zarejestruj się zaloguj się

Niewydolność ciałka żółtego

Tekst: lek. Marcin Fajkis
Niewydolność ciałka żółtego
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 14. listopada, 2014

Ciałko żółte jest strukturą powstającą po owulacji (jajeczkowaniu) z pękniętego pęcherzyka jajnikowego. Jego główną rolą jest produkcja progesteronu – hormonu odpowiedzialnego za przygotowanie macicy do zagnieżdżenia zarodka i utrzymanie ciąży. Niewydolność ciałka żółtego może być jedną z przyczyn niepłodności lub utraty ciąży. Leczenie obejmuje stymulowanie funkcji ciałka żółtego oraz suplementację progesteronu.

lek. Marcin Fajkis
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest ciałko żółte?

     

    Ciałko żółte jest bogato unaczynionym gruczołem wydzielania wewnętrznego, strukturą, powstającą z pękniętego pęcherzyka jajnikowego (pęcherzyka Graafa) po uwolnieniu z niego komórki jajowej. Komórki ziarniste, otaczające komórkę jajową w pęcherzyku jajnikowym, po owulacji zaczynają gromadzić luteinę, która nadaje im specyficzne żółte zabarwienie – stąd nazwa.

    Ciałko żółte pełni bardzo ważną funkcję endokrynną – jest odpowiedzialne za produkcję i wydzielanie progesteronu. Hormon ten ma przygotować błonę śluzową macicy w drugiej części cyklu miesiączkowego na ewentualne zagnieżdżenie zapłodnionej komórki jajowej. Mało tego, jeśli dojdzie do ciąży, progesteron odpowiada za jej utrzymanie. Oprócz dominującej funkcji komórek luteinowych w produkcji progesteronu, w ciałku żółtym produkowane są również inne hormony, takie jak estrogeny, prostaglandyny i relaksyna. Ze względu na to, czy doszło do zapłodnienia lub też nie, wyróżniamy następujące postaci ciałka żółtego:

    • ciałko żółte menstruacyjne (miesiączkowe) – powstaje po owulacji z pękniętego pęcherzyka jajnikowego, a jego funkcja trwa nieprzerwanie przez 10-12 dni. Jeśli w tym czasie nie doszło do zapłodnienia komórki jajowej i zagnieżdżenia zarodka, stopniowo przestaje ono produkować progesteron, przekształcając się w ciałko białawe, które zanika po kilku miesiącach.
    • ciałko żółte ciążowe – pod wpływem rozwijającej się ciąży ciałko żółte menstruacyjne nie zanika, wręcz przeciwnie, zwiększa swoje wymiary i produkuje progesteron do 9-10. tygodnia ciąży, a więc do chwili, kiedy jego funkcję przejmuje łożysko. Po porodzie przekształca się w ciałko białawe.
    • ciałko żółte laktacyjne – powstaje w okresie karmienia piersią z pierwszego pękniętego pęcherzyka jajnikowego po porodzie, a po zakończeniu laktacji przekształca się w ciałko białawe.

    Jak więc wynika z przedstawionych wyżej informacji, prawidłowa czynność ciałka żółtego jest niezbędna zarówno do tego, by doszło do powstania ciąży jak i do jej utrzymania w pierwszych ośmiu tygodniach jej trwania.

     

    Dlaczego ciałko żółte może być niewydolne?

     

    Niewydolnością ciałka żółtego lub niedomogą fazy lutealnej nazywamy stan, w którym ciałko żółte nie jest w stanie wydzielić wystarczających ilości progesteronu lub produkuje go przez zbyt krótki okres (standardowo 10-12 dni). Konsekwencją dysfunkcji ciałka żółtego może być bezpłodność, utrudnione zajście w ciążę, powtarzające się utraty wczesnych ciąż (poronienia).

    Zbyt niski poziom progesteronu nie zapewnia odpowiedniej przemiany błony śluzowej macicy w celu przyjęcia zarodka oraz nie stwarza optymalnych warunków do rozwoju ciąży. Niewydolność fazy lutealnej występuje najczęściej u kobiet, które w przeszłości traciły ciąże w pierwszych tygodniach jej trwania. Jako że progesteron jest wydzielany w odpowiedzi na stymulację hormonu przysadki mózgowej – LH, zaburzenia czynności układu podwzgórze-przysadka-jajnik mogą mieć istotne znaczenie w rozwoju niedomogi ciałka żółtego. Również utrudniony proces dojrzewania pęcherzyka jajnikowego w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego może uniemożliwiać powstanie ciałka żółtego lub znacznie zaburzać jego funkcję. Niekorzystnie na czynność ciałka żółtego wpływa również:

    • zbyt wysoki poziom prolaktyny;
    • podwyższone stężenie TSH u osób z niedoczynnością tarczycy.

    Oprócz wymienionych wyżej czynników o charakterze hormonalnym, niewydolność ciałka żółtego może być wynikiem schorzeń toczących się w obrębie samych jajników.

     

    Niewydolność ciałka żółtego – objawy

     

    Za niewydolnością ciałka żółtego, oprócz niemożności zajścia w ciążę lub powtarzających się poronień, mogą również przemawiać:

     

    Niewydolność ciałka żółtego – rozpoznanie

     

    Diagnostyka dysfunkcji ciałka żółtego opiera się na przeprowadzeniu kilku badań. Najprostszą, lecz najmniej dokładną metodą określenia wydolności ciałka żółtego jest obserwacja podstawowej temperatury ciała po 6-godzinnym odpoczynku. Progesteron wydzielany przez ciałko żółte powoduje podwyższenie temperatury ciała poprzez wpływ na metabolizm komórkowy. Pomiar temperatury ciała powinien się odbywać po owulacji, a więc począwszy od 14. dnia trwania cyklu miesiączkowego. W celu potwierdzenia prawidłowej czynności ciałka żółtego wzrost temperatury powinien być obserwowany stopniowo przez 2-3 dni po owulacji i utrzymywać się przez kolejne 6 dni.

    Do diagnostyki niewydolności ciałka żółtego oznacza się we krwi stężenia:

    • progesteronu (trzykrotnie w drugiej fazie cyklu miesiączkowego – suma wartości stężeń powinna wynieść powyżej 40 µmol/ml lub pojedynczy wynik nie może być niższy niż 5 ng/ml),
    • prolaktyny,
    • TSH.

    Decydującym badaniem do oceny funkcji ciałka żółtego jest biopsja endometrium (biopsja błony śluzowej macicy) wykonana w czasie histeroskopii pod koniec fazy lutealnej, między 24. a 26. dniem cyklu miesiączkowego. Wynik badania histopatologicznego rozstrzyga, czy pod wpływem progesteronu doszło do przemiany wydzielniczej błony śluzowej macicy.

     

    Leczenie niewydolności ciałka żółtego

     

    Leczenie niewydolności ciałka żółtego zależy od jej przyczyny.

    • W zaburzeniach hormonalnych osi podwzgórze-przysadka-jajnik terapia polega na stymulowaniu dojrzewania pęcherzyka jajnikowego poprzez podawanie gonadotropiny menopauzalnej lub cytrynianu klomifenu.
    • Pobudzenie ciałka żółtego do wydzielania progesteronu może być osiągane również poprzez stosowanie ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG).
    • W hiperprolaktynemii stosowana jest bromokryptyna.
    • W niedoczynności tarczycy zalecane jest wyrównywanie zaburzeń hormonalnych.

    Gdy niemożliwe jest ustalenie powodu niedoczynności ciałka żółtego, postępowaniem z wyboru jest leczenie progesteronem w celu wyrównania jego niedoboru. Suplementację hormonu rozpoczyna się w cyklu, w którym planowana jest ciąża, a niekiedy nawet wcześniej. Preparat progesteronowy podaje się od 14. do 28. dnia trwania cyklu miesiączkowego.

    Metodami ostatniej szansy w leczeniu niepłodności wywołanej przez zaburzenia fazy lutealnej są techniki wspomaganego rozrodu (inseminacje domaciczne, zapłodnienie in vitro).

    Autor: lek. Marcin Fajkis
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Oligospermia
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.