zarejestruj się zaloguj się

Jak leczyć przewlekłe zapalenie zatok?

Tekst: lek. Miłosz Turkowiak
Dodane: 15. września, 2016

Przewlekłe zapalenie zatok jest chorobą błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Do najczęstszych objawów zapalenia zatok należy uczucie zatkania nosa i wyciek wydzieliny, utrzymujące się przez długi okres. Chorzy skarżą się także na ból zatok i głowy. Leczenie zatok obejmuje stosowanie odpowiednich farmaceutyków, np. antybiotyku na zatoki. Zaleca się także stosowanie domowych sposobów na chore zatoki. 

lek. Miłosz Turkowiak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest zapalenie zatok? Jak się objawia?

     

    Pod pojęciem zatok przynosowych kryją się jamy w kościach czaszki, rozmieszczone symetrycznie wokół jamy nosowej i mające z nią połączenia. Są one wysłane błoną śluzową, która nieustannie produkuje niewielką ilość śluzu, ten zaś spływa do jamy nosowej. Podstawowym zadaniem zatok jest udział w ogrzewaniu i nawilżaniu wdychanego powietrza oraz wstępne usuwanie z niego drobnoustrojów i zanieczyszczeń.

    Zapalenie zatok przynosowych i błony śluzowej nosa (wywołane np. infekcją wirusową) prowadzi do jej obrzęku i zwiększenia ilości produkowanej wydzieliny. Nawet u osób zdrowych przestrzenie jamy nosowej i jej połączenia z zatokami są wąskie, stąd wskutek obrzęku szybko ulegają one zamknięciu. Zjawiska te odpowiadają za uciążliwe dolegliwości. Jakie są objawy zapalenia zatok? Należą do nich:

    • ból i uczucie rozpierania w okolicy zatok (po bokach nosa, w okolicy zębów, w okolicy czoła ponad nosem, „w środku głowy”),
    • osłabienie lub utrata węchu.

    Chore zatoki nie powinny być ignorowane, zaniedbanie leczenia może bowiem doprowadzić do groźnych powikłań.

     

    Przewlekłe zapalenie zatok – jak je rozpoznać?

     

    O przewlekłym zapaleniu zatok mówimy, gdy co najmniej dwa z wyżej opisanych objawów utrzymują się przez co najmniej 12 tygodni mimo prawidłowego leczenia bądź w przypadku nawracających nasilonych objawów, pomiędzy którymi dolegliwości nie znikają całkowicie (w odróżnieniu od tzw. nawracającego zapalenia zatok, w którym pomiędzy rzutami choroby objawy są zupełnie nieobecne).

    Do czynników ryzyka choroby należą wszelkie stany, które upośledzają usuwanie śluzu z zatok i predysponują do rozwoju infekcji: wcześniej przebyte ostre zapalenie zatok, anomalie anatomiczne w obrębie zatok i jamy nosowej (np. krzywa przegroda nosowa), osłabienie odporności, katar alergiczny, zanieczyszczenie powietrza itd.

     

    Badania na chore zatoki

     

    W większości przypadków przewlekłe zapalenie zatok rozpoznaje się po stwierdzeniu charakterystycznych objawów i upewnieniu się, że utrzymują się one od co najmniej 12 tygodni. Rozróżnienie ostrego zapalenia zatok od przewlekłego jest istotne ze względu na sposób leczenia, znacznie różniący się w obu przypadkach.

    Konieczna jest również identyfikacja czynników ryzyka, które mogą przyczyniać się do utrzymywania się zapalenia i utrudniać jego leczenie. W tym celu wykonuje się badania laryngologiczne (np. rynoskopia), badania obrazowe (np. tomografia komputerowa zatok przynosowych i jamy nosowej), testy alergiczne (alergiczny obrzęk błony śluzowej pogarsza przebieg zapalenia zatok) i inne.

    Eliminacja czynników ryzyka ma na celu uchronienie przed nawrotami zapalenia zatok.

    Wymienione wyżej badania na zatoki umożliwiają ponadto rozpoznanie powikłań, jak polipy i uszkodzenia błony śluzowej, których obecność przyczynia się do obniżenia skuteczności terapii i również zwiększa ryzyko nawrotów.

     

    Co na zatoki? Jak leczyć przewlekłe zapalenie zatok?

     

    Ze względu na zmiany patologiczne, jakie dokonują się w błonie śluzowej zatok w przebiegu długotrwałego zapalenia, leczenie przewlekłego zapalenia zatok bywa trudne i rozciągnięte w czasie.

    Powinno ono działać wielokierunkowo – celem jest zmniejszenie nasilenia procesu zapalnego, ograniczenie produkcji wydzieliny i ułatwienie jej usuwania, eliminacja (o ile to możliwe) czynników ryzyka i działanie przeciwbólowe. Należy pamiętać, że nieleczone zapalenie zatok może doprowadzić do groźnych powikłań.

    W pierwszej kolejności podejmuje się zwykle próbę leczenia zachowawczego. Na tym etapie kluczowe jest stosowanie leków donosowych (głównie steroidów) i ścisłe utrzymywanie higieny jamy nosowej.

    Należy pamiętać o starannym, dokładnym oczyszczaniu nosa z zalegającej wydzieliny. Pomocne są roztwory soli fizjologicznej stosowane donosowo, które rozrzedzają gęstą wydzielinę i mogą przeciwdziałać obrzękowi błony śluzowej. Zalecane są też środki przeciwbólowe uśmierzające ból głowy i nieprzyjemne uczucie rozpierania.

    W przypadku skuteczności takiej terapii zaleca się stosowanie jej długoterminowo. W okresach zaostrzeń objawów może być zalecone przyjmowanie antybiotyku na zatoki (nawet przez kilka tygodni).

    Chorym, u których objawy są szczególnie nasilone i bardzo uciążliwe, z nawracającym zapaleniem zatok, z anomaliami anatomicznymi lub polipami oraz tym, u których po 3 miesiącach leczenia zachowawczego nie osiągnięto zadowalającego efektu w leczeniu zatoki, lekarz może zaproponować zabieg inwazyjny.

    Najczęściej stosuje się tzw. FESS (functional endoscopic sinus surgery). Celem operacji na zatoki jest odtworzenie drożności połączeń między zatokami i jamą nosową oraz przywrócenie prawidłowej funkcji błony śluzowej. Rzadziej stosuje się inne rodzaje zabiegów. Łącznie z leczeniem inwazyjnym, przed zabiegiem i przez pewien czas po nim utrzymuje się opisane wyżej leczenie zachowawcze, co pozwala zmniejszyć dolegliwości nawet u 90% chorych.

     

    Domowe sposoby na zatoki

     

    Istnieje wiele metod wspierania leczenia i profilaktyki przewlekłego zapalenia zatok. Niestety większość z nich nie jest podparta wiarygodnymi wynikami badań klinicznych, co oznacza, że ich skuteczność nie jest pewna. Do działań o udowodnionej przydatności, zalecanych w przewlekłym zapaleniu zatok należą:

    • częste oczyszczanie jamy nosowej z wydzieliny;
    • płukanie jamy nosowej roztworem soli fizjologicznej – ten sposób leczenia zatok pozwala rozrzedzić wydzielinę, znacznie ułatwiając jej usunięcie; tzw. hipertoniczne roztwory (np. 3% NaCl) wywołują ponadto obkurczenie naczyń błony śluzowej, zmniejszając ilość wydzielanego śluzu;
    • dbałość o nawodnienie organizmu – człowiek dorosły powinien wypijać co najmniej 2–3 litry wody dziennie (wyjątek mogą stanowić m.in. osoby z niewydolnością serca i niewydolnością nerek, które nie powinny przyjmować dużej ilości płynów); prawidłowe nawodnienie poprawia funkcjonowanie błony śluzowej, prowadzi do zmniejszenia gęstości wydzieliny i stwarza dobre warunki dla funkcjonowania układu odpornościowego;
    • dbałość o nawilżenie powietrza – zalecane jest stosowanie nawilżaczy do powietrza, które zapobiegają odparowaniu wody z błony śluzowej nosa i zatok.

     

    Co jeszcze jest dobre na zatoki?

     

    W leczeniu zatok istotne jest unikanie sytuacji nasilających objawy alergii u osób uczulonych, a także przyjmowanie środków przeciwbólowych (np. paracetamolu, ibuprofenu) w przypadku uciążliwego bólu zatok.

    Ponieważ infekcje powodują zaostrzenie przebiegu przewlekłego zapalenia zatok, dobrym pomysłem jest spożywanie w okresie narażenia (np. jesienią, wczesną wiosną) produktów wspomagających odporność, np. czosnku, soku z czarnego bzu czy soku z malin.

    Warto w tym miejscu wspomnieć o lekach na zatoki, obkurczających naczynia krwionośne jamy nosowej – są one dość skuteczne w ograniczaniu nieprzyjemnego uczucia zatkania nosa, jednak nie powinny być stosowane dłużej niż przez 5 dni.

    Można je więc stosować w ostrym zapaleniu zatok, ale w przewlekłym nie są zalecane. Lekarz może również zaproponować zastosowanie innych leków, zależnie od współistniejących okoliczności (np. leków przeciwhistaminowych w przypadku alergii).

    Autor: lek. Miłosz Turkowiak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.