zarejestruj się zaloguj się

Leki na bezsenność

Tekst: mgr Monika Pyzio
Leki na bezsenność
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. października, 2013

Sen jest procesem niezbędnym do życia, umożliwiającym właściwy przebieg procesów psychicznych oraz regeneracyjnych w naszym organizmie. Jego zaburzenia, w tym bezsenność, warto i należy leczyć, aby zachować prawidłowy rytm okołodobowy oraz dobrą sprawność psychofizyczną. Pomogą nam w tym prawidłowa higiena snu i odpowiednie leki nasenne.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Pojęcie i przyczyny bezsenności

     

    Bezsenność (insomnia) to ta z postaci zaburzeń snu, która ma największe znaczenie z farmakoterapeutycznego punktu widzenia. W zależności od przyczyn, wyróżniamy kilka rodzajów bezsenności:

    • idiopatyczną (prawdopodobne skłonności genetyczne),
    • psychofizjologiczną (skutek stresu),
    • sytuacyjną (wywołana przez bodźce z otoczenia),
    • objawową (związana z inną chorobą),
    • farmakogenną lub toksyczną (spowodowana działaniem leków lub innych substancji psychoaktywnych),
    • zespół bezdechu nocnego.

    Bezsenność może być związana z zaburzeniami zasypiania albo z trudnościami w podtrzymywaniu snu.

     

    Dolegliwości towarzyszące bezsenności

     

    Pacjenci cierpiący na bezsenność zazwyczaj przejawiają zaburzenia emocjonalne, najczęściej niepokój i depresję. Mogą im towarzyszyć również reakcje takie jak: pobudzenie, drażliwość, napady wściekłości i agresji, urojenia i omamy, koszmary senne oraz inne dysfunkcje zachowania. Objawy te mogą stanowić również następstwo leczenia bezsenności, jako działanie niepożądane syntetycznych leków nasennych.

     

    Konsekwencje wynikające z zaburzeń snu

     

    Wszystkie zaburzenia snu, w tym także bezsenność, przyczyniają się do pogorszenia jakości życia i zmiany rytmu dobowego. Mogą osłabiać mechanizmy obronne i naprawcze organizmu, zwiększając przy tym zapadalność na inne schorzenia, głównie na tle nerwowym. Również długotrwała farmakoterapia zaburzeń snu może okazać się groźna w skutkach dla pacjentów z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia chorób wtórnych, takich jak depresja. Leki nasenne często bywają nadużywane, co może się wiązać z ryzykiem uzależnienia psychicznego.

     

    Leczenie bezsenności

     

    W zależności od etiopatogenezy zaburzeń snu lekarz może zastosować inny schemat leczenia. Jednakże w niektórych przypadkach sami możemy spróbować uporać się z bezsennością i, po zasięgnięciu porady u farmaceuty, zakupić jeden z łagodniejszych, naturalnych leków lub suplementów diety dostępnych w aptece bez recepty.

    Leki nasenne powinny przywracać fizjologiczny przebieg snu bez kumulacji w organizmie i ryzyka pojawienia się działań niepożądanych po przebudzeniu. Niestety każdy z dostępnych na rynku preparatów nasennych spełnia te warunki w różnym stopniu. Nierzadko też z czasem ich skuteczność w leczeniu bezsenności spada, co wymaga zwiększenia dawek albo przyjmowania dodatkowego leku. Dlatego warto szukać innych sposobów ułatwiających zasypianie oraz poprawiających jakość i czas trwania snu, a po leki nasenne sięgać tylko wtedy, gdy nie uda nam się opanować przyczyny bezsenności lub gdy inne środki do walki z zaburzeniami snu okażą się nieskuteczne.

     

    Leki na bezsenność (leki nasenne)

     

    Benzodiazepiny i ich pochodne

     

    • Leki ułatwiające zaśnięcie – polecane w trudnościach z zasypianiem

     

    • Brotizolam
    • Triazolam

     

    Leki te cechuje szybki początek i krótki czas działania.

     

    • Leki podtrzymujące sen – stosowane w zaburzeniach przebiegu i czasu trwania snu

     

    • Lormetazepam
    • Temazepam

     

    Oba leki dostępne są w Polsce z przepisu lekarza. Wyróżniają się dłuższym czasem działania (wydłużają fazę snu lekkiego i pierwszą z dwóch faz snu głębokiego), dlatego zalecane są u pacjentów budzących się przedwcześnie lub mających zbyt płytki sen. Działają już po upływie 15-30 minut od ich zażycia.

     

    • Leki o dodatkowym działaniu uspokajającym

     

    • Nitrazepam
    • Estazolam
    • Flunitrazepam
    • Flurazepan

     

    Są to leki działające najdłużej (od 4 do nawet 8 godzin), polecane szczególnie w sytuacjach, gdy po przebudzeniu wskazane jest podtrzymanie efektu uspokajającego. Spośród nich najlepiej tolerowany jest flunitrazepam, który ponadto na ogół nie wywołuje senności i ociężałości po przebudzeniu. Na receptę w Polsce dostępne są tabletki z nitrazepamem i estazolamem.

     

    • Inne benzodiazepiny

     

    W zaburzeniach snu związanych ze stanami wzmożonego lęku stosuje się drażetki z lorazepamem lub tabletki z oksazepamem.

     

    Imidazolową pochodną benzodiazepiny stosowaną jako silny, krótkotrwały lek nasenny i wprowadzający do znieczulenia jest midazolam. Dostępny jest on na receptę w postaci tabletek i tabletek powlekanych, a w lecznictwie zamkniętym stosowany jest jako roztwór do wstrzyknięć i infuzji (efekt nasenny pojawia się wówczas już po 2 minutach).

     

    Dawkowanie

     

    Wszystkie benzodiazepiny działają objawowo i dobrze się wchłaniają. Stosowane są w różnych dawkach dobowych - od 0,125‑0,25 mg dla brotizolamu, 0,5-2,0 mg dla lormetazepamu i flunitrazepamu, 2,0-4,0 mg dla estazolamu, czy 2,5-10 mg dla nitrazepamu, aż po dawki 15-30 mg dla flurazepamu i midazolamu lub 20-40 mg dla temazepamu.

     

    Objawy niepożądane i przeciwwskazania

     

    Dotyczą najczęściej ośrodkowego układu nerwowego. Bezsenność może się nadal utrzymywać, a oprócz tego może pojawić się uczucie zmęczenia, osłabienie funkcji intelektualnych, stany lękowe, zawroty głowy i uczucie splątania, a także nudności i zaburzenia koordynacji. Największe niebezpieczeństwo związane jest z ryzykiem rozwoju uzależnienia psychicznego przy długotrwałym stosowaniu, dlatego tez leki te powinny być przyjmowane pod kontrolą lekarza, a ich odstawienie musi mieć charakter stopniowy.

    Leków tych nie wolno podawać zwłaszcza osobom uczulonym na benzodiazepiny, spożywającym alkohol, przyjmującym leki przeciwdepresyjne, kobietom w ciąży i karmiącym piersią, a także dzieciom poniżej 18 roku życia.

     

    Nowsze leki nasenne

     

    Zolpidem, zopiklon i zaleplon,działają podobnie jak benzodiazepiny, ale najprawdopodobniej niosą ze sobą mniejsze ryzyko rozwoju uzależnienia. Przyspieszają zasypianie, zmniejszają liczbę przebudzeń nocnych, wydłużają czas trwania snu, polepszają jego jakość i samopoczucie po przebudzeniu. W Polsce zolpidem i zopiklon stosowane są z przepisu lekarza w krótkotrwałej terapii bezsenności w postaci tabletek powlekanych.

     

    Dawkowanie

     

    Leki te dobrze wchłaniają się po podaniu doustnym. Przyjmować je należy tuż przed położeniem się spać. U osób po 65 roku życia wymagane jest zmniejszenie ich dawek o połowę.

     

    Działania niepożądane i przeciwwskazania

     

    Wykazują podobne działania niepożądane jak benzodiazepiny.

    Nie należy ich stosować w poważnych zaburzeniach funkcji wątroby, w niewydolności oddechowej, w okresie ciąży i laktacji oraz u dzieci poniżej 18 roku życia. Leków tych nie wolno również łączyć ze spożywaniem alkoholu.

     

    Leki przeciwhistaminowe H­­1

     

    Leki tej grupy blokują ośrodkowy receptor histaminowy H­­1 wywołując działanie uspokajające i nasenne. Należą do nich difenhydramina i doksylamina. Mimo że, w przeciwieństwie do dwóch poprzednio omówionych grup leków, należą do leków OTC dostępnych w aptece bez recepty (doksylamina tylko w USA), nie należy ich stosować całkowicie bezkrytycznie.

     

    • Chlorowodorek difenhydraminy w połączeniu z paracetamolem wchodzi w skład tabletek łagodzących ból różnego pochodzenia, ułatwiających zasypianie i zapobiegających nocnym przebudzeniom związanym z odczuwaniem dolegliwości bólowych. Nie należy go stosować u dzieci poniżej 12 roku życia, kobiet ciężarnych i karmiących piersią.

     

    Inne syntetyczne leki nasenne

     

    • Barbiturany (pochodne kwasu barbiturowego) – obecnie, ze względu na stosunkowo dużą toksyczność oraz zdolności wywoływania zależności psychicznej i fizycznej, barbiturany straciły na znaczeniu jako leki nasenne i uspokajające. W związku z tym nie powinny być już wykorzystywane w tym celu w lecznictwie.
    • Wodzian chloralu – to najstarszy syntetyczny środek stosowany w bezsenności. Umiejętnie stosowany – krótkotrwale i doraźnie – jest niezawodny, ale już w drugim tygodniu codziennego przyjmowania zanika jego działanie nasenne. Nie nadaje się do długotrwałego przyjmowania również z uwagi na działanie drażniące i wysoką toksyczność metabolitu tego związku. Obecnie odchodzi się od stosowania tego związku.

     

    Naturalne leki na bezsenność

     

    Melatonina

     

    Melatonina to naturalny hormon wytwarzany w szyszynce, który bierze udział w regulacji rytmu sen-czuwanie. Działa nasennie, w związku z czym została dopuszczona do obrotu aptecznego w postaci tabletek o opóźnionym działaniu do krótkotrwałej terapii (okres 2-3 tygodni) bezsenności u dorosłych pacjentów (najczęściej po 55 roku życia). Wskazana wspomagająco w zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych oraz w zaburzeniach rytmu dobowego snu i czuwania u pacjentów niewidomych lub pracujących w systemie zmianowym. Melatoninę przyjmuje się w dawkach od 1 mg do 5 mg na dobę, na godzinę przed snem.

     

    Przeciwwskazania

     

    Melatoniny nie należy stosować w przypadku występowania uczulenia, po spożyciu alkoholu oraz w okresie ciąży i laktacji.

     

    Uwaga! Podobnie jak po innych lekach o działaniu nasennym, po przyjęciu tego preparatu nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych oraz wykonywać czynności wymagających koncentracji.

     

    Preparaty zawierające wyciągi z surowców pochodzenia roślinnego

     

    Suplementy diety na bazie wyciągów pochodzenia naturalnego to leki pierwszego wyboru w leczeniu łagodnych przypadków bezsenności. Stosowane są zarówno jako preparaty ułatwiające zasypianie i poprawiające jakość snu, jak i leki uspokajające w skojarzeniu z aminokwasami (L-teanina), witaminami (B6) i minerałami (magnez).

     

    • Wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis) – działanie uspokajające i nasenne warunkują najprawdopodobniej produkty rozkładu walepotriatów oraz składniki olejku eterycznego (kwas walerenowy i waleranon). Związki te pozwalają na szybsze osiągnięcie faz snu głębokiego oraz nieznaczne wydłużenie czasu jego trwania.Preparaty zawierające wyciąg z kozłka lekarskiego(mieszanki ziołowe, granulaty, kapsułki, tabletki oraz płyny – nalewki, krople i syropy) polecane są w leczeniu łagodnych zaburzeń snu. 
    • Wyciąg z szyszek i włosków gruczołowych chmielu (Lupuli strobilus, Lupulinum) – z uwagi na działanie uspokajające na ośrodkowy układ nerwowy szyszki chmielu i lupulina znajdują zastosowanie w trudnościach w zasypianiu i zaburzeniach naturalnego snu. 
    • Wyciąg z liści melisy (Melissa officinalis) – surowiec ten działa odprężająco, dlatego stosowany jest w nadpobudliwości nerwowej z towarzyszącymi kłopotami w zasypianiu oraz zaburzeniami przebiegu i czasu trwania snu. Zapewnia spokojny sen u dzieci. 
    • Wyciąg z ziela męczennicy lekarskiej (Passiflora incarnata) – jest on najczęściej składnikiem preparatów złożonych zalecanych zarówno dorosłym jak i dzieciom w terapii zaburzeń snu na tle nerwowym. Może nasilać działanie innych leków uspokajających i etanolu. 
    • Wyciąg z liści mięty pieprzowej (Mentla piperita) – surowiec ten charakteryzuje szereg właściwości leczniczych, dzięki którym przyczynia się on również do zapadania w spokojny, fizjologiczny sen.
    Autor: mgr Monika Pyzio
    Tagi: bezsenność
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Sposoby na bezsenność
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.