zarejestruj się zaloguj się

Miesiączka (cykl miesiączkowy)

Tekst: lek. Michalina Masłoń-Wach
Miesiączka (cykl miesiączkowy)
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 23. stycznia, 2014

Cykl miesiączkowy, jak sama nazwa wskazuje, jest to powtarzający się proces przemian w organizmie kobiety, którego głównym celem jest comiesięczne przygotowanie go na potencjalne zapłodnienie. Cykl miesiączkowy regulowany jest przez hormony, których stężenie zmienia się w poszczególnych fazach cyklu.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest cykl miesiączkowy?

     

    Mechanizm cyklu miesiączkowego jest bardzo skomplikowany. Zależy on ściśle od precyzyjnej regulacji hormonalnej. Głównymi hormonami regulującymi cykl miesięczny są: estrogeny, progesteron, folitropina (FSH) oraz lutropina (LH). Każdy z nich odpowiedzialny jest za specyficzne dla siebie przemiany, natomiast ich wzajemna współpraca jest nieodzownym elementem  prawidłowego przebiegu cyklu. Dla ułatwienia opisu i zrozumienia skomplikowanego przebiegu cyklu miesięcznego, zwykle dzieli się go na trzy elementy składowe:

    • cykl jajnikowy,
    • cykl endometrialny (opisujący zmiany w błonie śluzowej macicy),
    • oraz cykl szyjkowy.

    Cykl miesiączkowy kobiety rozpoczyna się pierwszego dnia miesiączki, a kończy pierwszego dnia następnego krwawienia. Zwykle, u zdrowych kobiet, długość cyklu trwa 28 dni. Jest ona jednak zmienna osobniczo i zależna od wielu różnych czynników. Na długość cyklu wpływ mają: stres, dieta, higiena snu, zmiana klimatu, czy przyjmowane leki. Również po przebytych porodach kobiety często mogą zaobserwować zmianę długości cyklu w porównaniu do stanu sprzed ciąży. Najważniejszym jednak elementem wpływającym na prawidłową długość i przebieg cyklu miesiączkowego są hormony.

     

    Miesiączka – pierwszy etap cyklu

     

    Miesiączka jest pierwszym etapem w cyklu miesiączkowym. Średnia długość trwania miesiączki to 4-5 dni. Podczas miesiączki dochodzi do złuszczania nadmiaru błony śluzowej macicy (endometrium), która nie została wykorzystana do zagnieżdżenia zarodka w poprzednim cyklu.W tej fazie cyklu w jajnikach obecnych jest dużo tzw. pęcherzyków pierwotnych, czyli takich, które jeszcze nie są pobudzone do dalszego wzrostu. Szyjka macicy nie produkuje jeszcze śluzu.Stężenia hormonów takich jak estrogeny i progesteron  w tym czasie cyklu miesiączkowego są bardzo niskie.

    Kobiety podczas miesiączki mogą odczuwać dolegliwości bólowe w okolicy podbrzusza, czy gorsze samopoczucie. Jednak bardzo silny ból, szczególnie taki, który powoduje zakłócenie codziennej aktywności lub wręcz ją uniemożliwia, zawsze powinien wzbudzić niepokój i być powodem konsultacji z lekarzem.

     

    Faza przedowulacyjna cyklu miesiączkowego

     

    Faza przedowulacyjna określana jest także jako faza folikularna lub jako faza wzrostowa. W tej fazie cyklu miesięcznego dominującymi hormonami są FSH oraz estradiol. FSH wydzielany jest w sposób pulsacyjny przez przysadkę mózgową. Dzięki temu hormonowi spośród licznych pęcherzyków pierwotnych jajnika, zostaje wybranych kilka, a ostatecznie jeden – tzw. pęcherzyk dominujący. To właśnie on  w tym cyklu uwolni gotową do zapłodnienia komórkę jajową. Zanim się to stanie, FSH pobudza pęcherzyki do wydzielania dużych ilości estrogenów.

    Hormony te, w fazie folikularnej cyklu miesięcznego, odpowiadają nie tylko za dalszy rozwój pęcherzyka, tak aby stał się gotowy do owulacji. Mają one również za zadanie pobudzić do odbudowy złuszczoną w czasie miesiączki błonę śluzową macicy. Tylko prawidłowo wykształcone endometrium umożliwi bowiem zagnieżdżenie zarodka w jamie macicy. Estrogeny powodują także zwiększone wydzielanie śluzu szyjkowego. Jego ilość narasta, osiągając szczyt podczas owulacji. Śluz estrogenozależny jest przezroczysty, rzadki, ciągnący. Te cechy są niezwykle ważne, gdyż umożliwiają plemnikowi ruch oraz przeżycie. Faza przedowulacyjna jest zmienna pod względem długości. Jeśli kobieta poddana jest działaniu czynników mających wpływ na przebieg cyklu (stres, zła dieta, używki, zmiana klimatu, leki), to właśnie w tym okresie dochodzi do skrócenia lub wydłużenia całego cyklu miesięcznego. W tej fazie cyklu kobieta nie powinna odczuwać żadnych dolegliwości.

     

    Owulacja – uwolnienie komórki jajowej

     

    Owulacja jest kluczowym momentem w cyklu miesiączkowym. Podczas owulacji dochodzi do uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka dominującego. Jest to możliwe na skutek tzw. piku FSH i LH – czyli szczytowych stężeń tych hormonów przysadkowych. Stężenia te osiągane są ok. 24 h przed owulacją. Mechanizm powstawania piku jest bardzo skomplikowany i działa na zasadzie dodatniego sprzężenia zwrotnego pomiędzy estrogenami a FSH i LH. Uwalnianie komórki jajowej może dawać objawy kliniczne pod postacią bólu podbrzusza, nudności, bólu głowy, uczucia wzdęcia. U niektórych kobiet występuje plamienie owulacyjne. Błona śluzowa macicy pod wpływem bardzo dużych stężeń estrogenów osiąga znaczną grubość. Śluz szyjkowy jest najbardziej obfity, rozciągliwy i całkowicie przezroczysty. Daje on plemnikowi możliwość szybkiego dotarcia do komórki jajowej.

     

    Faza poowulacyjna (lutealna, sekrecyjna)

     

    Nazwa tej fazy cyklu miesięcznego wywodzi się od łacińskiej nazwy ciałka żółtego (corpus luteum). Komórki pęcherzyka dominującego, które przed owulacją otaczały komórkę jajową, po owulacji przekształcają się w ciałko żółte. Jego główną rolą jest produkcja dużych ilości progesteronu. To właśnie progesteron jest głównym hormonem fazy poowulacyjnej cyklu miesięcznego. Jeśli dojdzie do zapłodnienia, to ciałko żółte do czasu wytworzenia łożyska będzie odżywiać zarodek i odpowiadać za prawidłowe utrzymanie ciąży. Znaczne ilości progesteronu oraz niskie stężenia FSH i LH w tej część cyklu miesiączkowego chronią również przed możliwością wystąpienia kolejnej owulacji w tym cyklu. Jest to bardzo ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa i prawidłowego rozwoju potencjalnego zarodka.Progesteron odpowiada także za istotne zmiany w błonie śluzowej macicy. To on sprawia, że gruczoły endometrium wchodzą w fazę sekrecji, czyli wydzielania. Stają się one grube, faliste, gromadzą znaczne ilości glikogenu, tłuszczu i białka. Te zmiany mają jeszcze lepiej przygotować błonę śluzową na zagnieżdżenie zarodka.

    Progesteron w tej fazie cyklu miesięcznego odpowiada również za zmiany w śluzie szyjkowym. Staje się on gęsty, lepki, nieprzezierny, co oznacza, że plemniki nie będą mogły się przez niego przedostać do jamy macicy. Niektóre kobiety po owulacji nie obserwują u siebie żadnego śluzu. Wszystkie te mechanizmy zabezpieczają przed możliwością kolejnego zapłodnienia. Faza poowulacyjna cyklu miesięcznego u zdrowej kobiety jest stała i trwa ok. 13-14 dni. Jeśli  dochodzi do jej nadmiernego skrócenia zwiększa się ryzyko niepowodzeń położniczych.

    Pod  koniec cyklu miesiączkowego, jeśli nie doszło do zapłodnienia, dochodzi do dość gwałtownego spadku stężenia hormonów. W tym czasie część kobiet odczuwa rozdrażnienie, zmęczenie, ogólne rozbicie,  złe samopoczucie, obniżenie nastroju, bóle głowy, bóle piersi. Mogą pojawiać się również problemy z cerą czy bladość bladość powłok. Te objawy określane są mianem zespołu napięcia przedmiesiączkowego i zwykle ustępują po wystąpieniu krwawienia.

    Autor: lek. Michalina Masłoń-Wach

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.