zarejestruj się zaloguj się

Zapalenie zatok szczękowych

Tekst: lek. Marta Sarnecka
Zapalenie zatok szczękowych
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 26. sierpnia, 2014

Zatoki szczękowe są parzystymi jamami o kształcie ostrosłupa zlokalizowane w kościach szczęki. Wchodzą w skład zatok przynosowych i mają z nich wszystkich największą objętość. Pojedyncza zatoka ma do 25 cm3 . W związku z wielkością i funkcją tych struktur większość patologii toczących się w tych zatokach jest szybko diagnozowanych.

lek. Marta Sarnecka
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Mechanizmy reakcji zapalnej w zatokach

     

    Wszystkie zatoki oboczne nosa mają swoje ujścia w jamie nosowej, do której spływa wydzielina produkowana przez komórki kubkowe występującego w nich nabłonka. Ujścia zatok szczękowych znajdują się na wysokości przewodu nosowego środkowego, a więc pomiędzy małżowiną dolną i środkową. Nabłonek oddechowy wyściełający od wewnątrz jamy obu zatok zbudowany jest z szeregu komórek, których powierzchnia pokryta jest rzęskami. Ruch tych rzęsek w kierunku ujść zatok pomaga w usuwaniu wyłapanych i zawieszonych w śluzie zanieczyszczeń.  W sytuacji, gdy dochodzi do obrzęku błony śluzowej nosa, ujścia zatok zamykają się, a cała wydzielina produkowana w obrębie zatok gromadzi się w ich obrębie. Zalegający śluz jest dobrą pożywką dla bakterii, a ograniczenie dostępu tlenu może skutkować rozwojem beztlenowej flory bakteryjnej, która jest wyjątkowo groźna. Przyczyn obrzęku błony śluzowej nosa może być wiele, a najczęściej są nimi:

    • zakażenie wirusowe,
    • reakcja alergiczna,
    • niealergiczny nieżyt nosa,
    • działanie czynników drażniących,
    • anomalie anatomiczne, np. skrzywienie przegrody nosa.

     

    Choroby przebiegające z zapaleniem zatok szczękowych

     

    Do chorób przebiegających z zapaleniem zatok szczękowych należą:

    • infekcyjne zapalenie zatok szczękowych – przyczyną zakażeń mogą być zarówno wirusy (najczęstszy czynnik sprawczy), jak również bakterie; objawy pojawiają się zwykle nagle i poprzedzone są bolesnością gardła, kaszlem i wodnistą wydzieliną z nosa; później dołącza się bolesność w rzucie zatoki szczękowej, ból głowy oraz stany podgorączkowe; zwykle do łagodzenia objawów wystarczy leczenie zachowawcze przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz krople do nosa obkurczające błonę śluzową nosa;
    • przewlekłe zapalenie zatok szczękowych – w razie przewlekania się objawów zapalenia zatok powyżej 8-12 tygodni lub jeśli objawy nawracają od 4 do 6 razy w roku, konieczna jest dokładna diagnostyka czynnika sprawczego; zapalenie zatok przewlekłe lub nawracające może mieć podłoże alergiczne lub infekcyjne i powodować tworzenie się polipów błony śluzowej, które wymagają usunięcia;
    • zębopochodne zapalenie zatoki szczękowej – w związku z bliskością korzeni zębowych, zlokalizowanych w szczęce z jamą zatok szczękowych, procesy patologiczne toczące się w przyzębiu przez ciągłość mogą obejmować także zatoki; najczęściej diagnozowaną zmianą jest torbiel zębopochodna;
    • nowotwory – nowotworzenie w obrębie jam nosowych oraz zatok przez zamknięcie niewielkiego ujścia zatoki szczękowej mogą skutkować objawami zapalenia, które okazują się często pierwszym symptomem choroby, z jakim pacjent zgłasza się do lekarza; różnicujące od zapalenia infekcyjnego jest fakt jednostronnego charakteru;
    • urazy, wady anatomiczne – pourazowe lub wrodzone skrzywienie przegrody nosa jest niekiedy przyczyną utrudnionego spływu wydzieliny z jam zatok, gdyż nieprawidłowości anatomiczne zmniejszają lub całkowicie zamykają ujście zatoki w jamie nosowej; konsekwencją tej patologii jest gromadzenie wydzieliny w zatoce szczękowej i jej wtórne nadkażenie skutkujące objawami zapalnymi.

     

    Diagnostyka zapalenia zatok szczękowych

     

    Diagnostyka zapalenia zatok szczękowych opiera się głównie na objawach zgłaszanych przez pacjenta. Zwykle lekarzowi do postawienia diagnozy wystarczają informacje uzyskane od pacjenta, dotyczące objawów, t.j:

    • uczucie zatkanego nosa,
    • obrzmienie policzka,
    • bolesność uciskowa po obu stronach nosa lub po jednej jego stronie,
    • ból głowy,
    • stany podgorączkowe
    • charakter wydzieliny z nosa.

    Lekarz zebrany od pacjenta wywiad może uzupełnić o doraźne badanie rynoskopii przedniej, polegającej na oglądaniu przy pomocy wziernika błony śluzowej nosa oraz ujścia zatok. Problemem są nawracające więcej niż 6 razy do roku lub trwające powyżej 6-8 tygodni zapalenia zatok.

    Wskazane jest wtedy rozszerzenie diagnostyki o badania obrazowe, takie jak mniej skuteczne badanie RTG zatok lub bardziej dokładną tomografię komputerową głowy (TK). W razie infekcji bakteryjnej, opornej na empiryczną (skuteczną na większość zakażeń bakteryjnych zatok) antybiotykoterapię, wykonuje się punkcję zatoki i pobranie materiału do badania mikrobiologicznego. Umożliwia to ocenę wrażliwości drobnoustrojów chorobotwórczych na specyficzne antybiotyki i korekcję dotychczasowego leczenia.  

    Alergiczną przyczynę przewlekłego zapalenia zatok potwierdza się wykonując odpowiednie badania krwi oraz testy alergiczne.

     

    Leczenie zapalenia zatok

     

    Infekcyjne zapalenie zatok szczękowych, które wywoływane jest zwykle zakażeniem wirusowym, nie wymaga stosowania antybiotyków. W takim przypadku lekarz zaleci leczenie objawowe łagodzące dokuczliwe objawy:

    • wodnista wydzielina z nosa – krople do nosa o działaniu obkurczającym naczynia krwionośne (w składzie mają roztwory ksylometazoliny, efedryny, fenylefrynę) lub krople z zawartością sterydów działające w przypadku alergii,
    • pieczenie nosa – warto zastosować krople o działaniu łagodzącym i nawilżającym, zawierające kwas hialuronowy, glicerynę lub izotoniczny roztwór soli morskiej,
    • uczucie obrzmienia i zatkanego nosa – uzasadnione jest zastosowanie kropli do nosa rozrzedzających wydzielinę (zawierające hipertoniczny roztwór soli morskiej) lub inhalacje z soli fizjologicznej czy olejków eterycznych – mięty i eukaliptusa,
    • ból głowy i gorączka – łagodzą je leki przeciwbólowe z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych, które dodatkowo niwelują przyczynę, czyli stan zapalny zatok i stany podgorączkowe.

    W okresach zwiększonego zachorowania na infekcje górnych dróg oddechowych, warto pamiętać o naturalnych substancjach wspomagających układ odpornościowy takich jak czosnek, imbir, czarny bez, wyciąg z sosny, lipy czy werbeny. Można sięgać też po suszone zioła i herbaty, jak również po suplementy diety, wspomagające walkę z infekcją. Należy jednak pamiętać, że w razie nasilonych dolegliwości lub nieustępowania objawów choroby, koniecznie trzeba skonsultować stan zdrowia ze swoim lekarzem.

    Leczenie inwazyjne zmian w jamie nosa lub zatok obejmuje klasyczną operację związaną z prostowaniem przegrody nosa, jeśli to ona jest przyczyną dolegliwości, a także FESS (functional endoskopic sinus surgery), czyli endoskopowe udrożnienie zatok szczękowych poprzez poszerzenie ujścia do przewodu nosowego. Zwykle daje ona natychmiastową poprawę.

    Autor: lek. Marta Sarnecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.