zarejestruj się zaloguj się

Narcyzm

Tekst: lek. Rafał Pniewski
Narcyzm
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 20. września, 2013

Narcyzm jest właściwością każdego człowieka. Czasami jest wadą, kiedy indziej jest potrzebny, a nawet niezbędny w codziennym życiu. Jeżeli cechy narcyzmu dominują nad innymi, mówimy o narcystycznych zaburzeniach osobowości. Narcyzm jest jedną z najbardziej istotnych koncepcji psychoanalizy.

lek. Rafał Pniewski
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest narcyzm?

     

    Narcyzm jako aspekt ludzkiej osobowości został wprowadzone do języka psychologii i medycyny, a później do języka potocznego w początkach dwudziestego wieku. Pochodzenie tego słowa jest jednak o wiele wcześniejsze. Jeden z greckich mitów opowiada o młodzieńcu, który był tak niezwykłej urody, że wszyscy się w nim zakochiwali. On jednak z pogardą traktował miłość innych ludzi. Nemezis, bogini zemsty, sprawiedliwości i przeznaczenia postanowiła go za to ukarać – od tej pory mógł kochać tylko siebie. Wpatrzony w swoje odbicie w lustrze wody umarł z powodu tęsknoty i niezaspokojonego pragnienia miłości i zamienił się w kwiat.

    Grecki mit oddaje sedno natury narcyzmu – jest to miłość do siebie, w przypadku narcystycznych zaburzeń osobowości wyłącznie do siebie, bez możliwości kochania innych ludzi.

     

    Skąd się bierze narcyzm?

     

    Można powiedzieć, że narcyzm jest naturalnym i podstawowym stanem na początku życia. Chodzi o bardzo wczesny początek, kiedy niemowlę nie zdaje sobie jeszcze sprawy z istnienia innych ludzi i jest otoczone kochającymi go osobami – tak jakby było w centrum wszechświata i wszystkie jego potrzeby były najważniejsze. Jednak, jeżeli wszystko idzie dobrze, prędzej czy później powinno dokonać się odkrycie, że są również „jacyś inni – nie tylko ja”, zajęci dla nich ważnymi sprawami i chociaż jest się przez nich nadal kochanym i dla nich ważnym, to jednak nie pozostaje się nieustająco w centrum ich uwagi. Jeżeli coś pójdzie „nie tak”, prawidłowe rozpoznanie rzeczywistości stanie się niemożliwe i zacznie kształtować się nieprawidłowa narcystyczna osobowość. Przyczynami tego niepowodzenia mogą być zarówno czynniki wewnętrzne, być może uwarunkowane genetycznie czynniki biologiczne, jak i czynniki zewnętrze związane z rodzajem dawanej dziecku opieki:

    • czynniki wewnętrzne to na przykład za mała odporność na frustrację wynikającą z sytuacji, w których nie każda potrzeba zostaje natychmiast zaspokojona – wzbudzająca się wtedy wściekłość albo narastający lęk stają się nie do zniesienia i nie jest możliwy dalszy zdrowy rozwój; bywa że nieznośne staje się uczucie towarzyszące odkryciu, że nie jest się kimś najważniejszym i wszechpotężnym – zamiast „spokojnego” uczenia się kim się jest i na czym polega życie, pojawia się uczucie upokorzenia, własnej nieistotności i zawiść, że to inni (a nie „ja”) mają pewne dobre cechy i umiejętności,
    • czynniki zewnętrzne to, najogólniej mówiąc, błędy i niedociągnięcia ze strony opiekunów, najczęściej rodziców; bywa, że wynikają one z zaburzeń osobowości rodziców – w ten sposób „klątwa Narcyza” przekazuje się z pokolenia na pokolenie; rozwój osobowości dziecka zaburzy zarówno podkopywanie jego poczucia wartości jak i nadmierne wyróżnianie i przypisywanie mu niezwykłych umiejętności i wyjątkowej pozycji. Najczęściej „narcystyczni” rodzice nie widzą w swoim dziecku oddzielnego małego człowieka z jego własną drogą rozwoju, lecz samych siebie, własne niezrealizowane ambicje i życzenia.

     

    Cechy osobowości narcystycznej

     

    1. Osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości są same dla siebie najważniejsze. Inni ludzie nie mają znaczenia – mogą być przydatni z racji pełnionych funkcji albo jako pochlebcy, ale nie są istotni jako osoby, które mogłyby być kochane, otaczane troską i których sprawy byłyby brane pod uwagę. Można powiedzieć, że osobom z narcyzmem brakuje empatii.
    2. Własny wizerunek jest na pierwszym miejscu - nie jest ważne czy coś jest prawdziwe czy nie, wartościowe czy nie – najważniejsze jest dążenie do wyidealizowanego obrazu siebie.
    3. Przekonanie o własnych niezwykłych możliwościach i umiejętnościach, przekonanie, że jest się jedynym i wyjątkowym, zaprzeczanie osiągnięciom i mocnym stronom innych ludzi, często dewaluowanie ich, to również cechy osobowości narcystycznej.
    4. Pragnienie by pozostawać w centrum uwagi – sytuacja, w której ktoś (partner/ partnerka, mąż/żona, dziecko, znajomy/przyjaciel) okazuje się mieć swoje sprawy i innych, ważnych dla siebie ludzi wywołuje wściekłość albo depresyjne przygnębienie.
    5. Człowiek z narcystycznym zaburzeniem osobowości jest sam dla siebie źródłem uwielbienia jak i ataków: stąd momenty nieadekwatnego zachwytu nad sobą i przechwalania się przeplatają się z okresami poczucia niższości, bycia nic nie wartym i stanami depresyjnymi z towarzyszącymi myślami samobójczymi. Wynika to z obecności wyidealizowanego obrazu własnego ja, któremu (z racji wyidealizowania) nigdy nie można sprostać albo ulega się iluzji, że jest się tym ideałem.
    6. Relacje z innymi ludźmi nie mają znaczenia – są zaniedbywane, wydaje się, że osoba narcystyczna może obyć się bez nich – nie jest to jednak prawdą; ludzie z narcystycznym zaburzeniem osobowości są bardzo samotni (nie potrafią budować związków) i często z tego powodu cierpią (niekoniecznie zdając sobie sprawę z przyczyn – cierpią z powodu odczuwanej pustki).
    7. Narcyzm polegający na pozostawaniu w centrum uwagi może przejawić się jako „nieśmiałość”, niestające poczucie skrępowania, że „wszyscy na mnie patrzą” albo jako wielkościowość i wywyższanie się: „jestem najlepszy dlatego wszyscy na mnie patrzą”. Towarzyszy temu skłonność do idealizowania albo poniżania innych ludzi.
    8. Osoby narcystyczne cechują się nadwrażliwością na krytykę – drobna krytyczna uwaga wywołuje ogromny wstyd albo wściekłość, jedno małe niepowodzenie przekreśla wszystkie sukcesy.
    9. Ludzie z narcystycznym zaburzeniem osobowości mają duże zapotrzebowanie na pochlebstwa i z niechęcią odnoszą się do osób, które nie wyrażają nieustającego podziwu. Z tego powodu relacje osób narcystycznych mają w sobie coś fałszywego, wynikają z zaspokajania narcystycznych potrzeb, a nie z budowania prawdziwej międzyludzkiej więzi. Dla osób narcystycznych inni ludzie nie tyle istnieją, co są przydatni (albo nie) dla realizowania własnych celów.

     

    Leczenie osób z narcystycznym zaburzeniem osobowości

     

    Powodem poszukiwania pomocy przez osoby narcystyczne są albo objawy – na przykład napady lęku czy też nawracające depresje, albo zauważone niepowodzenia życiowe – na przykład niemożność stworzenia związku. Jednak przyczyną tych objawów jest o wiele bardziej podstawowa sprawa – nieprawidłowo ukształtowana osobowość. Dlatego najbardziej wskazana, jako metoda leczenia narcyzmu, jest długoterminowa psychoterapia – psychoterapia psychoanalityczna albo psychoanaliza. Celem leczenia jest między innymi „uwolnienie” z narcystycznego zamknięcia w fantazjach o własnej wyjątkowości i wszechmocy, umożliwienie „odkrycia” istnienia innych ludzi i czerpania przyjemności z tego faktu, odzyskanie zdolności do kochania i zmniejszenie narcystycznej zazdrości, innymi słowy mówiąc odzyskanie właściwego, dobrego miejsca w relacjach z ludźmi.

    Autor: lek. Rafał Pniewski

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.