zarejestruj się zaloguj się

Mutacja genów BRCA a rak sutka

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Mutacja genów BRCA a rak sutka
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 09. stycznia, 2014

Co to są geny BRCA? Jak sprawdzić, za pośrednictwem jakich badań genetycznych określić czy jest się nosicielem mutacji? Jak nosiciele mutacji mogą uchronić się przed rakiem sutka? Jak leczyć raka sutka – do tych zagadnień odnosi się poniższy tekst.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to są geny BRCA 1 i BRCA 2?

     

    Geny BRCA 1 i 2 zlokalizowane są w jądrach komórkowych obecnych w komórkach różnych tkanek. Należą do genów supresorowych, to znaczy takich, których rolą jest utrzymywanie stabilności genetycznej oraz ochrona przed proliferacją komórek. Mutacja tych genów wyłącza ich funkcję, w związku z czym dochodzi do niekontrolowanych podziałów komórek i powstawania nowotworów. Mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 są dziedziczne.

     

    Skutek mutacji genów BRCA 1 i 2

     

    Kobiety będące nosicielkami mutacji genu BRCA 1 mają znacząco zwiększone ryzyko zachorowania na raka sutka (50-80%) oraz na raka jajnika (40%). Nowotwory te rozwijają się u nich w stosunkowo młodym wieku. Średni wiek wystąpienia raka sutka u nosicielek mutacji genu BRCA 1 wynosi 40 lat, podczas gdy w populacji ogólnej wiek ten wynosi 50-69 lat. Zwiększone jest również prawdopodobieństwo zachorowania na raka jajowodu oraz jelita grubego.

    Mutacja genu BRCA 2 jest istotnym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka sutka, raka jajnika, raka żołądka oraz raka trzustki.

    Warto zaznaczyć, że nosicielami mutacji genów BRCA 1 i BRCA 2 mogą być także mężczyźni. Wówczas ryzyko zachorowania na raka sutka jest u nich znacznie wyższe niż w ogólnej populacji mężczyzn. Ponadto, mają oni zwiększone ryzyko zachorowania na raka gruczołu krokowego.

     

    Rak sutka a BRCA 1 lub BRCA 2

     

    Raki sutka będące skutkiem mutacji genu BRCA 1 lub BRCA 2 charakteryzują się znaczną dynamiką wzrostu i wysokim stopniem złośliwości. Bardzo często zdarza się, że pacjentki zgłaszają się do lekarza w zaawansowanym, nieoperacyjnym stadium nowotworu. Czas przeżycia pacjentek z rakiem sutka na tle mutacji genu BRCA 1 i/lub BRCA 2 jest więc zwykle krótszy niż w przypadku chorych bez mutacji genu.

    Często występującą cechą tego typu raków sutka jest też niska ekspresja receptorów estrogenowych. Dyskwalifikuje to pacjentkę/pacjenta z możliwości leczenia hormonalnego.

     

    Jak wykryć mutacje genów BRCA 1 i BRCA 2?

     

    Do wykrywania mutacji genów BRCA 2 i BRCA 2 służą testy genetyczne wykonywane w specjalistycznych ośrodkach. Materiałem do badań jest krew.

    Poradnictwo genetyczne i badania w kierunku mutacji genów BRCA są zalecane:

    • osobom z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku zachorowań na raka piersi (kilka przypadków w rodzinie, zwłaszcza, gdy zachorowania pojawiały się przed 50 rokiem życia) lub jajnika (minimum jeden przypadek w rodzinie),
    • wszystkim pacjentkom z rozpoznanym rakiem piersi lub rakiem jajnika, w szczególności, jeśli zachorowanie wystąpiło w młodym wieku, nowotwór jest obustronny lub w rodzinie występowały zachorowania na nowotwory złośliwe,
    • pacjentom z rozpoznanym rakiem sutka.

    Jeżeli wynik testu genetycznego jest dodatni, badanie genetyczne powinno być także przeprowadzone u bliskich krewnych nosicielki/nosiciela mutacji.

    Należy pamiętać, że wykrycie mutacji genu BRCA nie jest wyrokiem śmierci. Stosowanie metod zapobiegania nowotworom pozwala na zmniejszanie ryzyka zachorowania, a badania profilaktyczne – na wykrycie zmiany we wczesnym stadium.

     

    Badania profilaktycznie a nosicielstwo mutacji genów BRCA

     

    Aby jak najszybciej wykryć nowotwór, zwiększając szansę na skuteczne leczenie i wydłużenie przeżycia, należy pamiętać o badaniach profilaktycznych. Nosicielki mutacji genów BRCA powinny wykonywać je częściej niż kobiety bez obciążeń dziedzicznych. Zaleca się im:

    • samokontrolę piersi od 20 roku życia co miesiąc,
    • badanie lekarskie piersi od 20-25 roku życia co 6 miesięcy,
    • USG piersi od 25 roku życia co 12 miesięcy, 6 miesięcy po mammografii,
    • rezonans magnetyczny piersilub mammografię od 35 roku życia co 12 miesięcy,
    • USG dopochwoweod 30-35 roku życia co 12 miesięcy,
    • oznaczenie antygenu CA 125od 30-35 roku życia co 12 miesięcy, 6 miesięcy po USG, antygen ten jest markerem raka jajnika.

     

    Zapobieganie rakowi piersi u nosicieli mutacji BRCA 1 i BRCA 2

     

    Metodami służącymi zmniejszeniu ryzyka zachorowania na raka piersi pomimo mutacji genu BRCA są:

    • unikanie długotrwałego stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych po 25 roku życia oraz hormonalnej terapii zastępczej,
    • karmienie piersią po porodzie przez najdłuższy możliwy okres,
    • profilaktyczne stosowanie tamoksyfenu,
    • profilaktyczną obustronną mastektomię (operację usunięcia sutków),
    • profilaktyczną obustronną owariektomię (operację usunięcia jajników).

    Tamoksyfen – lek stosowany w celu zapobiegania rozwojowi raka sutka u pacjentek z mutacją genu BRCA 1 lub BRCA 2. Tamoksyfennależy do tzw. selektywnych modulatorów receptora estrogenowego. Oznacza to, że w zależności od tego, na jakie komórki działa, pełni funkcję agonistyczną lub antagonistyczną dla receptora estrogenowego. Poprzez wiązanie się z receptorami estrogenowymi, tamoksyfen zapobiega rozwojowi raków hormonozależnych, w tym m.in. raka sutka. Skuteczność profilaktycznego stosowania tamoksyfenu u nosicielek mutacji genu BRCA 1 lub BRCA 2 stała się przedmiotem badania klinicznego pod kierunkiem S.A. Naroda (źródło: Narod S. A., Brunet JS, Ghadirian P, et al. Tamoxifen and risk of contralateral breast cancer in BRCA1 and BRCA2 mutation carriers: a case-control study. Lancet 2000; 356: 1876-81). Na podstawie przeprowadzonego badania z udziałem 1243 pacjentek będących nosicielkami mutacji genu BRCA 1 lub BRCA 2 wywnioskowano, że tamoksyfen o 50% obniżył ryzyko zachorowania na raka sutka.

    Profilaktyczna mastektomia - polega na usunięciu gruczołu sutkowego/ gruczołów sutkowych. Wyróżniamy:

    • mastektomię całkowitą – usunięcie sutka wraz z brodawką,
    • mastektomię podskórną – usunięcie wyłącznie tkanki podskórnej, z zachowaniem brodawki. Wykonuje się także jednoczasową lub odroczoną rekonstrukcję piersi.

    Według badań klinicznych, profilaktyczna mastektomia w oczywisty sposób zmniejsza ryzyko zachorowania na raka sutka (nawet o 90 %), jednak zaobserwowano, że długość życia pacjentek po profilaktycznej mastektomii i pacjentek bez operacji, ale regularnie wykonujących badania przesiewowe, jest zbliżony.

    Po operacji w dalszym ciągu obowiązuje czujność onkologiczna. Konieczne jest wykonywanie mammografii, ponieważ może dojść do rozwoju raka w pozostałościach tkanki piersi, brodawce sutkowej lub w ścianach klatki piersiowej.

    Profilaktyczna owariektomia - niektóre pacjentki z wykrytą mutacją genu BRCA 1 i/lub BRCA 2 decydują się na profilaktyczne usunięcie jajników. Skutek tej operacji jest podwójny:

    • po pierwsze zapobiega się rozwojowi raka jajnika,
    • a po drugie eliminuje się wpływ estrogenów wytwarzanych przez jajnik na rozwój raka sutka.

     

    Jak wygląda leczenie raka sutka?

     

    Ze względu na znaczą dynamikę rozwoju raka sutka w przebiegu mutacji genu BRCA 1 lub BRCA 2, większość chorych zgłasza się do lekarza w momencie, gdy rak jest nieoperacyjny. Stosuje się wówczas leczenie paliatywne:

    • resekcję paliatywną zmian (np. w przypadku wrzodziejących zmian),
    • chemioterapię,
    • radioterapię,
    • hormonoterapię.

    W przypadku raków operacyjnych, stosuje się następujące metody:

    • operacja oszczędzająca – usunięcie guzka wraz z marginesem (1 cm), z węzłami chłonnymi pachowymi oraz z biopsją węzła wartowniczego (pierwszego węzła na drodze spływu chłonki z sutka). W ten sposób można operować niewielkie, jednoogniskowe guzy (o średnicy <3 cm), bez zwapnień, nie będące wznową. Po tego typu operacji konieczna jest radioterapia, która ma na celu zniszczenie pozostałych komórek nowotworowych. Część specjalistów odradza stosowanie tego typu metody w przypadku mutacji genu BRCA 1 lub BRCA 2, jednak wyniki badań klinicznych wskazują na to, że wyniki odległe i odsetek wznów miejscowych po operacjach oszczędzających u nosicielek mutacji i u pacjentek bez mutacji są podobne,
    • amputacja prosta – usunięcie piersi z powięzią mięśnia piersiowego większego,
    • amputacja metodą Madden - usunięcie piersi z powięzią mięśnia piersiowego większego oraz z węzłami chłonnymi pachowymi,
    • amputacja metodą Pateya - usunięcie piersi z mięśniem piersiowym mniejszym, powięzią mięśnia piersiowego większego oraz z węzłami chłonnymi pachowymi,
    • amputacja metodą Halsteda – usunięcie piersi z mięśniem piersiowym większym oraz z węzłami chłonnymi pachowymi.

    Metodami leczenia uzupełniającego są:

    • radioterapia – stosowana zawsze po operacjach oszczędzających, a także w przypadku:
      • stwierdzenia minimum 4 przerzutów w węzłach chłonnych pachowych,
      • guzów o średnicy >=5 cm,
      • guzów w stadium T4 (guz każdej wielkości naciekający ścianę klatki piersiowej lub skórę)
      • niedoszczętnej mastektomii;
    • hormonoterapia – stosowana u chorych z obecnością komórek nowotworowych w węzłach chłonnych, możliwa do zastosowania wtedy, gdy komórki nowotworowe wykazują ekspresję receptorów dla estrogenów i gestagenów;
    • chemioterapia – wskazana w przypadku obecności komórek nowotworowych w węzłach bez ekspresji receptorów dla estrogenów i gestagenów.
    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Rekonstrukcja piersi

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.