zarejestruj się zaloguj się

Nieregularne miesiączki – przyczyny nieregularnego okresu

Tekst: lek. Kamila Osińska
Dodane: 04. kwietnia, 2017

Nieregularne miesiączki są objawem zaburzeń funkcji układu rozrodczego kobiety. Przyczyną tego stanu może być stres, niedożywienie, wcześniejsze stosowanie antykoncepcji, wahania hormonalne. Brak okresu, jego nieregularność oraz rzadkie, skąpe, obfite i częste miesiączki są problemem zwłaszcza wtedy, gdy kobieta planuje ciążę. Wówczas konieczne może być wdrożenie leczenia, aby cykl miesiączkowy był regularny.

lek. Kamila Osińska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zaburzenia miesiączkowania

     

    Zaburzenia miesiączkowania mogą występować w każdym wieku. Szereg chorób wpływa na zaburzenia regularności cyklu, a inne powodują całkowity brak okresu (krwawień miesięcznych). Nieregularne miesiączki mogą również być stanem fizjologicznym. Ma to miejsce w okresie dojrzewania, na początku miesiączkowania, a także w okresie menopauzy i przedmenopauzalnym.

    Brak okresu i jego nieregularność powszechnie kojarzone są ze stresem, odchudzaniem się, nieprawidłową dietą. Tymczasem zaburzenia związane z regularnością cyklu pojawiają się także po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych. W tym przypadku do pełnej normalizacji potrzeba nawet 2–3 miesięcy.

    Również powrót do płodności po porodzie może wiązać się z tym, że miesiączka jest nieregularna. Miesiączka co 2 miesiące lub co 2 tygodnie może również wiązać się z różnymi chorobami, głównie prowadzącymi do wahań hormonalnych.

    Warto wspomnieć też o przypadkach kiedy miesiączka mylona jest z krwawieniami z pochwy, których przyczyną są stany patologiczne związane np. z procesem nowotworowym.

     

    Cykl miesiączkowy

     

    Krwawienie menstruacyjne jest to cykliczne złuszczanie się powierzchniowej warstwy błony śluzowej macicy pod wpływem zmieniających się stężeń hormonów osi podwzgórze-przysadka-jajnik. Wszystkie te cykliczne zmiany stanowią przygotowanie macicy do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej.

    Gdy nie dochodzi do zapłodnienia, przerośnięta błona śluzowa musi ulec złuszczeniu i wydaleniu, by przygotować się na kolejną komórkę jajową.

    Części składowe tej osi działają we wzajemnej zależności. Podwzgórze wydziela hormony pobudzające przysadkę do wytwarzania kolejnych czynników wpływających na jajnik, a ten z kolei wydziela estrogeny i progesteron działające na błonę śluzową macicy.

    W pierwszej fazie cyklu dochodzi do znaczącego przyrostu stężenia estrogenów, które zapewniają wzrost błony śluzowej macicy. Dalej – w drugiej połowie cyklu – zmieniają się warunki na dominację progesteronu, który rozpulchnia i powoduje obrzęk podścieliska.

    Pod koniec tej fazy następuje znaczny spadek zarówno estrogenów, jak i progesteronu, co zapoczątkowuje zmiany wsteczne w błonie śluzowej i skutkuje złuszczaniem błony śluzowej. Wówczas pojawiają się pierwsze objawy miesiączki.

     

    Prawidłowa miesiączka oraz miesiączki częste, rzadkie, obfite i skąpe

     

    Za normę uznaje się regularne krwawienie miesięczne – zwykle co 28 dni +/-4 dni. Oznacza to, że każda kobieta może mieć fizjologicznie nieco krótsze lub dłuższe cykle niż 28 dni. Krwawienie prawidłowe ma objętość zwykle 30–70 ml i trwa około 3–5 dni.

    Ponadto w każdym cyklu powinna wystąpić owulacja. Zdarzają się zbyt krótkie, jak i za długie cykle oraz bardzo krótkie i bardzo długie miesiączki. Takie wahania mogą wynikać z cech osobniczych i nie zawsze są powodem do niepokoju.

    Zaburzenia miesiączkowanie ocenia się po częstotliwości w jakiej pojawia się okres i po obfitości krwi miesiączkowej. Dla oceny lekarskiej ważne jest to, czy pojawiają się krwawienia przed miesiączką lub po miesiączce, jak i krwawienia lub plamienia między miesiączkami.

    Rytmy krwawień:

    • zbyt częste miesiączki: zwykle częściej niż co 22 dni, nieregularnie;
    • zbyt rzadkie miesiączki: zwykle ponad 35 dni, nieregularnie;
    • brak miesiączki: pierwotny (krwawienie miesięczne nie wystąpiło nigdy) bądź wtórny (brak krwawień przez 3 miesiące po okresie regularnego miesiączkowania).

    Obfitość:

    • bardzo obfite: > 100 ml;
    • bardzo skąpe: < 30 ml.

    Obecność krwawień dodatkowych:

    • przed miesiączką, np. w niewydolności ciałka żółtego;
    • po miesiączce, np. w środku cyklu, związane z owulacją;
    • krwawienia nieregularne.

     

    Przyczyny zaburzeń miesiączkowania

     

    Istnieje szeroki zakres patologii mogących być przyczyną nieprawidłowych krwawień. Według klasyfikacji WHO można je podzielić na kilka grup i przyporządkować im typowe objawy z zakresu miesiączkowania:

    • brak czynności osi podwzgórzowo-przysadkowej – przypadki całkowitego braku miesiączki u kobiety posiadającej prawidłowo zbudowane narządy płciowe, np. zespół Kallmanna (brak wydzielania hormonów pobudzających przysadkę);
    • zaburzenia funkcji osi podwzgórzowo-przysadkowej – nieregularne miesiączki lub ich zanik, np. zespół policystycznych jajników (PCOS);
    • brak czynności jajników – brak krwawień od początku połączony z zaburzeniem rozwoju płciowego, np. zaburzenia genetyczne – zespół Turnera, zespół Swyera lub zanik miesiączek, nieregularne miesiączkowanie, np. w przedwczesnym wygasaniu czynności jajników (POF);
    • wady macicy – brak krwawień od początku lub po zabiegach łyżeczkowania jamy macicy, np. zespół Ashermana;
    • guzy okolicy przysadkowo-podwzgórzowej wytwarzające prolaktynę – objawy guza przysadki (m.in. zaburzenia widzenia) ze współwystępującymi zaburzeniami miesiączkowania, mlekotokiem;
    • zaburzenia osi podwzgórzowo-przysadkowej związane z hiperprolaktynemią – nieregularne miesiączki lub zanik krwawień; występuje m.in. w jadłowstręcie psychicznym, przewlekłym stresie, niedoczynności tarczycy, chorobie Cushinga (nadczynność nadnerczy) i Addisona (niedoczynność nadnerczy), przy nadmiernym wysiłku fizycznym;
    • guzy oraz uszkodzenia okolicy podwzgórzowo-przysadkowej – nieregularne miesiączki lub zanik krwawień.

     

    Diagnostyka nieregularnych miesiączek

     

    Każda pacjentka wymaga wnikliwego procesu diagnostycznego. Należy zebrać informacje o krwawieniach miesięcznych, dacie pierwszej miesiączki, przeszłości ginekologiczno-położniczej, towarzyszących chorobach przewlekłych.

    Czasami konieczne jest przeprowadzenie wywiadu dotyczącego zaburzeń widzenia, szczególnie w zakresie przyśrodkowej części pola widzenia, gdyż może to wskazywać na guza przysadki.

    Badanie ogólne uwzględnia ocenę zaburzeń odżywiania, objawów słabo zaznaczonego rozwoju cielesno-płciowego (brak cech żeńskich), obecności wyznaczników androgenizacji (np. trądzik, łysienie na czubku głowy, owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn, m.in. broda, brzuch, wewnętrzna powierzchnia ud).

    Podstawą zawsze jest badanie ginekologiczne z USG przezpochwowym (u kobiet, które rodziły) lub przezbrzusznym (w przypadku dziewic).

    Należy wykonać podstawowe badania hormonalne – poziom estrogenów, progesteronu, FSH, LH, prolaktyny, testosteronu, androstendionu, SHBG. W przypadku braku odchyleń poszerza się diagnostykę o kolejne badania, próby hormonalne, np. progesteronową, histeroskopię (sprawdza budowę macicy), kariotyp (może wskazać podłoże genetyczne zaburzeń), w pewnych przypadkach badania obrazowe głowy.

    Istotne znaczenia ma także sytuacja życiowa pacjentki, jej stan psychiczny i wiek oraz występowanie chorób przewlekłych.

     

    Wyniki badań hormonów

     

    Wyniki badań i objawy mogące wskazywać na określone zaburzenia to:

    • brak czynności osi podwzgórzowo-przysadkowej – bardzo niskie stężenie LH, FSH, test z klomifenem (stymulacja wytwarzania hormonów przez przysadkę) ujemny;
    • zaburzenia funkcji osi podwzgórzowo-przysadkowej – dodatnia próba progesteronowa (miesiączka występuje przy stosowaniu preparatów progesteronowych), cykle bezowulacyjne, zaburzenia funkcji ciałka żółtego (wytwarza progesteron wpływający na błonę śluzową macicy w II fazie cyklu miesięcznego);
    • brak czynności jajników – brak reakcji na progesteron (brak krwawienia), dodatnia reakcja na próbę progesteronowo-estrogenową (obecne krwawienie po odstawieniu preparatu), podwyższone FSH, LH;
    • wady macicy – prawidłowe stężenie estrogenów, FSH, LH, brak reakcji na próbę estrogenowo-progesteronową;
    • guzy okolicy przysadkowo-podwzgórzowej wytwarzające prolaktynę – duże stężenie prolaktyny, zwykle >120 µg/l, niskie stężenie estrogenów i FSH, LH;
    • zaburzenia osi podwzgórzowo-przysadkowej związane z hiperprolaktynemią – prawidłowe lub niskie stężenie estrogenów, zaburzenia rytmu wytwarzania FSH, LH, cykle bezowulacyjne, zaburzenia funkcji ciałka żółtego;
    • guzy i uszkodzenia okolicy podwzgórzowo-przysadkowej, jak w grupie VI (różnicuje badanie obrazowe).

     

    Leczenie nieregularnych miesiączek

     

    Każde rozpoznanie wymaga odpowiedniego leczenia. Może ono obejmować przyjmowanie brakujących hormonów – gonadotropin (FSH, LH), estrogenów, progesteronu, hamowanie wydzielania prolaktyny (bromokryptyna, chinagolid, pergolid, lizuryd), korygowanie wad macicy, operacje neurochirurgiczne i – w pewnych sytuacjach – psychoterapię.

    Warto zwrócić uwagę również na przyczynę krwawień dodatkowych. Ich obecność przed właściwą miesiączką może wskazywać np. na niewydolność ciałka żółtego, z kolei krwawienia występujące w środku cyklu mogą świadczyć o owulacji.

    Krwawienia niemiesiączkowe mogą być także objawem stanu przedrakowego bądź zaawansowanej choroby nowotworowej, zwłaszcza gdy występują po stosunku. Każde krwawienie dodatkowe należy wyjaśnić.

    Zaburzenia miesiączkowania stanowią niejednorodną grupę o zróżnicowanych przyczynach. Jednak najczęściej spotykanym objawem pośród nich są nieregularne krwawienia miesięczne. Rozpoznanie przyczyny jest niezbędne, ponieważ pozwala to na zachowanie prawidłowej funkcji układu rozrodczego kobiety.

    Autor: lek. Kamila Osińska

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.