zarejestruj się zaloguj się

Leki na gorączkę dla dorosłych

Tekst: mgr Monika Pyzio
Leki na gorączkę dla dorosłych
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 11. lutego, 2014

Gorączka odgrywa ważną rolę w obronie organizmu przed infekcjami. Jest reakcją na grypę, przeziębienie oraz inne niebezpieczne choroby. Pomimo, że gorączka u dorosłych nie jest tak niebezpieczna jak u dzieci, w wielu sytuacjach wymagane jest jednak zastosowanie leków przeciwgorączkowych pozwalających na obniżenie podwyższonej ciepłoty ciała.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Przyczyny występowania gorączki u dorosłych

     

    Gorączka jest wynikiem przestawienia ośrodka termoregulacji zlokalizowanego w podwzgórzu na wyższy poziom. Wywołują ją pirogeny egzogenne, czyli części składowe mikroorganizmów patogennych (grzybów, bakterii) i wirusów oraz toksyny i niektóre leki, a także pirogeny endogenne, takie jak kompleksy immunologiczne, interleukiny czy metabolity rozpadu komórek nowotworowych. Gorączka może mieć podłoże:

    • zakaźne,
    • nowotworowe,
    • immunologiczne,
    • metaboliczne,
    • hormonalne,
    • polekowe.

    U podstaw rozwoju tego procesu znajduje się współoddziaływanie układów odpornościowego, endokrynnego i ośrodkowego układu nerwowego. Chociaż podwyższenie ciepłoty ciała może nastąpić również wskutek intensywnego wysiłku fizycznego (fizjologiczne podwyższenie temperatury) albo przy zatruciach (tzw. gorączka obwodowa), zastosowanie w tych przypadkach klasycznych leków przeciwgorączkowych jest bezcelowe i nieskuteczne.

     

    Leczenie gorączki u dorosłych

     

    Gorączka w większości przypadków jest odczynem obronnym organizmu, bowiem indukuje wytwarzanie interferonu pobudzającego układ immunologiczny do działania, przez co poważnie skraca czas trwania choroby. W takich przypadkach raczej nie należy jej zwalczać. Wysoka gorączka (powyżej 39⁰C) wymaga leczenia u osób z obniżonym progiem drgawkowym (głównie małe dzieci), osłabionych, wyniszczonych i uskarżających się na wyraźne złe samopoczucie, a także u tych chorych, u których związane z gorączką odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe mogą pogorszyć chorobę podstawową (np. zaburzenia krążenia). W leczeniu gorączki u dorosłych stosuje się klasyczne leki przeciwgorączkowe (antypyretica), które normalizują pracę ośrodka termoregulacji mieszczącego się w podwzgórzu. Obniżają one podwyższoną temperaturę ciała wywołaną przez patologiczne czynniki gorączkotwórcze nasilające biosyntezę prostaglandyn, końcowych mediatorów regulujących ciepłotę organizmu. U tych chorych, u których występują skłonności do wymiotów bądź zaburzenia opróżniania żołądka, uzasadnione jest stosowanie leków przeciwgorączkowych drogą doodbytniczą, ale tylko wówczas, gdy jednocześnie nie jest konieczne ich podanie pozajelitowe. Fazę „odgorączkowania”, czyli powrotu do prawidłowej temperatury ciała, cechują obfite poty, poszerzenie naczyń krwionośnych skórnych i subiektywne uczucie gorąca.

     

    Leki przeciwgorączkowe dla dorosłych

     

    Nieopioidowe leki przeciwbólowe, należące do tzw. małych analgetyków, oprócz działania przeciwbólowego wykazują również działanie antypiretyczne (obniżające gorączkę).

     

    Paracetamol (Paracetamolum, acetaminofen)

     

    Paracetamol to nieselektywny inhibitor cyklooksygenaz, który hamuje ośrodkową indukcję syntezy prostaglandyn. Wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe silniejsze od innej pochodnej p-aminofenonu - fenacetyny, przy jednoczesnym zmniejszeniu oddziaływania toksycznego, dlatego obecnie wyparł niemal zupełnie ten związek z lecznictwa. Charakteryzuje się dobrą aktywnością antypyretyczną. Po podaniu doustnym szybko i dobrze się wchłania, a w zwykle stosowanych dawkach jest też na ogół dobrze tolerowany. Mogą go bezpiecznie stosować także chorzy na nadciśnienie tętnicze, astmę oskrzelową, zakrzepicę oraz chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy. Dorośli przyjmują jednorazowo zwykle 500-1000 mg paracetamolu w postaci kapsułek, tabletek, tabletek powlekanych lub musujących i granulatów. Należy pamiętać, aby nie przekroczyć dawki 4,0 g w ciągu doby z uwagi na niebezpieczeństwo uszkodzenia wątroby. Działania niepożądane występują dosyć sporadycznie pod postacią skórnych reakcji uczuleniowych lub niedokrwistości hemolitycznej. Przyjmowanie w tym samym okresie kilku preparatów z paracetamolem stanowi częstą przyczyną groźnego w skutkach przedawkowania tej substancji (ciężka martwica komórek wątroby).

     

    Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

     

    To druga grupa najczęściej stosowanych leków na gorączkę. Oprócz działania przeciwgorączkowego i przeciwbólowego mają również komponentę przeciwzapalną. Działają silniej od paracetamolu, przy czym częściej są źródłem występowania działań niepożądanych, do których zalicza się:

    • zaburzenia żołądkowo-jelitowe (niestrawność, biegunka, nudności i wymioty),
    • uszkodzenie błony śluzowej żołądka,
    • upośledzenie funkcji nerek,
    • reakcje skórne,
    • objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zmęczenie, drażliwość, bóle i zawroty głowy).

    Na skutek hamowania aktywności cyklooksygenaz blokują syntezę prostaglandyn uczestniczących m.in. w powstawaniu gorączki. Większość NLPZ szybko i dobrze się wchłania, dlatego z powodzeniem stosowane są w postaciach preparatów doustnych. W celu obniżenia gorączki wykorzystuje się najczęściej kwas acetylosalicylowy i ibuprofen. NLPZ są przeciwwskazane przy nadwrażliwości na tę grupę leków, a także w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, astmie oskrzelowej (ryzyko wyzwolenia ciężkiego napadu duszności) oraz w skazie krwotocznej (mogą hamować agregację płytek krwi). Nie powinny być również stosowane w ostatnim trymestrze ciąży i u chorych leczonych pochodnymi kumaryn, gdyż osłabiają ich działanie.

    Ibuprofen (Ibuprofenum) - spośród wszystkich NLPZ ibuprofen wykazuje najmniejsze ryzyko wystąpienia poważnych zaburzeń żołądkowo-jelitowych, dlatego ma duże znaczenie jako lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy. Dostępny jest bez recepty. Zwykle chory przyjmuje jedną tabletkę powlekaną lub musującą z ibuprofenem (200 mg; postać tabletek „forte” – 400 mg) co 6 godzin (maksymalnie dobowo 1200 mg) w stanach gorączkowych różnego pochodzenia. W sprzedaży dostępne są również kapsułki miękkie (400 mg) i granulat musujący (200 mg), a także preparaty złożone z paracetamolem.

    Kwas acetylosalicylowy (Acidum acetylsalicylicum, ASA) - polecany jest w leczeniu gorączki zwłaszcza w przebiegu przeziębienia lub innych chorób wirusowych. Uważa się, że działa przeciwgorączkowo poprzez rozszerzenie naczyń obwodowych i zwiększenie przepływu krwi. Stosowany jest w postaci tabletek, tabletek dojelitowych oraz tabletek i proszków musujących, przeważnie w dawkach dobowych 1,5 - 3,0 g. Podczas przyjmowania leku często występuje zgaga, dolegliwości żołądkowe czy mikrokrwawienia śluzówki przewodu pokarmowego. U małych dzieci może indukować powstawanie tzw. zespołu Reye’a. Kwasu acetylosalicylowego nie powinny przyjmować kobiety będące w III trymestrze ciąży, ponieważ lek ten może powodować wady rozwojowe płodu i komplikacje podczas porodu. Podczas stosowania ASA nie należy spożywać alkoholu, bowiem nasila on niepożądane efekty działania tego leku.

     

    Pochodne pirazolu

                          

    Metamizol sodowy (Metamizolum natrium, Pyralginum) - stosuje się w leczeniu gorączki u dzieci powyżej 15 roku życia oraz osób dorosłych, kiedy inne metody okazują się nieskuteczne. Wykazuje silniejsze działanie przeciwgorączkowe niż salicylany. Jest dostępny w postaci tabletek (0,5 g), granulatu do przygotowywania roztworu doustnego (0,5 g w saszetce) i czopków doodbytniczych (0, 75 g) jako lek OTC. Jako roztwór do wstrzyknięć dożylnych lub domięśniowych (0,5 g/ml), wydawany po okazaniu recepty lekarskiej, może być stosowany jedynie, gdy podanie doustne nie jest wskazane. Metamizol przy długotrwałym stosowaniu może być szkodliwy dla zdrowia (agranulocytoza, uszkodzenia szpiku, nerek i wątroby), dlatego nie należy przyjmować go dłużej niż przez 7 dni. Z uwagi na prawdopodobne działanie teratogenne na płód oraz zwiększone ryzyko rozwoju nowotworu nerek u dzieci, nie dopuszcza się jego stosowania u kobiet będących w ciąży oraz karmiących piersią.

    Propyfenazon (Propyphenazonum) - cechuje go skuteczność działania podobna do metamizolu. Dostępny jest bez recepty w postaci tabletek z paracetamolem i kofeiną, które znajdują zastosowanie w leczeniu bólu oraz gorączki w chorobach infekcyjnych u osób po 12 roku życia. Można go przyjmować nie dłużej niż przez 7 dni.

     

    Preparaty przeciwgorączkowe pochodzenia roślinnego

     

    Działanie przeciwgorączkowe wykazują surowce takie jak: Populi folium, Rubi idaei fructus, Salicis cortex, Sambuci fructus i flos, Tiliae inflorescentia oraz Ulmariae flos, które wchodzą w skład wielu suplementów diety dostępnych w aptekach bez recepty, takich jak: mieszanki ziołowe, tabletki, drażetki, kapsułki oraz syropy.

    Liść topoli czarnej (Populus nigra) - znajduje zastosowanie w chorobach przebiegających z podwyższoną temperaturą ciała. Można z niego sporządzać odwary o działaniu przeciwgorączkowym do podawania doustnego.

    Owoc maliny (Rubus idaeus) - soki ze świeżych owoców lub napary z wysuszonego surowca pobudzają czynność wydzielniczą gruczołów potowych, a wskutek zwiększenia ilości potu skutecznie obniżają gorączkę w przebiegu zakażeń bakteryjnych i wirusowych.

    Kora wierzby (Salix purpurea i alba) - surowiec ten zawiera salicylinę i kwas salicylowy wykazujące m.in. działanie przeciwgorączkowe. Korę wierzby znajdziemy w składzie mieszanek ziołowych, a jej wyciągi również w postaci tabletek i syropów.

    Owoc i kwiat bzu czarnego (Sambucus nigra) - surowce te działają napotnie i antypyretyczne. Odwary z kwiatów oraz owoce i ich soki stosuje się wewnętrznie w schorzeniach (gł. w przeziębieniach) przebiegających z podwyższoną ciepłotą ciała.

    Kwiatostan lipy (Tilia cordata i platyphyllos) - to popularny składnik mieszanek ziołowych, tabletek i syropów powoduje obniżenie temperatury ciała, ponieważ zwiększa wydzielanie potu. Wykorzystywany jest więc często jako lek napotny i przeciwgorączkowy.

    Kwiat wiązówki błotnej (Filipendula ulmaria) - ze względu na obecność pochodnych kwasu salicylowego w tym surowcu działa on przeciwgorączkowo i stosowany jest jako lek napotny w chorobach infekcyjnych.

    Autor: mgr Monika Pyzio
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Wysoka gorączka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.