zarejestruj się zaloguj się

Narkolepsja

Tekst: dr n. med. Magdalena Kacperska
Dodane: 17. października, 2013

Narkolepsja to nagłe, nieprzewidywane zasypianie. Zaliczana jest do zespołów chorobowych, których etiologia nie został do dziś poznana. Przyczynę powstawania narkolepsji upatruje się zarówno w nieprawidłowościach związanych z genami, chorobach mózgu jak również z brakiem komórek odpowiedzialnych za wytwarzanie neuropeptydu. Narkolepsji nie można całkowicie wyleczyć.

dr n. med. Magdalena Kacperska
AUTOR
dr n. med. Magdalena Kacperska specjalista neurofizjologii
SPIS TREŚCI:

    Co to jest narkolepsja?

     

    Narkolepsja (ang. narcolepsy) jest chorobą / zespołem chorobowym o podłożu neurologicznym o nieznanej dotąd etiologii. Charakteryzuje się między innymi: nadmierną sennością w ciągu dnia, napadami snu, katapleksją, porażeniem przysennym oraz omamami. Narkolepsja jest to schorzenie bardzo podstępne i nieprzewidywalne gdyż nigdy nie wiadomo, kiedy możemy się spodziewać kolejnego ataku senności. Chory zasypia niemal w każdym miejscu – w pracy, w szkole, w czasie prowadzenia pojazdu.

    Wykazano, iż rozwój choroby może być związany z nieprawidłowością jednego z genów w chromosomie 6. Wniosek ten przedstawiono na podstawie obserwacji, które wskazują na rodzinne występowanie narkolepsji. Uważana jest ona także za chorobę mózgu gdyż w jej przebiegu pojawiają się zaburzenia pracy układu nerwowego. Kolejne przypuszczenie co do rozwoju choroby dotyczy braku komórek wytwarzających hipokrytynę, która zaliczana jest do neuropeptydów. Przez długi czas sądzono, iż narkolepsja dotyka tylko i wyłącznie człowieka, dziś już wiemy, iż dotyka także zwierząt.

     

    Prawidłowy sen a narkolepsja

     

    Sen jest jednym z najważniejszych procesów w naszym życiu. Podczas snu wypoczywamy a nasz organizm regeneruje się. W czasie snu dochodzi do naprawy uszkodzonych za dnia komórek, utrwalania pamięci, dochodzi również do wydzielania niektórych hormonów, np. hormonu wzrostu. Sen daje nam dobre samopoczucie, pozwala się wyciszyć i zrelaksować. Średnia długość snu wynosi od 7 do 9 godzin na dobę. Sen ma charakter cykliczny tzn. rozpoczyna się od snu lekkiego i płytkiego, poprzez sen średnio głęboki aż do głębokiego i bardzo mocnego snu.

    Przez pierwszą połowę nocy dominuje najważniejsza dla zdrowia człowieka faza snu głębokiego (tzw. NREM – non-rapid eye movement, czyli sen o wolnych ruchach gałek ocznych), a w drugiej części nocy następuje faza snu płytkiego (tzw. REM – rapid eye movement - sen o szybkich ruchach gałek ocznych). Człowiek wybudzony czy przestraszony  w tej fazie snu jest niewyspany i nie wypoczęty.

    W przypadku narkolepsji dochodzi do zaburzenia fazy snu REM i NREM, a co ważne zaśnięcie nie spełnia takiej samej roli jak w sytuacji snu prawdziwego. Faza REM pojawia się przed fazą NREM. Narkolepsja może być również związana z brakiem fazy REM, która nie pojawia się podczas snu dobowego. Nocny sen narkoleptyków nie jest wystarczająco głęboki, co powoduje, że organizm chce to nadrobić w ciągu dnia. Wyżej przedstawione informacje pokazują, iż nocny sen narkoleptyków nie jest na tyle głęboki, jak w przypadku osób zdrowych, zatem organizm chce to nadrobić za dnia.

     

    Atak narkoleptyczny

     

    Ataków narkoleptycznych nie da się przewidzieć i nie da im się przeciwstawić a co ważne dopadają osobę niespodziewanie niczym nie poprzedzone. Gdyby ten atak był tylko i wyłącznie regeneracyjną drzemką, nie było by większego problemu, jednakże atakom narkolepsji towarzyszy całkowita niezdolność do poruszania się, przerażające koszmary senne  czy porażenie mięśni które powoduje, iż chory nie jest w stanie na nic zareagować, pomimo tego, iż wszystko widzi, czuje i słyszy. Atak trwa od kilku minut do pół godziny i może powtarzać się co dwie-trzy godziny w ciągu dnia. Co ważne, narkolepsja najczęściej pojawia się na skutek występowania dość silnych emocji: radości, gniewu, zaskoczenia, smutku, lęku czy strachu.

    Główną i podstawową cechą narkolepsji jest nadmierna senność w ciągu dnia, nawet po zakończonej właśnie nocy. Osoby z narkolepsją mogą po nocy czuć się bardzo zmęczone przez cały dzień a w związku z tym zasypiać w niewłaściwym czasie i miejscu. Pierwsze objawy choroby można zauważyć już u nastolatków i/ lub u młodych dorosłych. Jednakże narkolepsja może rozwinąć się właściwie w każdym wieku. Występująca lżejsza postać choroby może objawiać się jedynie wzmożoną sennością- jednakże bez lub bardzo krótkimi okresami snu wplątanymi w stan czuwania. 

    Cztery inne objawy klasycznego zaburzenia, często określanych jako "tetrad narkolepsji", to:

    • katapleksja,
    • paraliż senny,
    • halucynacje hipnagogiczne (występujące przy zasypianiu) oraz halucynacje hypnopompiczne (występujące przy budzeniu się),
    • automatyczne działanie.

     

    Katapleksja

     

    Katapleksja czyli utrata napięcia mięśniowego, polega na nagłym zwiotczeniu wszystkich mięśni ciała, co uniemożliwia poruszanie się i wykonywanie jakichkolwiek ruchów. Mowa tu o niewielkich słabościach mięśni lub nawet całkowitych upadków ciała. Osoba, która miewa ataki katapleksji ma zamknięte oczy ale jest przytomna i świadoma tego, co się wokół niej dzieje. Dość często katapleksja może przypominać epilepsję (napady padaczkowe) lub omdlenie i utratę przytomności. Zazwyczaj jednak, podczas upadku osoba zachowuje świadomość. Katapleksja dotyczy do 90 % osób z narkolepsją ale nie jest koniecznym objawem, by ją zdiagnozować.

     

    Paraliż senny

     

    Paraliż senny (paraliż przysenny, porażenie przysenne) definiowany jest jako tymczasowa niezdolność do mówienia czy poruszania się podczas budzenia. Chory nie można ruszyć żadną częścią ciała. Stan ten może trwać od kilku sekund do kilku minut. Często wywołuje on przerażenie, ale nie jesteśmy wstanie krzyknąć czy ruszyć ręką. Z czasem organizm zaczyna wykonywać małe ruchy i całe ciało zaczyna reagować. Paraliż przysenny występuje najczęściej w trakcie zasypiania, bardzo gwałtownego wybudzenia się ze snu jak również może pojawić się w trakcie fazy snów-REM. Naukowcy jako przyczynę powstawania paraliżu sennego podają stres, przemęczenie, traumatyczne przeżycia z dzieciństwa, duże ilości kawy, alkoholu czy zażywanie niektórych leków. Nie powoduje on jakiejkolwiek szkody dla zdrowia człowieka za wyjątkiem silnego stresu i strachu.

    Cechy paraliżu sennego:

    • sparaliżowanie mięśni,
    • brak możliwości otworzenia oczu,
    • gałki oczne przewracają się w różnych kierunkach,
    • uczucie duszności,
    • występowanie halucynacji słuchowych – przerażające dźwięki, np. piski, szepty, huki,
    • pojawienie się halucynacji kinestetycznych – wrażenie czyjejś obecności, jej dotyk.

    Paraliż senny pozostawia następnego dnia efekty uboczne, wśród których warto wymienić stany lękowe, silne problemy z koncentracją, przemęczenie oraz bezsenność. Nie ma leku bądź terapii, która umożliwiłaby wyleczenie z paraliżu sennego. Wskazane jest unikanie używek, substancji psychoaktywnych. W niektórych przypadkach bardzo cenna jest pomoc partnera, który może wybudzić gdy pojawią się np. objawy duszności.

    Halucynacje są najczęściej jaskrawe, często przerażające, występują i/lub podczas przebudzenia. Określenie „halucynacja” oznacza, doświadczanie percepcji pod nieobecność odpowiedniego bodźca, niebędące pod kontrolą osoby doświadczającej.

     

    Omamy senne

     

    Omamy senne zwane są również omamami hipnagogicznymi, są to doznania przypominające marzenia senne, które pojawiają się podczas przejścia ze stanu czuwania w sen. Jest to zjawisko, które może występować nawet u zdrowych ludzi, aczkolwiek znacznie częściej dotyka osoby cierpiące na narkolepsję. Omamy pojawiają się podczas zasypiania, bądź budzenia się. Charakteryzują się tym, iż wszystko widzimy bardzo wyraźnie i jest to rzeczywiste. Omamy te mogą być związane również z wydarzeniami dnia codziennego.

     

    Zachowania samoczynne

     

    Zachowania samoczynne wyglądają jakby człowiek zachowywał się zwyczajnie/normalnie i tak tez funkcjonował, tj. poruszaniu się, rozmawianiu, odkładaniu rzeczy/przedmiotów i inne, jednakże wszystko to dzieje się podczas epizodu snu. Po przebudzeniu taka osoba nie pamięta jednak, że taka sytuacja miała miejsce.

     

    Jak leczy się narkolepsję?

     

    Niestety narkolepsja jest taką chorobą, której nie można całkowicie wyleczyć. Możemy jedynie złagodzić objawy tego schorzenia podając różne leki (przeciwdeporesyjne, poprawiające prace mózgu). Z domowych i jednocześnie podstawowych sposobów należy:

    • uregulować „senne” zwyczaje (kłaść się i wstawać o stałych porach)
    • unikać przed snem alkoholu i napojów z kofeiną (kawa, mocna herbata)
    • unikać napojów pobudzających
    • Warto również stosować drzemki (trwające do 15-20 minut)

    Przedstawione powyżej rozwiązania, służą poprawieniu jakości snu, co ma silny związek z nocnym wypoczynkiem, regeneracją i harmonią organizmu,  a następnego dnia możliwością normalnego funkcjonowania w życiu codzienny. Nie służą one bynajmniej leczeniu narkolepsji.

    Autor: dr n. med. Magdalena Kacperska
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.