zarejestruj się zaloguj się

Leczenie raka krtani

Tekst: lek. Aleksandra Hładoń
Dodane: 16. października, 2013

Sposób i zakres leczenia raka krtani jest uzależniony od wielkości i lokalizacji guza nowotworowego, naciekania okolicznych tkanek oraz obecności lub braku przerzutów. Nieleczony nowotwór złośliwy krtani zwiększa podatność na infekcje bądź krwawienie, w efekcie doprowadza do śmierci na skutek uduszenia, wyniszczenia.

SPIS TREŚCI:

    Anatomia a rokowanie w raku krtani

     

    W przypadku chorób krtani, duże znaczenie dla przebiegu schorzenia ma jej budowa – można wyróżnić trzy odmienne anatomicznie i funkcjonalnie piętra:

    • nadgłośnia – górne piętro sięgające do fałdów przedsionkowych. W praktyce bardzo ważną cechą tej części krtani jest bogate unaczynienie chłonne. W przypadku nowotworu tej okolicy szybko dochodzi do rozsiania komórek nowotworowych. Poprzez gęstą, miejscowo wielowarstwową sieć naczyń chłonnych powstają przerzuty do węzłów chłonnych – zarówno po tej samej jak i po przeciwnej stronie osi ciała.
    • głośnia – główną część stanowią fałdy głosowe. Jest to najczęstsza lokalizacja raka krtani. Z wielu przyczyn jest ona korzystna:
      • praktycznie nie ma naczyń chłonnych, dlatego rzadko powstają przerzuty do węzłów chłonnych,
      • każda zmiana na fałdzie głosowym dość szybko powoduje zaburzenie przepływu powietrza oraz drgań fałdu głosowego, co objawia się chrypką. Nieustępująca po 3 tygodniach chrypka jest alarmującym objawem, wymagającym dalszej diagnostyki. Wczesna diagnoza umożliwia wdrożenie mniej okaleczającego leczenia, wskaźnik pięcioletniego przeżycia jest wysoki – ok. 95%.,
    • podgłośnia – sięga od szpary głośni do chrząstki pierścieniowatej. Nie ma rozbudowanej sieci naczyń chłonnych jak nadgłośnia, jednak ma dodatkowe połączenia z węzłami chłonnymi śródpiersiowymi i przytchawiczymi.          

     

    Określenie zaawansowania procesu nowotworowego

     

    Rodzaj postępowania jest ustalany indywidualnie u każdego pacjenta i zależy przede wszystkim od zaawansowania nowotworu. W praktyce do oceny rozległości procesu nowotworowego używa się klasyfikacji TNM, w której ocenie podlegają:

    • T (tumor = guz) – określa się wielkość guza, naciekanie otaczających tkanek – bezpośrednio decyduje o rozległości zabiegu operacyjnego.
    • N (nodulus = węzeł chłonny) – ocenia się obecność komórek nowotworowych w węzłach chłonnych
    • M (metastasis = przerzut) – stwierdzenie przerzutów odległych za pomocą badań obrazowych (jak np. zdjęcie RTG klatki piersiowej).

     

    Leczenie raka krtani

     

    Najczęściej stosuje się leczenie skojarzone. Chemioterapia jako samodzielna metoda nie daje dobrych wyników w przypadku raka krtani i praktycznie się jej nie stosuje. Dominuje leczenie operacyjne, często połączone z radioterapią pooperacyjną, zwłaszcza jeżeli wykryto przerzuty do węzłów chłonnych. Skuteczną alternatywą dla operacji może być sama radioterapia, jednak tylko w starannie wyselekcjonowanych przypadkach, gdy rak krtani jest ograniczony do fałdu głosowego. Stosuje się ją również u chorych niewyrażających zgody na leczenie operacyjne bądź niekwalifikujących się do zabiegowego leczenia paliatywnego. Radioterapia jest stosowana głównie jako napromienianie megawoltowe telekobaltem.

     

    Rodzaje zabiegów chirurgicznych w raku krtani

     

    • Postępowanie z zachowaniem głosu:
      • mikrochirurgiczna dekortykacja strun głosowych – tylko i wyłącznie w przypadku ciężkiej dysplazji i raka śródnabłonkowego, czyli stanu przedrakowego i bardzo wczesnej postaci raka;
      • chordektomia czyli usunięcie struny głosowej – jest postępowaniem z wyboru, gdy nowotwór nie wykracza poza strunę, jest zachowana jej ruchomość i nie ma przerzutów do węzłów chłonnych;
      • laryngektomia częściowa – czyli częściowe usunięcie krtani. Obecnie rzadko przeprowadzana operacja. Zaletą tego zabiegu jest zachowanie zarówno prawidłowego oddechu jak i czynności głosowej. W zależności od lokalizacji guza wykonuje się laryngektomię częściową pionową lub poziomą;
    • Postępowanie bez zachowania głosu:
      • Laryngektomia całkowitacałkowite usunięcie krtani. Jest to rozległy, okaleczający zabieg, jednak w zaawansowanych postaciach nowotworu, jest to jedyne skuteczne leczenie. W jego efekcie dochodzi do rozdzielenia dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Chirurg wykonuje na szyi duże cięcie w kształcie litery V i z tego dostępu usuwa całą krtań – od nasady języka aż do tchawicy. W razie konieczności zakres zabiegu może być poszerzony – dodatkowo może zostać usunięta część języka, gardła, tchawicy lub tarczycy oraz węzły chłonne. Przy obecności przerzutów do węzłów chłonnych dokonuje się usunięcia krtani w jednym bloku (w ciągłości tkanek) z węzłami chłonnymi szyi. Ciągłość przewodu pokarmowego po odcięciu dróg oddechowych jest odtwarzana, po operacji pacjent zwykle nie ma problemów z przełykaniem. W początkowym okresie jest karmiony przez sondę założoną do żołądka podczas operacji. Sonda może być odprowadzona poprzez nos, bądź uchodzić do szyi. Tchawica zostaje zszyta ze skórą – wytwarza się tracheostomię – jedynie przez nią pacjent może oddychać. Takie rozwiązanie niesie jednak ze sobą szereg przykrych konsekwencji. Ponieważ drogi oddechowe są ciągle otwarte, nie ma możliwości używania tłoczni brzusznej, może nastąpić przejściowa utrata węchu, kłopotliwe i trudne jest zabezpieczenie dróg oddechowych podczas kąpieli i pływania, konieczna jest regularna toaleta tracheostomii. Jednak po usunięciu krtani dalej możliwy jest kontakt słowny, pacjent podczas rehabilitacji uczy się mowy przełykowej bądź korzysta z zewnętrznej krtani elektronicznej (elektrolarynx).

     

    Zasada wytwarzania głosu przełykowego

     

    Większość chorych (ok. 85%) po całkowitej laryngektomii potrafi posługiwać się mową przełykową. Tutaj strategiczną dla wytwarzania głosu rolę głośni zastępuje górna część przełyku. Powietrze zostaje przełknięte a następnie odbite i głos powstaje na tzw. wąskich ustach przełyku – jest to „mowa odbijana”. Proces uczenia się tego sposobu komunikacji jest wspomagany przez logopedę. W momencie,gdy pacjent mówi używając jedynie powietrza jamy ustnej, powstaje tzw. pseudoszept ustno-gardłowy.

     

    Chirurgiczna rehabilitacja głosu – neogłośnia

     

    Jest możliwość chirurgicznego wytworzenia połączenia między tchawicą i gardłem dolnym na zasadzie przetoki bądź np. za pomocą protezy wentylowej. Głos powstaje na wydechu – konieczne jest przymknięcie tracheostomii palcem, wtedy powietrze uchodzi do ust. Niestety to rozwiązanie niesie ze sobą ryzyko przedostawania się pokarmu do dróg oddechowych a przez to nawracających infekcji.

     

    Elektroniczna proteza krtani

     

    Pacjent może używać również niewielkiego, zasilanego bateriami urządzenia, które generuje dźwięki po przyłożeniu do okolicy podbródkowej. Zasada działania tego urządzenia jest bardzo prosta – otóż podczas próby artykułowania dźwięków wprawiamy powietrze w drganie. Naturalne jamy ciała jak gardło, jama ustna i nos działają jako przestrzenie rezonacyjne, wzmacniając efekt. Te drgania (energia akustyczna) dalej są przekazywane na okoliczne tkanki, w tym również szyję. Urządzenie – elektrolarynx – posiada płytkę, która emituje drgania tkanek miękkich szyi. W zależności od miejsca przyłożenia generatora głos może być bardziej melodyjny bądź trzeszczący.

     

    Życie po operacji usunięcia krtani

     

    Każdy pacjent po opuszczeniu szpitala jest objęty dobrowolną opieką medyczną. Celem regularnych kontroli jest ocena ogólnego samopoczucia pacjenta, umiejętności pielęgnacji tracheostomii, gojenia się rany operacyjnej, badanie w kierunku wznowy nowotworu, pojawienia się przerzutów do węzłów chłonnych bądź narządów odległych.

    Konieczna jest regularna toaleta tracheostomii, przemywanie okolicy wszycia tchawicy, mycie i dezynfekcja rurki tracheostomijnej. Unikanie zadymionych, zapylonych pomieszczeń, regularne usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych, nawilżanie powietrza. Instrukcje prawidłowej pielęgnacji pacjent otrzymuje podczas pobytu w szpitalu.

    Autor: lek. Aleksandra Hładoń
    Tagi: rak krtani
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    USG szyi i krtani

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.