zarejestruj się zaloguj się

Depresja a choroby neurologiczne

Tekst: lek. Magdalena Kowalkowska
Depresja a choroby neurologiczne
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 20. maja, 2014

Depresja bardzo często towarzyszy chorobom neurologicznym. Objawy depresji mogą pojawić się u chorych na stwardnienie rozsiane, chorobę alzheimera, padaczkę. Depresja rozwija się częściej u kobiet. W rozwoju choroby pojawia się obniżenie nastroju, brak odczuwania przyjemności, lęk, zaburzenia snu, myśli samobójcze, brak apetytu, utrata masy ciała.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest depresja?

     

    Depresja to choroba, której objawy, przyczyny i ich nasilenie w dużej mierze uzależnione sa osobniczo. Jej niejednorodność, a często także trudność w rozpoznaniu, stanowią problem dla wielu lekarzy i ich pacjentów.

    Depresja należy do grupy tzw. zaburzeń afektywnych, tj. schorzeń, gdzie zasadniczym symptomem są różnego rodzaju zaburzenia nastroju. Spadek nastroju, formy, przygnębienie, zniechęcenie - pacjenci różnie opisują objawy, które ich zdaniem mogą być początkami depresji. Trudno jednak jednoznacznie potwierdzić, że objawy te rzeczywiście są początkiem choroby.

    Depresja może pojawić się w każdym wieku. Jest przyczyną poważnych zmian w życiu prywatnym i zawodowym. Chorzy na depresję często czują się osamotnieni, wyizolowani. Odczuwają silny lęk, który sprawia, że wielokrotnie nie są w stanie wykazywać normalnej aktywności życiowej. Depresja pozostawiona bez odpowiedniego leczenia determinuje bardzo poważne konsekwencje (do samobójstwa włącznie ).

    Na początku, należy uświadomić sobie, że depresja to choroba wieloczynnikowa, rzadko kiedy jest wywoływana przez jedną przyczyną, stanowi ona w rzeczywistości zbiór wielu problemów dotyczących pacjenta. Niemożliwością jest wyszczególnienie wszystkich przyczyn zaburzeń depresyjnych z powodu indywidualnego progu odporności na stres każdego człowieka, dlatego by usystematyzować etiologię tego schorzenia można posłużyć się klasyfikacją, która dzieli przyczyny choroby na pięć grup :

    • pochodzenia pierwotnego/endogennego (gdzie nie udaje się ustalić przyczyny organicznej, tzw. pierwotne zaburzenia depresyjne, primary depressive disorders)
    • pochodzenia ośrodkowego (schorzenia związane z dysfunkcjami centralnego układu nerwowego – mózgu),
    • pochodzenia somatycznego (gdzie depresja jest powikłaniem innej, pozornie nie mającej wpływu choroby przewlekłej bądź wynikającą z niepożądanego działania substancji chemicznych, leków stosowanych w terapii),
    • pochodzenia psychologiczno – społecznego,
    • inne (niesklasyfikowane).

     

    Depresja a wiek

     

    Depresja (zaburzenie depresyjne) to potencjalnie zagrażające życiu schorzenie, które dotyka setek milionów ludzi na całym świecie. Stanowi ona jeden z najczęstszych problemów spotykanych we współczesnej medycynie. Dane epidemiologiczne wskazują, że cierpi na nią średnio ok. 6% populacji. Odsetek osób chorujących stale rośnie, a aktualne informacje na temat ilości zachorowań są niedoszacowane z powodu istnienia depresji maskowanej oraz problemów diagnostycznych.

    Istnieją dwa szczyty zachorowanie na depresję. Pierwszy pik zapadalności przypada na osoby w wieku 35-45 lat (ok. 10% populacji), drugą grupę stanowią natomiast osoby starsze, powyżej 65 roku życia (nawet 20% populacji w tym przedziale wiekowym). Najnowsze badania wskazują, że depresja znacznie częściej, niż do tej pory sądzono, może rozpoczynać się już w dzieciństwie, w wieku szkolnym a nawet i przedszkolnym. Dodatkowo, wykazano, że większą predyspozycją chorobową odznacza się płeć żeńska – kobiety chorują częściej niż mężczyźni.

     

    Objawy depresji w chorobach neurologicznych

     

    Depresja w chorobach neurologicznych występuje stosunkowo często. Może ona powstawać na skutek zmian zachodzących w ośrodkowym układzie nerwowym i być związana z uszkodzeniem mózgu lub stanowić następstwo psychicznego obciążenia związanego z neurologiczną chorobą przewlekłą. Najczęściej jednak depresja jest wypadkową wielu czynników mających wpływ na chorego.

    Pomimo, iż istnieje mnóstwo stanów klinicznych oraz psychologicznych mogących indukować wystąpienie depresji w chorobach neurologicznych, wyróżnia się jej objawy podstawowe, które są wspólne dla wszystkich postaci depresji (tzw. osiowe objawy depresji).

    • Obniżenie nastroju, określane mianem poczucia smutku bądź przygnębienia. Należy pamiętać, że w przypadku depresji, smutek nie jest zwykłym stanem przejściowym związanym z przykrym wydarzeniem, spotykanym często w życiu codziennym każdego człowieka. Obniżenie nastroju ma tutaj charakter przewlekły, trwający zazwyczaj wiele tygodni. Dodatkowo, występujące uczucie przygnębienia może być skorelowane z porą dnia, szczególnie w początkowym okresie depresji np. osoba chora gorzej czuję się w godzinach porannych lub chandra dopada ją tylko w godzinach nocnych.
    • Anhedonia, to inaczej niemożność odczuwania przyjemności, cieszenia się życiem )”brak radości z życia”). Osoba chora traci zwykle zainteresowanie sprawami/osobami, które dotychczas miały dla niej znaczenie, zaniedbuje swoje obowiązki, przestaje się starać. Ponadto, często obserwuje się tzw. zobojętnienie emocjonalne, które nie tylko przejawia się niemożnością doznawania emocji pozytywnych, ale także odczuć negatywnych (np. niezdolność ekspresji swojego żalu, smutku lub płaczu).
    • Utrata energii i uczucie wyczerpania, mogące przyjmować formę wycofania się chorego z wielu (jak nie wszystkich) aktywności dnia codziennego. W depresji w chorobach neurologicznych o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu obserwuje się przede wszystkim takie objawy jak : brak dbania o higienę, wielogodzinne/całodzienne pozostawanie w łóżku bądź odmawianie przyjmowania posiłków.

     

    Zaburzenia depresyjne

     

    Obok trzech głównych symptomów można wyróżnić również inne objawy, cechujące zaburzenia depresyjne m.in.:

    • myślenie depresyjne – charakteryzuje się przeważnie spowolnieniem procesów myślowych, które mogą być tak wolne, iż stają się przyczyną trudność w komunikacji z chorym (np. nie odpowiada na zadane pytania, nie konwersuje); Ponadto, upośledzeniu ulega koncentracja i skupianie uwagi (np. osoba chora nie potrafi zebrać myśli, jest rozkojarzona, nie potrafi skupić się na wykonywanej czynności),
    • tworzenie depresyjnego obrazu świata – chorzy bardzo często wypaczają obraz własnej osoby, otoczenia oraz czekającej ich przyszłości. Znacznemu zaniżeniu ulega samoocena, pacjent czuje się niepotrzebny, uważa się za winnego wszystkim złym wydarzeniom ze swojego środowiska, „nie warty uwagi”. Obserwuje się często całkowitą dewaluację własnej osoby,
    • myśli i tendencje samobójcze – osoby dotknięte depresją są przekonane, że ich życie nie ma znaczenia/sensu, a dalsza egzystencja będzie tylko pasmem cierpienia dla chorego i jego najbliższych. Myśli samobójcze występują u około 50% pacjentów w stanie ciężkiej depresji, a 20% dokonuje czynnej próby samobójczej.
    • zaburzenia snu – najczęściej nie obserwuje się problemów, natomiast występują inne zaburzenia snu. Sam sen jest zazwyczaj płytki, przerywany i nie zapewnia uczucia wypoczęcia. Osoba dotknięta depresją często wybudza się w nocy i wstaję bardzo wcześnie rano (tzw. zjawisko wczesnego budzenia). U niektórych chorych może wystąpić wręcz odwrotnie nadmierna senność w czasie dnia,
    • zaburzenia aktywności ruchowej,
    • zaburzenia łaknienia i ubytek masy ciała – chorzy przeważnie tracą apetyt i odmawiają przyjmowania posiłków. Zaburzenia łaknienia mogą przyjąć nawet formę anoreksji czy bulimii oraz maskować obraz depresji. U niewielkiego odsetka obserwuje się wzrost łaknienia, głównie na słodycze,
    • uczucie niepokoju i lęku – najbardziej specyficzne dla pacjentów z depresją jest poczucie niepokoju zlokalizowane w okolicy przedsercowej.

     

    Depresja a otępienie

     

    Obecnie najczęstszą przyczyną otępienia w krajów rozwiniętych stanowi choroba Alzheimera (AD). Dane statystyczne pokazują, że AD jest odpowiedzialna za ponad 50% zespołów otępiennych występujących u osób starszych. Choroba Alzheimera dotyka ok. 5-10% osób powyżej 65 roku życia i połowy populacji osób po 80 roku życia. Ryzyko wystąpienia schorzenia skorelowane jest z wiekiem oraz płcią, AD częściej dotyczy starszych kobiet.

    Depresja bardzo często wyprzedza lub współistnieje z chorobą Alzheimera już na jej wczesnych etapach. Ponadto występowanie depresji uznawane jest za jeden z czynników ryzyka wystąpienia choroby Alzheimera. Należy jednak pamiętać, iż objawy otępienia mogą być również wynikiem depresji (!), dlatego bardzo ważna jest diagnostyka zespołów otępiennych.

    Osoba chora mająca zaburzenia poznawcze, u której postępuje demencja coraz gorzej radzi sobie z czynnościami dnia co dziennego. Nie może skupić się na ulubionym hobby, na swojej pracy czy obowiązkach domowych. Zaczyna coraz częściej zapominać o bieżących sprawach, umówionych spotkaniach, a komunikowanie się z otoczeniem wraz z postępem choroby ulega pogorszeniu, co przyczynia się do wycofania z życia towarzyskiego. Te wszystkie czynniki indukować mogą depresję. Pacjent czuje się niepotrzebny, początkowo odczuwa zdenerwowanie z powodu swojej choroby, które może przejść w zobojętnienie. Chorzy nie radzą sobie z objawami otępienia, izolują się od bliskich, „zamykają się w sobie” oraz czują się samotni, wyobcowani. Ponadto choroba Alzheimera obecnie stanowi schorzenie nieuleczalne, co jest dodatkowym obciążeniem psychicznym i może skutkować pojawieniem się myśli i tendencji samobójczych.

     

    Depresja a stwardnienie rozsiane

     

    Stwardnienie rozsiane (SM – sclerosis multiplex) jest chorobą centralnego układu nerwowego, która stanowi wynik zmian zapalno-demielinizacyjnych mózgu. SM dotyka najczęściej pacjentów między 20 a 30 rokiem życia, natomiast zdecydowanie rzadziej obserwuje się przypadki o wczesnym (przed 18 rokiem życia) lub późnym początku (po 50 roku życia). Ponadto, ryzyko zachorowania jest większe w przypadku płci żeńskiej, schorzenie dotyka kobiet ok. 2 – krotnie częściej niż mężczyzn.

    W przebiegu choroby dochodzi do zaburzeń wielu układów m.in.: chorzy tracą sprawność ruchową, obniżeniu ulegają zdolności uczenia się i koncentracji, występują zaburzenia pamięci, problemy seksualne (np. zaburzenia erekcji), dysfunkcje w zakresie działania zwieracza odbytu i cewki moczowej (np. niekontrolowane, mimowolne oddawanie stolca, moczu), zespół zmęczenia.

    Pacjenci cierpiący z powodu SM są to głównie ludzie młodzi, powyższe objawy mogą stanowić przyczynę depresji i powodować wycofanie z życia zawodowego i towarzyskiego.

     

    Depresja a padaczka

     

    Epilepsja (padaczka) to jedno z najstarszych, znanych człowiekowi schorzeń, której istotę stanowią napady padaczkowe, będące wynikiem samopodtrzymujących się zaburzeń czynności bioelektrycznej mózgu.

    Podłoże zaburzeń depresyjnych występujących w padaczce jest wieloczynnikowe. Po pierwsze, najczęściej obserwowane są zaburzenia zachowania oraz problemy z nauką (co może rodzić konflikty z rówieśnikami oraz rodziną, powodować izolację pacjenta). Po drugie, padaczka może być odpowiedzialna za zmiany w mózgu będące efektem toksycznego działania neuroprzekaźników i samych napadów padaczkowych. Po trzecie, niekorzystny wpływ farmakoterapii i leczenia neurochirurgicznego (mniejszy wpływ) na procesy poznawcze. Istotny wpływ na rozwój depresji ma również zjawisko określane mianem stygmatyzacji padaczką – chorzy czują się „gorsi” od osób zdrowych, odczuwają wstyd z powodu choroby.

     

    Depresja a guzy ośrodkowego układu nerwowego

     

    Najczęstszymi guzami występującymi w obrębie centralnego układu nerwowego są m.in. nowotwory złośliwe, różnego rodzaju guzy łagodne, tętniaki naczyń mózgowych oraz torbiele. Pacjenci onkologiczni stanowią grupę pacjentów szczególnie narażonych na pojawienie się zaburzeń o typie depresji (nawet ok. 40% całej populacji chorych ona nowotwór). Istnieje wiele czynników, mających wpływ na wystąpienia depresji w przebiegu choroby nowotworowej.

    Należą do nich przede wszystkim: poczucie bezradności, niepewność co do własnej sytuacji i przyszłości, wycofanie z życia społecznego (chory odczuwa, że nie spełnia swoich dotychczasowych ról życiowych np. ojciec, utrzymujący rodzinę, chory na nowotwór musi zrezygnować z pracy) utrata poczucia kontroli nad własnym życiem. Inny czynnik ryzyka stanowić może prowadzone leczenie np. radykalne operacje powodujące zmiany wyglądu, pojawienie się dolegliwości somatycznych (np. przewlekłe zespoły bólowe).

    Autor: lek. Magdalena Kowalkowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zaburzenia pamięci

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.