zarejestruj się zaloguj się

Zapalenie zatok czołowych

Tekst: lek. Marta Sarnecka
Zapalenie zatok czołowych
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 25. sierpnia, 2014

Zatoki czołowe są najczęściej parzystymi strukturami powietrznymi, które przybierają najróżniejszą wielkość i kształt. Zlokalizowane nad łukami brwiowymi przylegają bezpośrednio do przedniego dołu czaszki i w ten sposób sąsiadując bezpośrednio z mózgiem stanowią niebezpieczeństwo powikłań. Zatoki czołowe swoją pełną objętość uzyskują około 25-30 r.ż., a u dzieci natomiast nie występują, bądź są skąpo wykształcone.

lek. Marta Sarnecka
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zapalenie zatok - mechanizm rozwoju

     

    Większość zatok obocznych nosa ma swoje ujścia w jamie nosowej, do której spływa wydzielina produkowana przez komórki kubkowe występującego w nich nabłonka. Ujścia zatok czołowych znajdują się na wysokości przewodu nosowego środkowego, a więc pomiędzy małżowiną dolną i środkową. Nabłonek oddechowy wyściełający od wewnątrz jamy obu zatok zbudowany jest z szeregu komórek, których powierzchnia pokryta jest rzęskami. Ruch tych rzęsek w kierunku ujść zatok pomaga w usuwaniu wyłapanych i zawieszonych w śluzie zanieczyszczeń.

    W sytuacji, gdy dochodzi do obrzęku błony śluzowej nosa, ujścia zatok zamykają się, a cała wydzielina produkowana w obrębie zatok gromadzi się w ich obrębie. Zalegający śluz jest dobrą pożywką dla bakterii, a ograniczenie dostępu tlenu może skutkować rozwojem wyjątkowo groźnej beztlenowej flory bakteryjnej. Przyczyn obrzęku błony śluzowej nosa może być wiele, a najczęściej są nimi:

    • zakażenie wirusowe,
    • reakcja alergiczna,
    • niealergiczny nieżyt nosa,
    • działanie czynników drażniących,
    • anomalie anatomiczne, np. skrzywienie przegrody nosa.

     

    Zapalenie zatok czołowych – objawy

     

    W związku z lokalizacją zatok, które rzutują na wysokości czoła (u nasady nosa), objawy zapalenia objawiają się najczęściej bólem w tym miejscu. Ból jest zwykle:

    • tępy,
    • rozpierający,
    • nasila się przy opukiwaniu.

    Do bolesności zatok dołączają się bóle całej głowy, wodnisto-śluzowa wydzielina z nosa, często jednostronnie, oraz stany podgorączkowe.

     

    Zapalenie zatok czołowych – kto jest podatny?

     

    Na zapalenia zatok są podatne głównie osoby, które spędzają większość czasu w pomieszczeniach wilgotnych, zimnych i są przewlekle narażone na wdychanie alergenów lub pyłów i zanieczyszczeń.

    Nadmierna reakcja błony śluzowej na kontakt z alergenami prowadzi do przerostu i powstawania polipów, które zamykają ujście do jamy nosowej i w konsekwencji prowadzą do przewlekłego zapalenia. Są to zazwyczaj ludzie pracujący w klimatyzowanych, słabo ogrzewanych pomieszczeniach, pływacy, czy też marynarze.

    Osoby, u których stwierdzono w badaniu przypadkowo lub w związku z występującymi objawami, skrzywienie przegrody nosa w stopniu utrudniającym spływ z zatok przynosowych, także są narażone na częstsze infekcje górnych dróg oddechowych, w tym zatok. Liczne urazy i deformacje twarzoczaszki mają podobny skutek.

     

    Diagnostyka zapalenia zatok czołowych

     

    Jak już wyżej wspomniano, diagnostyka obrazowa zatok czołowych ma sens dopiero u ludzi dorosłych, gdyż ich rozwój zaczyna się dopiero w okolicach 7 roku życia. Wszelkie wątpliwości dotyczące objawów zapalenia zatok diagnozuje się za pomocą badań obrazowych takich jak:

    • badanie radiologiczne – RTG zatok czołowych w projekcji Caldwella (potyliczno-czołowa) i bocznej; dzięki temu badaniu widać pogrubienie błony śluzowej, a także ewentualne zmiany wymagające różnicowania z zapaleniem, takie jak nowotwory łagodne i złośliwe;
    • tomografii komputerowej - bardziej dokładne i szczegółowe od RTG, za jego pomocą można nie tylko uwidocznić, ale także i ocenić wielkość oraz grubość zmian, wskazując jednocześnie na charakter zmian – torbiel, polip czy zmiana lita wskazująca na nowotwór;
    • punkcja zatok – polega na nakłuciu igłą zatoki z aspiracją płynu lub śluzu w niej zgromadzonym, który można poddać badaniu mikrobiologicznemu oceniając czynnik sprawczy zakażenia (bakterie), ocena nacieku komórkowego w badaniu umożliwia także ocenę charakteru zapalenia – infekcyjny, czy alergiczny.

     

    Leczenie zapalenia zatok czołowych

     

    Infekcyjne zapalenie zatok czołowych, które jest wywołane zwykle zakażeniem wirusowym, nie wymaga stosowania antybiotyków. W takim przypadku wystarcza leczenie objawowe, łagodzące dokuczliwe objawy. Wodnista wydzielina z nosa utrudniająca oddychanie może zostać poskromiona poprzez stosowanie kropli do nosa o działaniu obkurczającym naczynia krwionośne (w swoim składzie zawierają ksylometazolinę, efedrynę, fenylefrynę) lub krople z zawartością sterydów działające w przypadku stwierdzonej alergii. Piekący nos wymaga zwykle zastosowania kropli o działaniu łagodzącym i nawilżającym błonę śluzową, podrażnioną przez spływającą wydzielinę, zawierające kwas hialuronowy, glicerynę lub izotoniczny roztwór soli morskiej.    Dyskomfort w postaci obrzmienia i uczucia zatkanego nosa można złagodzić stosując krople do nosa rozrzedzające zalegającą w zatokach wydzielinę (zawierające hipertoniczny roztwór soli morskiej) lub powszechnie stosowane i bardzo skuteczne inhalacje z soli fizjologicznej, czy olejków eterycznych (mięty i eukaliptusa).

    Ból głowy i gorączka to niecharakterystyczne objawy każdego przeziębienia. Większość z nas potrafi sobie z nimi poradzić na własną rękę. Dopóki są to objawy łagodne można je potraktować lekami przeciwbólowym z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych, które dodatkowo niwelują przyczynę, czyli stan zapalny zatok, a także stany podgorączkowe.

    W okresach zwiększonego zachorowania na infekcje górnych dróg oddechowych, warto pamiętać o naturalnych substancjach wspomagających układ odpornościowy takich jak czosnek, imbir, czarny bez, wyciąg z sosny, lipy czy werbeny. Można sięgać zarówno po suszone zioła i herbaty, jak również i suplementy diety wspomagające walkę z infekcją. Należy jednak pamiętać, że w razie nasilonych dolegliwości lub nieustępowania objawów choroby, koniecznie trzeba skonsultować stan zdrowia ze swoim lekarzem.

    Leczenie inwazyjne zmian w jamie nosa lub zatok obejmuje klasyczną operację związana z prostowaniem przegrody nosa, jeśli to ona jest przyczyną dolegliwości, a także FESS (functional endoskopic sinus surgery), czyli endoskopowe udrożnienie zatok poprzez poszerzenie ujścia do przewodu nosowego. Zwykle daje ona natychmiastową poprawę.

    U pacjentów, których problem z zatokami ma podłoże alergiczne, leczenie jest zwykle dłuższe, a ustępowanie objawów powolne. Lekarz alergolog zleci wtedy z pewnością wykonanie testów skórnych alergicznych w celu oceny czynnika sprawczego. Dopiero po ustaleniu na jaki alergen nasz organizm reaguje przewlekłym atopowym zapaleniem zatok, można włączyć terapię polegającą na odczulaniu, czyli podawaniu w pewnych odstępach czasu wzrastające dawki alergenu, tak aby nasz układ odpornościowy nauczyć walki z alergenem.

     

    Powikłania zapalenia zatok czołowych

     

    W związku z bliskością zatok czołowych z przednim dołem czaszki, a także znajdującym się w nim mózgu, niezwykle groźne jest przemieszczenie się zakażenia w obręb mózgoczaszki. Powikłania takie zdarzają się niezmiernie rzadko i zwykle wywołane są bakteriami wielolekoopornymi, czyli takimi, które niewrażliwe są na większość znanych antybiotyków. Ważne jest, aby w okresach zachorowań na infekcje zatok i przeziębienia wywoływanych w 90 % przez wirusy, nie włączać pochopnie antybiotykoterapii, która zwiększa wtedy tylko ilość szczepów bakterii opornych na leki. Antybiotyki powinny być stosowane jedynie w przypadkach pewnego zakażenia bakteryjnego, które jest w stanie ocenić jedynie lekarz. Proces zapalny zatok czołowych może szerzyć się na okoliczne kości, a to objawia się dużym bólem, szczególnie przy dotyku, wysoką gorączką i pogorszeniem większości objawów. Niezwykle niebezpieczne jest także szerzenie się zapalenia na pobliską tkankę oczodołu. Konsekwencją takiego procesu może być powstanie ropnia lub ropowicy oczodołu. W razie jakiegokolwiek nasilenia objawów po wstępnym leczeniu objawowym, należy skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu. Prawidłowe leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz łagodzące inne objawy powinny poprawić stan chorego po 2-3 dniach. W przeciwnym wypadku należy udać się do specjalisty.

    Autor: lek. Marta Sarnecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.