zarejestruj się zaloguj się

Zaburzenia węchu i utrata węchu

Tekst: lek. Łukasz Wolak
Zaburzenia węchu i utrata węchu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 23. stycznia, 2015

Najczęstszą przyczyną zaburzeń węchu, w tym utraty węchu są infekcje górnych dróg oddechowych. Utrata powonienia jest w tym przypadku czasowa i ustępuje w miarę leczenia choroby podstawowej. Częstą przyczyna pogorszenia węchu jest krzywa przegroda nosowa. Utrata węchu towarzyszy chorobom neurologicznym, takim jak: stwardnienie rozsiane, zapalenie opon mózgowych, nowotwory.

lek. Łukasz Wolak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Od czego zależy dobry węch?

     

    Nos człowieka służy do oddychania i odbierania wrażeń zapachowych. Węch, mimo że jest słabo rozwinięty w porównaniu z innymi ssakami, jest zmysłem niezastąpionym. Człowiek jest wstanie wyczuć około 10000 substancji zawartych w atmosferze. Zmysł węchu ściśle współpracuje ze zmysłem smaku odpowiedzialnym za prawidłowe przyjmowanie pokarmów, dlatego szybkie rozpoznanie przyczyny braku powonienia i leczenie zaburzenia węchu jest bardzo ważne.

    Znajomość drogi przewodzenia zapachu w kontekście zaburzenia węchu przez lekarza neurologa jest bardzo ważna gdyż upośledzenie powonienia może wystąpić na każdym jej odcinku. W nosie człowieka występują tzw pola węchowe będące swoistymi receptorami zapachów. Od pól węchowych odchodzą nerwy węchowe, które transportują otrzymane wrażenie zapachowe przez pasmo i prążki węchowe do kory węchowej mózgu zwanej węchomózgowiem, który warunkuje świadomą percepcję węchową.

     

    Przyczyny zaburzenia i utraty węchu?

     

    Do przyczyn utraty i pogorszenia węchu zaliczamy przyczyny zarówno neurologiczne jak i laryngologiczne. Najczęściej utrata węchu (anosmia) lub osłabienie powonienia (hiposmia) spowodowane są przez:

    • zwężenia sklepienia węchowego i niedrożność nozdrzy tylnych (np. polipy nosa);
    • skrzywienie przegrody nosowej;
    • infekcje wirusowe i bakteryjne (najczęstsza przyczyna);
    • przewlekła lub ostra niedrożność zatok przynosowych na tle alergicznym;
    • stłuczenie podstawy czaszki;
    • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
    • procesy nowotworowe łagodne i złośliwe (np. oponiak rynienki węchowej);
    • złamania blaszki sitowej z przerwaniem nitek węchowych;
    • tętniaki mózgu uciskające nerw węchowy;
    • cukrzyca;
    • choroba Alzheimera i choroba Parkinsona;
    • leki np. na nadciśnienie i padaczkę oraz niektóre antybiotyki;
    • niedobór witamin i składników mineralnych;
    • utrata węchu samoistna wynikająca z uszkodzenia nabłonka węchowego.

     

    Jakie są rodzaje zaburzeń węchu?

     

    Najprostszym podziałem zaburzeń węchu (dysosmia) jest podział na zaburzenia powonienia ilościowe i jakościowe.

    Do zaburzeń ilościowych zaliczamy:

    • anosmia czyli całkowity brak odczuwania zapachów, całkowita utrata węchu;
    • hiposmia – częściowa utrata powonienia;
    • hiperosmia to nadmierne odczuwanie zapachów tzn nadwrażliwość węchowa.

    Do zaburzeń jakościowych węchu zaliczamy:

    • parosmia – pacjent odczuwa zapachy niezgodne z rzeczywistością np. zapach świeżych cytrusów jest odczuwany jako zgnilizna;
    • kakosmia to ciągłe bądź napadowe odczuwanie przykrego zapachu;
    • odczuwanie nieistniejących w rzeczywistości zapachów to tzw omamy zapachowe czyli phantosomia, halucynacje węchowe są często składową napadów padaczkowych;
    • agnosomia czyli całkowita utrata zdolności rozpoznawania znajomych zapachów.

     

    Diagnostyka zaburzeń węchu

     

    Rozpoznanie utraty powonienia bywa skomplikowane. Często należy do trudnych i żmudnych procedur wymagający nieraz ścisłej współpracy laryngologa, neurologa i psychologa.

    Badanie nerwu węchowego, który jest tzw pierwszym nerwem czaszkowym, polega przede wszystkim na wykluczeniu zmian chorobowych błony śluzowej nosa i niedrożności przewodów nosowych. Stosuje się substancję zapachowe, przygotowane w specjalnych probówkach, które nie drażnią śluzówki nosa (np. kawa, wanilia). Substancje zbliżamy kolejno do każdego otworu nosowego i pytamy pacjenta czy czuje i co czuje w probówkach. Podczas przeprowadzania diagnostyki zaburzenia węchu badany powinien mieć zamknięte oczy. W przypadku utraty węchu neurolog stosuje także badania obrazowe, do których zaliczamy tomografię komputerową i rezonans magnetyczny w celu wykrycia nieprawidłowości anatomicznych lub nowotworów.

    W przypadku podejrzenia przyczyny laryngologicznej zaburzenia powonienia, lekarz laryngolog ma do swojej dyspozycji szereg specjalistycznych, charakteryzujących się dużą swoistością i czułością badań, do których zaliczamy rynoskopię przednią i tylną, olfaktometrię, ocenę drożności nosa za pomocą rynomanometrii a także badanie radiologiczne nosa i zatok przynosowych. W diagnostyce utraty powonienia ważne jest także wykonanie badań biochemicznych.

     

    Leczenie zaburzeń i utraty węchu

     

    Podstawą leczenia zaburzenia powonienia jest leczenie choroby podstawowej i od tego zależy sposób leczenia. W przypadku guzów, polipów i innych zmian rozrostowych konieczne bywa przeprowadzenie operacji chirurgicznej w celu przywrócenia węchu, natomiast chorzy, którzy cierpią na brak węchu z powodu alergicznych chorób nosa pomocne bywa podawanie hydrokortyzonu (glikokortykosteroid) i leków przeciwhistaminowych. W stanach zapalnych skuteczne bywają antybiotyki. Korekcja skrzywienia przegrody nosa lub innej wady anatomicznej powodującej zatkanie nosa i upośledzenie powonienia również wymaga zabiegu chirurgicznego.

    W części przypadków przyczyną zaburzenia węchu są niedobory witamin i składników mineralnych. Szczególnie niedobór witaminy A i z grupy B, a także spadek poziomu cynku i miedzi może prowadzić do upośledzenie węchu. Zaleca się wtedy stosowanie preparatów uzupełniających niedomiar elementów. Przed rozpoczęciem kuracji, pacjent powinien koniecznie skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia dawkowania i czasu leczenia.

    Należy pamiętać, że w niektórych przypadkach (szczególnie u osób w podeszłym wieku) poszukiwana przyczyna utraty węchu nie zostaje odnaleziona a leczenie farmakologiczne bywa nieskuteczne. Pomocne w tych przypadkach bywa ziołolecznictwo. Przyprawy takie jak pieprz cayenne, chrzan i inne intensywne zioła mogą poprawić odczuwanie zapachów poprzez oczyszczenie zatok przynosowych. Aromatyczne przyprawy należy wąchać i dodawać do przygotowywanych potraw.

    Autor: lek. Łukasz Wolak
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Utrata węchu (anosmia)

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.