zarejestruj się zaloguj się

Migrena (ból migrenowy)

Tekst: lek. Magdalena Kowalkowska
Migrena (ból migrenowy)
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 23. lipca, 2013

Migrena należy do tzw. samoistnych bólów głowy, czyli takich, gdzie istotą problemu jest sama dolegliwość bólowa okolicy głowy. Definiuje się ją jako częste, przewlekłe i naruszające sprawność zaburzenie nerwowo-naczyniowe, znamionujące się napadami silnego bólu głowy, z towarzyszącymi objawami autonomicznymi oraz aurą z objawami neurologicznymi.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest migrena?

     

    Migrena jest niewątpliwie schorzeniem o zasięgu globalnym, dotykającym ludzi na całym świecie. Stanowi ona najczęstszą dolegliwość układu nerwowego, z którą chorzy zgłaszają się do lekarza, a także jest jedną z najpowszechniejszych, przewlekłych przypadłości człowieka. Aktualne dane epidemiologiczne wykazują, że na migrenę cierpi ok. 10-15% populacji ogólnej. Predysponowane do zachorowania się głównie kobiety, które chorują czterokrotnie częściej niż mężczyźni. Pierwsze napady bólu głowy typu migreny zazwyczaj pojawiają się w dzieciństwie lub wieku młodzieńczym, natomiast szczyt zapadalności obserwuje się między 25 a 55 rokiem życia.

    Migrena należy do rodziny tzw. samoistnych bólów głowy (pierwotnych bólów głowy), czyli takich, gdzie istotą problemu jest sama dolegliwość bólowa okolicy głowy. Definiuje się ją jako częste, przewlekłe i naruszające sprawność zaburzenie nerwowo-naczyniowe, znamionujące się napadami silnego bólu głowy, z towarzyszącymi objawami autonomicznymi oraz – u części pacjentów – aurą z objawami neurologicznymi.Obecnie uważa się ją za chorobę o podłożu genetycznym, dziedziczną zaliczaną do tzw. kanałopatii (czyli schorzeń, gdzie występuje zaburzenie funkcji kanałów jonowych lub białek).

     

    Migrena – podłoże i przyczyny

     

    Aktualnie, cały czas trwają badania, poszukujące głównej przyczyny rozwoju migreny. Patogeneza tej choroby pozostaje nadal nieznana. Istnieje wiele hipotez powstawania migreny, najbardziej prawdopodobną z nich wydaje się teoria, mówiąca o obecności pierwotnego zaburzenia neuronalnego (kanałopatii), polegającego na nieprawidłowym funkcjonowaniu kanałów jonowych kory mózgowej, neuronów regulujących przepływ mózgowy oraz płytek krwi lub makrofagów, które chemicznie stymulują okołonaczyniowe wewnątrzczaszkowe włókna nerwowe. Ponadto wyróżnianymi hipotezami, mogącymi brać udział w rozwoju migreny są teorie naczyniowe, metaboliczne oraz genetyczne.

    Mimo, że nie udało się do tej pory wskazać jednej przyczyny tego schorzenia oraz ataki w większości występują spontanicznie, znane są liczne czynniki, które mogą prowokować napady migreny. Zaliczane są tutaj przede wszystkim:

    • czynniki endogenne – czyli takie, które działają na organizm od wewnątrz. Należą do nich głównie: zaburzenia snu (zarówno niedobory snu jak jego nadmierna ilość), zmęczenie oraz nieregularne przyjmowanie posiłków (zwłaszcza zbyt długie przerwy między posiłkami);
    • czynniki hormonalne – gdzie zasadniczą rolę odgrywają hormony płciowe żeńskie. Uważa się, że zaburzenia równowagi hormonalnej są jedną z bezpośrednich przyczyn wyzwalania migreny u kobiet. Największą rolę przypisuje się wzrostowi poziomu estrogenów, co tłumaczyłoby ujawnianie się choroby zazwyczaj w okresie dojrzewania, kiedy dziewczęta zaczynają miesiączkować i w ich organizmie dokonują się najistotniejsze zmiany hormonalne. Ponadto za istotnością czynników hormonalnych przemawia fakt, iż w pierwszym trymestrze ciąży (skok poziomu estrogenów i progesteronu) ilość napadów oraz objawy migreny ulegają znacznemu nasileniu. Podobna sytuacja dotyczy kobiet przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne (tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe), obserwuje się wśród nich zwiększony odsetek zachorowania na migrenę, a także (szczególnie u kobiet palących) wykazano tendencję do występowania tzw. udarów migrenowych (ciężka postać migreny, która może prowadzić nawet do częściowej ślepoty). Z kolei wraz ze spadkiem ilości hormonów żeńskich np. podczas menopauzy u większości kobiet dochodzi do ustąpienia objawów migreny bądź złagodzenia jej przebiegu;
    • czynniki psychiczne – gdzie głównym wyzwalaczem procesu chorobowego jest długotrwały stres, napięcie psychiczne, a także zaburzenia lękowe. U osób cierpiących na depresję, narażonych na przewlekły stres oraz manifestujących zespół wypalenia zawodowego częściej dochodzi do rozwoju migreny;
    • czynniki pokarmowe i substancje chemiczne – do tej grupy należą głównie pokarmy, napoje, leki i środki odurzające (także te wchłaniane przez układ oddechowy). Osoby dotknięte migreną powinny unikać czekolady, żółtych serów dojrzewających, orzechów arachidonowych oraz roślin strączkowych (np. groch, fasola, bób), pszenicy, owoców morza, alkoholu (głównie czerwonego wina), kawy i herbaty, cytrusów, smażonych oraz tłustych mięs. Niekorzystny wpływ wywierać mogą również substancje chemiczne stosowane w przemyśle spożywczym np. tartrazyna (np. obecna w produktach w proszku, galaretkach, likierach, musztardzie czy wyrobach cukierniczych), kwas benzoesowy (np. konserwant wielu produktów, obecny w margarynie, gumie do żucia) lub azotan sodu (np. obecny w konserwach mięsnych). Ponadto napady migreny mogą zostać zainicjowane przez niektóre leki np. estrogeny (stosowane w hormonalnej terapii zastępczej), indometacynę (niesteroidowy lek przeciwzapalny), nifedypinę (lek stosowany w chorobie niedokrwiennej serca) czy przedawkowanie ergotaminy. U niektórych chorych obserwuje się również nadwrażliwość na silne zapachy, które mogą stać się czynnikami wyzwalającymi (np. perfumy, farby, benzyna);
    • czynniki środowiskowe – zaliczają się tutaj zmiany pogody, natężenie światła, pozostawanie na dużych wysokościach oraz zmiany ciśnienia atmosferycznego;
    • inne – do których należą: duży wysiłek fizyczny, aktywność seksualna, urazy głowy oraz arteriografię tętnic szyjnych. Urazy głowy mogą być przyczyną nie tylko migreny, ale również innych, przewlekłych bólów głowy. Intensywny wysiłek fizyczny nie jest zalecany osobom cierpiącym na migrenę, ponieważ często wywołuje jej ataki. Nie oznacza to jednak, że osoby chore powinny rezygnować aktywności fizycznej lub że mają przeciwwskazania do ćwiczeń fizycznych. Wysiłek fizyczny powinien być dostosowany do możliwości chorego, aby uniknąć zbyt dużego obciążenia dla organizmu.

     

    Postacie migreny

     

    Migrena stanowi schorzenie niejednorodne, cechujące się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym, dlatego w celu ułatwienia diagnostyki i rozpoznania starano się wyodrębnić główne postacie tej choroby. Jedną z obowiązujących klasyfikacji jest podział migreny wg Klasyfikacji i kryteriów diagnostycznych bólów głowy, nerwobólów czaszkowych i bólu twarzy zaproponowany przez Komitet Klasyfikacyjny Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy z 2004 roku:

    • migrena bez aury,
    • miesiączkowa migrena bez aury,
    • migrena bez aury zależna od miesiączki,
    • migrena z aurą,
    • dziecięce zespoły okresowe,
      • cykliczne wymioty,
      • migrena brzuszna,
      • łagodne napadowe dziecięce zawroty głowy,
    • powikłania migreny,
      • migrena przewlekła,
      • stan migrenowy,
      • przedłużona aura bez zawału mózgu,
      • migrenowy zawał mózgu,
      • drgawki aktywowane migreną,
    • migrena prawdopodobna,
      • bez aury,
      • z aurą,
      • przewlekła.

     

    Objawy kliniczne migreny

     

    Istotę obrazu klinicznego migreny stanowią spontaniczne, nawracające bóle głowy o charakterze napadowym, trwające zazwyczaj od 4 do 72 godzin u osób dorosłych (u dzieci do 15 roku życia może trwać ok. 1 godziny). Typowymi znamionami napadu migrenowego są przeważnie jednostronne bóle głowy, określane przez pacjenta jako pulsujące o średnim bądź ciężkim nasileniu. Dolegliwości bólowe wzmagają się pod wpływem zwykłej aktywności fizycznej oraz towarzysza im nudności i/lub wymioty, wrażliwość na światło, hałas oraz zapachy. U części osób chorych obserwuje się występowanie tzw. objawów prodromalnych migreny (objawy zapowiadające) jeszcze przed wystąpieniem właściwego napadu bólowego. Na ogół występują one kilka godzin przed do 2 dni przed atakiem bólowym. Należą do nich m.in. uczucie zmęczenia lub pobudzenie, wzmożone pragnienie, sztywność karku, ziewanie lub apetyt na słodycze.

    Wyróżnić możemy ze względu na odrębność przebiegu ataku migreny 2 główne typy choroby:

    • Migrena bez aury, występującą zdecydowanie częściej (ok. 80-90% wszystkich napadów migrenowych)
    • Migrena z aurą

    Zasadniczą cechą różniącą te dwie postacie jest występowanie odwracalnych, ogniskowych objawów neurologicznych (objawy podrażnienia z układu nerwowego) poprzedzających atak migrenowy (lub towarzyszących napadowi) i trwających do 60 min – jest to tzw. aura.

    Obraz napadu migrenowego bez aury może przybierać rozmaite formy. Część chorych budzi się już z w pełni rozwiniętym zespołem objawów migreny (tzw. migrena poranna, zazwyczaj oporna na leczenie), podczas gdy u drugiej połowy ból głowy narasta stopniowo i cechuje go tętniący charakter. Zazwyczaj ból lokalizuje się w okolicy skroni oraz gałki ocznej (pacjent może zgłaszać tzw. uczucie wysadzania oka) i rozszerza się w miarę upływu czasu na połowę twarzy, rzadziej dotyczy całej głowy lub rozpoczyna się w okolicy potylicy. Oprócz dolegliwości bólowych pacjenci cierpią w trakcie napadu z powodu nudności (lub niechęci do jedzenia), fonofobii (złe znoszenie hałasu), fotofobii (nadwrażliwości na światło) oraz osmofobii (złe znoszenie zapachów). U wielu chorych występują jeszcze inne objawy autonomiczne np. dreszcze, biegunka, poty, kołatanie serca, duszność, ziewanie, wielomocz a nawet gorączka. Niekiedy dochodzi do omdlenia, często występują przykre zawroty głowy. Wygląd chorych jest dość charakterystyczny: cierpiący wyraz twarzy, uboga mimika, bladość, podkrążenie oczu. Ponadto u różnych chorych występuje odmienne nasilenie objawów, najczęściej ataki migreny mają przebieg łagodny (nie upośledzają codziennej aktywności bądź ograniczają ją w niewielkim wymiarze) lub umiarkowanie ciężki (zdolność do pracy znacznie ograniczona). Ciężkie migreny występują u 25% osób cierpiących na to schorzenie i zmuszają chorego do pozostawania w łóżku, przeważnie w ciemnym pomieszczeniu, a każdy przejaw aktywności pogłębia dolegliwości.

    W przebiegu migreny z aurą możemy natomiast wyróżnić 3 zasadnicze okresy napadu:

    1. okres objawów neurologicznych (odwracalnych, ustępujących po napadzie),
    2. okres przerwy bezobjawowej,
    3. ból głowy z objawami towarzyszącymi (foto/fono/osmofobie, nudności).

    Pierwszy okres rozpoczyna się co najmniej jednym odwracalnym objawem neurologicznym, który dotyczy kory lub pnia mózgu. Symptomy z układu nerwowego (aura) narastają stopniowo w ciągu kilku minut (5-20 min) i trwają do 60 min (zdarzają się przypadki migreny z tzw. przedłużoną aurą, która trwa ponad 60 min, ale krócej niż 7 dni). Mogą one przyjmować formę zaburzeń wzrokowych, jednostronnych zaburzeń czucia, niedowładu połowicznego czy zaburzeń mowy, wówczas mamy do czynienia z tzw. migreną typową. Jedną z najczęstszych postaci stanowi aura wzrokowa przyjmująca postać tzw. mroczka migocącego (czyli błyszczącej, drgającej i powiększającej się plamy ukazującej się choremu przed oczami) lub błysków, zygzakowatej fali czy ubytków w polu widzenia. Chorzy opisują często doznania wzrokowe jako świetliste, pulsujące fale, poruszające się im przed oczami lub świetliste, powiększające się punkciki.Widziane przedmioty często wydają się chorym inne niż są w rzeczywistości, jeśli chodzi o kształt lub rozmiar. Aura czuciowa może przejawiać się mrowieniem jednej części twarzy, jednego ramienia lub drętwienie jednej strony ciała.

    Po okresie objawów ogniskowych następuje okres bezobjawowy, gdzie chory nie skarży się na żadne dolegliwości. Potem następuje zasadnicza faza choroby, mianowicie dochodzi do wystąpienia napadu bólowego głowy, który charakteryzuje się takimi samymi cechami jak w przypadku migreny bez aury.

    Zarówno w przebiegu migreny z aurą lub bez aury można zaobserwować tzw. okres ponapadowy, gdzie po zakończeniu ataku migrenowego chory może zapaść w sen, z którego budzi się bez dolegliwości lub skarży się na niezbyt nasilone tępe, rozlane bóle głowy.

    Autor: lek. Magdalena Kowalkowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Rodzaje migreny

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.