Jedna z przyczyn omdlenia jest ucisk zatoki szyjnej. Zazwyczaj dochodzi do przypadkowego i delikatnego ucisku zatoki szyjnej (np. za ciasny kołnierzyk, skręt głowy, przy goleniu). Zazwyczaj dodatkowo występuje nadwrażliwość lub nadczynność baroreceptorów tej okolicy. Ucisk zatoki szyjnej może wywołać bradykardię (zwolnienie akcji serca) i rozszerzenie naczyń krwionośnych, a w efekcie omdlenie pochodzenia zatokowego, czyli tak zwany zespół zatoki szyjnej.

    Choroba dotyczy najczęściej mężczyzn w wieku między 50. a 70. rokiem życia, częste jest występowanie rodzinne. W celu ujawnienia choroby wykonuje się prostą czynność, jaką jest masaż zatoki tętnicy szyjnej.

     

    Omdlenie – przyczyny – hipotensja ortostatyczna

     

    Omdlenie może być wynikiem nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego skurczowego. Nagły spadek ciśnienia tętniczego związany jest z szybkim przyjęciem postawy stojącej (po wcześniejszym przyjęciu postawy leżącej lub siedzącej). leżącej do postawy stojącej. Hipotensja ortostatyczna może wystąpić samoistnie lub wiąże się z:

    • rozpoczęciem leczenia hipotensyjnego, przyjmowaniem diuretyków,
    • piciem alkoholu,
    • odwodnieniem,
    • długim staniem lub przebywaniem w zatłoczonym i dusznym pomieszczeniu,
    • wysiłkiem fizycznym,
    • neuropatią wegetatywną,
    • chorobą Parkinsona.

     

    Omdlenie – przyczyny – omdlenie kardiogenne

     

    Aż 25% przypadków omdleń jest pochodzenia sercowego. Przyczyną omdlenia jest przejściowe zahamowanie przepływu krwi przez serce lub nagłe zmniejszenie pojemności minutowej serca na skutek różnego rodzaju arytmii, wad zastawkowych i innych chorób organicznych serca.

    Może zdarzyć się, że omdlenie będzie pierwszym objawem tych chorób. Gdy omdlenia lub zgony sercowe występowały w rodzinie warto pomyśleć o rzadkich jednostkach chorobowych jak zespół długiego QT czy choroba Brugadów. Omdlenia są objawem występującym u około 7% chorych z zawałem mięśnia sercowego. Jeżeli omdlenia się powtarzają, dodatkowo towarzyszy im kołatanie serca, wzrost lub spadek ciśnienia tętniczego, konieczna jest konsultanie zbagatelizować tych incydentów, odwiedzić lekarza pierwszego kontaktu, który wykona badanie EKG i jeśli to konieczne skieruje do kardiologa.

     

    Omdlenie – przyczyny – omdlenie naczynioruchowe

     

    Omdlenia mogą też mieć podłoże naczyniowo-mózgowe i wystąpić w przebiegu:

    • zespołu podkradania – występują wtedy w czasie wytężonej pracy mięśni kończyny górnej,
    • napadu przemijającego niedokrwienia mózgu (zwykle u osób starszych, z miażdżycą),
    • migreny.

    Neurolog, wykonując badanie USG tętnic szyjnych, kręgowych, podobojczykowych, zlecając angiografię może potwierdzić lub wykluczyć omdlenie z przyczyn naczyniowo-mózgowych.

     

    Omdlenie w ciąży

     

    Kobiety ciężarne są grupą narażoną na częstsze występowanie omdleń. Omdlenia w ciąży pojawiają się najczęściej w pierwszych miesiącach trwania ciąży. W organizmie ciężarnej zachodzą zmiany, zwiększające podatność na omdlenia.

    Należą do nich:

    • spadek ciśnienia w pierwszych miesiącach ciąży,
    • ucisk na żyłę główną dolną przez ciężarną macicę,
    • niedokrwistość,
    • zaburzenia elektrolitowe.

    Problemem może być towarzyszący omdleniu upadek, który może wikłać ciążę. Dlatego ważne by kobiety spodziewające się dziecka unikały sytuacji, które mogą sprowokować omdlenie.

     

    Pierwsza pomoc przy omdleniu

     

    Omdlenia należy odróżnić od innych stanów chorobowych, np. napadu padaczkowego, „niedocukrzenia” (hipoglikemia), zatrucia, udaru mózgowego, od nagłego zatrzymania krążenia i oddychania (brak oddechu i tętna na dużych tętnicach), katapleksji, „omdleń psychogennych” (zespołów somatyzacyjnych).

    Udzielenie pierwszej pomocy przy omdleniu nie wymaga żadnych specjalistycznych działań, warto by wiedzieć co robić w takiej sytuacji, zaleca się:

    • wyniesienie poszkodowanego z miejsca, w którym omdlał , jeśli jest to niemożliwe zapewnienie dopływu świeżego powietrza,
    • rozpięcie uciskającej części garderoby, poluzowanie kołnierzyka, krawata, gorsetu itp.,
    • ułożenie na wznak (na plecach) z nogami nieznacznie uniesionymi powyżej poziomu ciała – jest to tak zwana pozycja Trendelenburga,
    • ocena funkcji życiowych, czyli udrożnienie dróg oddechowych, polegające na odgięciu głowy do tyłu a następnie ocena oddechu przez 10 sekund (w tym czasie powinniśmy usłyszeć co najmniej dwa oddechy),
    • uniesienie nóg poszkodowanego do góry.

    Po wykonaniu opisanych czynności, poszkodowany po chwili powinien odzyskać świadomość. Jeśli tak się nie dzieje, to znaczy, że doszło do długotrwałej utraty przytomności, której przyczyną nie jest omdlenie, konieczne jest wówczas wezwanie pogotowia ratunkowego.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Częstoskurcz nadkomorowy
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.