zarejestruj się zaloguj się

Ślinianki – funkcje i skład śliny

Tekst: Mateusz Kolasa
Ślinianki – funkcje i skład śliny
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. lipca, 2013

Ślina, produkowana i wydzielana przez ślinianki, pełni wiele różnorodnych funkcji w naszym organizmie. Oprócz oczywistej roli nawilżania pokarmu, bierze udział w jego trawieniu, chroni nas przed wnikaniem drobnoustrojów oraz zapobiega tworzeniu się próchnicy. Zaburzone wydzielanie śliny prowadzi do wielu przykrych konsekwencji.

SPIS TREŚCI:

    Rola ślinianek

     

    Nasz organizm wytwarza w ciągu doby od pół do jednego litra śliny. Za produkcję około 90% tej ilości odpowiedzialne są trzy pary dużych gruczołów ślinowych, zwanych śliniankami.

     

    Wśród nich możemy wymienić:

    • ślinianki przyuszne, będące największymi gruczołami ślinowymi i uchodzące do wnętrza jamy ustnej w okolicy drugiego górnego zęba trzonowego. Produkują one ślinę rzadką i wodnistą, zwaną surowiczą;
    • ślinianki podjęzykowe – najmniejsze, mające swe ujście pod językiem. Wydzielana przez nie ślina śluzowo-surowiczajest bardziej lepka i gęstsza od surowiczej;
    • ślinianki podżuchwowe tak jak poprzednie uchodzą pod językiem. Ślina, którą produkują, zwana śliną mieszaną, jak sama nazwa wskazuje jest mieszanką śliny surowiczej i śluzowej.

     

    Ślinianki produkują ślinę głównie za dnia. Za wydzielanie nocne odpowiedzialnych jest ok. 200-400 małych gruczołów ślinowych, rozsianych po prawie całej powierzchni błony śluzowej jamy ustnej.

     

    Regulacja wydzielania śliny

     

    Wydzielanie śliny może być pobudzane lub hamowane poprzez działanie różnych bodźców. Bodźcem pobudzającym jest na przykład widok jedzenia albo sama czynność przeżuwania. Na pewno każdy miał kiedyś w sytuacji stresowej uczucie suchości w ustach, albo wręcz poczucie braku śliny. Dzieje się tak, ponieważ w stresie jej produkcja gwałtownie maleje, a obecna w jamie ustnej ślina jest gęsta, śluzowa. Odwrotnie dzieje się w momentach, gdy jesteśmy zrelaksowani – wówczas ślinianki przyuszne wytwarzają duże ilości rzadkiej śliny.

     

    Najważniejsze funkcje śliny

     

    Ślina odgrywa w naszym organizmie dużo większą rolę, niż bylibyśmy w stanie przypuszczać. Najważniejsze funkcje śliny to:

     

    Utrzymywanie odpowiedniego środowiska w jamie ustnej

     

    Zawartość naszej jamy ustnej, czyli zęby i błona śluzowa wyścielająca jej wnętrze, potrzebują odpowiednich warunków do prawidłowego funkcjonowania, tak jak my potrzebujemy do życia tlenu. Takie warunki, ze względu na odpowiedni skład, pH i konsystencję, jest im w stanie zapewnić ślina.

     

    Udział w trawieniu pokarmów

     

    Ślina zawiera amylazę ślinową, która bierze udział we wstępnym trawieniu skrobi do dwucukrów. Sami możemy sprawdzić jej działanie, trzymając przez dłuższy czas w ustach skórkę od chleba. Słodki smak, jaki poczujemy, świadczy o zadziałaniu tego właśnie enzymu.

     

    Działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne

     

    W ślinie zawartych jest wiele czynników, które utrudniają patogenom wniknięcie do naszego organizmu. Najważniejsze z nich to przeciwciała, które uruchamiają szereg reakcji naszego układu odpornościowego, których zadaniem jest unieszkodliwienie oraz pozbycie się patogenów. W jamie ustnej występują również enzymy, które hamują wzrost bakterii lub zabijają je poprzez eliminację składników potrzebnych im do wzrostu i rozwoju albo uszkadzanie ich ścian komórkowych.

     

    Zapobieganie powstawaniu próchnicy

     

    Próchnica jest chorobą zębów powstałą w wyniku rozkładu cukrów przez bakterie. Podczas tego procesu wytwarzane są kwasy, które niszczą tkanki zęba, tworząc ubytki próchnicowe. Ślina, poprzez swoją zdolność do neutralizacji kwasów wytwarzanych przez bakterie, odgrywa ważną rolę w ochronie zębów przed próchnicą.

    Ważną rolę w przeciwdziałaniu próchnicy odgrywa także fluor. Wbudowując się w strukturę szkliwa sprawia, że jest ono twardsze oraz bardziej odporne na działanie kwasów.

     

    Ochrona przed uszkodzeniami mechanicznymi

     

    Wśród składników śliny znajdują się mucyny, czyli białka zapewniające ślinie właściwości poślizgowe i nawilżające. Dzięki temu, podczas przeżuwania pokarmu delikatna błona śluzowa jest chroniona przed uszkodzeniami i wysuszeniem, a ruchy żuchwy są płynne. Mucyny, dzięki swej lepkości, pomagają także w formowaniu zwartego kęsa pokarmowego.

     

    Udział w odczuwaniu smaków

     

    Ślina jest niezbędna do prawidłowego odczuwania smaku spożywanego przez nas jedzenia. W przypadku jej niedoboru, odbiór smaków jest wyraźnie zaburzony.

     

    Zaburzenia wydzielania śliny

               

    Patologiczna suchość w jamie ustnej, czyli inaczej kserostomia, może mieć wiele różnych źródeł. Bezpośrednio jest ona związana z zaburzoną pracą ślinianek, które nie są w stanie wyprodukować wystarczającej ilości śliny. Kserostomia jest częstym powikłaniem zażywania niektórych antybiotyków lub innych leków, takich jak leki o działaniu moczopędnym, przeciwdepresyjnym, obniżającym ciśnienie, czy też stosowanych w astmie lub alergii.

    Suchość w jamie ustnej występuje także u osób poddanych radioterapii głowy i szyi, cierpiących z powodu cukrzycy, anemii, niedoczynności tarczycy lub AIDS. Częstą przyczyną kserostomii jest również palenie papierosów, oddychanie przez usta oraz odwodnienie.

     

    Niedobór śliny – objawy i leczenie

     

    W wyniku niedoboru śliny, chory odczuwa dokuczliwe pieczenie warg i języka. Błona śluzowa jest przesuszona oraz owrzodziała. Brak śliny sprzyja powstawaniu próchnicy, ponieważ resztki jedzenia nie mają jak być usuwane z przestrzeni międzyzębowych, a niskie pH nie jest neutralizowane. Chorzy skarżą się na problemy z mówieniem, przyjmowaniem pokarmów oraz rozpoznawaniem smaków. Kserostomii często współtowarzyszą infekcje grzybicze jamy ustnej.

    Leczenie kserostomii jest zależne od przyczyny, która ją wywołała. Popularne jest stosowanie tak zwanej sztucznej śliny, która pozwala choć częściowo zminimalizować skutki suchości w jamie ustnej. Cierpiąc na to schorzenie, ważna jest szczególna dbałość o odpowiednią higienę jamy ustnej nie tylko poprzez regularne szczotkowanie zębów, ale także stosowanie płukanek z fluorem, nitkowanie przestrzeni międzyzębowych oraz częste wizyty u stomatologa.

    Tagi: ślinianki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.