zarejestruj się zaloguj się

Ostre zapalenie zatok

Tekst: Oskar Rosiak
Ostre zapalenie zatok
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 07. kwietnia, 2014

Ostre zapalenie zatok to choroba częsta i każdemu dobrze znana. Chociaż większość przypadków ustępuje samoistnie nawet bez leczenia, to przedłużająca się infekcja stwarza ryzyko wystąpienia nadkażenia bakteryjnego i groźnych powikłań. Dlatego bardzo ważne jest rozróżnienie momentu, w którym należy koniecznie zgłosić się do lekarza.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest zapalenie zatok?

     

    Szacuje się, że około 6-12 % populacji rocznie przebędzie epizod ostrego zapalenia zatok. Badania epidemiologiczne wykazały, że dorośli przebywają około dwóch infekcji wirusowych (przeziębienie, grypa) w ciągu roku, natomiast dzieci aż siedem do dziesięciu. Każdej z tych infekcji może towarzyszyć wirusowe zapalenie zatok.

    Najważniejszą przyczyną występowania zapalenia zatok są wirusy, odpowiedzialne za większość zachorowań. Wirusy te należą dużej grupy patogenów złożonej z różnych gatunków (około 100 podtypów rhinowirusów, wirusy paragrypy, koronawirusy), objawiających się jako popularna choroba przeziębieniowa przebiegająca nawet w 90 % przypadków z nieżytem górnych dróg oddechowych. W następstwie zakażenia wirusowego rozwijają się powirusowe zmiany zapalne błony śluzowej, dochodzi mianowicie do obrzęku błony śluzowej.

    Powoduje to zmniejszenie ujść zatok, a w następstwie zastój śluzu i spadek upowietrzenia jamy zatoki. Dochodzi również do zmian w konsystencji wydzieliny, staje się ona gęstsza. Powyższe czynniki sprzyjają wzrostowi niekorzystnej flory bakteryjnej. W rezultacie niewłaściwie leczona w pierwszym okresie choroba, przechodzi w 0,5 - 2 % przypadków w bakteryjne ostre zapalenie zatok. Zakażeniom sprzyjają miesiące jesienne, duża wilgotność powietrza oraz obecność lotnych zanieczyszczeń. Najczęściej zatem choroba zaatakuje wraz z jesiennym lub wiosennym sezonem przeziębieniowym, w szczególności w dużych skupiskach ludzi.

     

    Ostre zapalenie zatok - czynniki ryzyka

     

    Następujące czynniki decydują o możliwości znalezienia się w grupie ryzyka częstszych infekcji zatok przynosowych:

    • anomalie anatomiczne – skrzywiona przegroda nosowa, duża małżowina puszkowa, polipy błony śluzowej nosa,
    • sezonowy lub całoroczny alergiczny nieżyt nosa,
    • zespoły zaburzeń odporności,
    • częsta ekspozycja na dym tytoniowy, który upośledza ruch rzęsek w nabłonku dróg oddechowych w sposób naturalny wspomagający oczyszczanie jamy nosowej.

     

    Ostre zapalenie zatok - objawy

     

    Zapalenie zatok rozwija się zwykle w wyniku zaostrzenia infekcji wirusowej, więc poprzedzone będzie objawami choroby przeziębieniowej. Aby rozpoznać zaostrzenie do ostrego zapalenia zatok należy stwierdzić nagłe wystąpienie przynajmniej dwóch spośród poniższych objawów:

    • uczucie zatkania nosa lub nagromadzenia wydzieliny powodującego blokadę po jednej lub obu stronach,
    • gęsta śluzowa wydzielina z nosa lub spływanie gęstej wydzieliny po gardle,
    • ból i rozpieranie w okolicach twarzy,
    • zmniejszenie lub zaburzenia odbierania zapachu,
    • dodatkowo może występować kaszel, spowodowany odkrztuszaniem wydzieliny spływającej po gardle nasilający się przy leżeniu na plecach.

    Należy dodać, że objawy te nie mogą się utrzymywać dłużej niż 12 tygodni, gdyż wtedy mówimy o chorobie przewlekłej.

    Konieczna jest konsultacja z lekarzem w jak najkrótszym czasie gdy do objawów dołączy się:

    • wysoka (>390C) gorączka,
    • ból oka,
    • dwojenie w oczach,
    • sztywność karku,
    • obrzęk okolicy czołowej.

     

    Ostre zapalenie zatok - leczenie

     

    Leczenie ostrego zapalenia zatok o podłożu wirusowym można prowadzić w warunkach domowych. W leczeniu farmakologicznym najważniejsze będzie przeciwdziałanie obrzękowi śluzówek nosa i zapewnienie prawidłowej wentylacji jam zatok. W tym celu można stosować przez krótki okres czasu preparaty zawierające substancje, powodujące miejscowy skurcz naczyń krwionośnych błon śluzowych. Działanie tych substancji jest dwojakie – poprzez skurcz naczyń zmniejszają ilość produkowanej wydzieliny, jednocześnie zapewniając poprawę wentylacji zatok, co nie pozwala na stworzenie się korzystnych warunków do zasiedlenia bakteriami.

    W razie potrzeby można podać dostępne powszechnie i bez recepty środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (paracetamol, ibuprofen, kwas acetylosalicylowy). Należy pilnie przestrzegać dawkowania leków zawartego w ulotce, szczególnie zaś w przypadku ksylometazoliny. Nadużycie tej grupy leków może spowodować polekowe zapalenie błony śluzowej związane ze zbyt długim skurczem naczyń krwionośnych, dlatego przestrzega się przed stosowaniem tych preparatów przez okres dłuższy niż 4-5 dni.

    Dostępne są również ziołowe preparaty doustne zawierające min. ekstrakty z czarnego bzu o działaniu rozrzedzającym, które stosować możemy w przypadku uporczywej do odkrztuszenia czy wydmuchania wydzieliny.

    W leczeniu ostrego zapalenia zatok poleca się stosowanie roztworów soli morskiej lub fizjologicznej w aerozolu oraz specjalnie przygotowanych wlewkach, które mechanicznie przepłukują zatoki. Można je stosować w razie potrzeby, bez obawy przedawkowania. Niektóre z tych preparatów zawierają olejki eteryczne np. sosnowy lub eukaliptusowy o dodatkowym działaniu obkurczającym i bakteriostatycznym.

    Gdy objawy nie ustępują po 10 dniach, wydzielina staje się zielonkawo-żółta oraz utrzymuje się gorączka, należy skonsultować się z lekarzem. W średnio-ciężkich przypadkach dodatkowo włączyć można do leczenia donosowe glikokortykosteroidy, natomiast dla przypadków ciężkich zarezerwowana jest antybiotykoterapia. Ważne, aby raz wdrożony antybiotyk kontynuować do końca przepisanego dawkowania, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej. Takie postępowanie zapobiega rozwijaniu się szczepów opornych, które mogą ulegać później reaktywacji i nie poddawać się standardowemu leczeniu.

    Podczas wizyty u laryngologa lekarz może również wykonać zabieg Proetza, polegający na płukaniu jam zatok odpowiednio przygotowanym roztworem soli fizjologicznej i antybiotyku lub sterydu oraz jego następczym odsysaniem przy pomocy aparatu podciśnieniowego przez otwór nosowy.

     

    Ostre zapalenie zatok - powikłania

     

    Poważne powikłania związane są z nadkażeniem bakteryjnym zatok, które w przypadku wyjątkowo agresywnych szczepów może przenieść się na sąsiadujące okolice ciała. Ze względu na newralgiczne położenie zatok czołowych i klinowej, które od opon mózgowia dzieli jedynie cienka blaszka kostna, agresywna infekcja bakteryjna może spowodować zniszczenie tej cienkiej bariery i przedostanie się bakterii do opony twardej.

    Zapalenie opon mózgowych to ciężka choroba wymagająca pilnej hospitalizacji. Natomiast bliskość zatoki szczękowej i oczodołu może spowodować przeniesienie stanu zapalnego w tę okolicę ciała i dać objawy ze strony narządu wzroku. To również bardzo groźny stan wymagający pilnego przyjęcia do szpitala, gdyż może spowodować pogorszenie widzenia lub nawet ślepotę.

    Ponadto, u osób chorujących na astmę oskrzelową, epizod ostrego zapalenia zatok może wywołać zaostrzenie astmy i pogorszenie stanu ogólnego.

    Ostre zapalenie zatok może trwać do 12 tygodni i musi zakończyć się całkowitym ustąpieniem objawów. W wypadku gdy przynajmniej jeden objaw utrzymuje się ponad 12 tygodni mówimy już o procesie przewlekłym.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.