zarejestruj się zaloguj się

Leczenie estrogenami – terapia hormonalna

Tekst: lek. Natalia Ignaszak-Kaus
Leczenie estrogenami – terapia hormonalna
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. października, 2014

Leczenie estrogenami stosuje się jako element hormonalnej terapii zastępczej w celu łagodzenia objawów menopauzy. Estrogeny są także częścią antykoncepcji hormonalnej. Terapię estrogenową wykorzystuje się w leczeniu zaburzeń dojrzewania płciowego. Preparaty z estrogenami to leki doustne, plastry naklejane na skórę oraz kremy do stosowania miejscowego.

SPIS TREŚCI:

    Preparaty estrogenowe

     

    Estrogeny w terapii hormonalnej stosowane są od połowy ubiegłego wieku. W obecnych czasach preparaty z tymi hormonami znajdują zastosowanie głównie w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) do leczenia objawów menopauzy, antykoncepcji hormonalnej, ale także w celu leczenia opóźnionego dojrzewania płciowego.

    Dominującą drogą podawania tych leków jest nadal droga doustna, ale dostępne są też preparaty dopochwowe w postaci kremów lub krążków oraz droga parenteralna – w plastrach przyklejanych na skórę oraz implantach podskórnych. Każda z tych dróg ma swoje wady i zalety oraz konkretne medyczne wskazania oraz przeciwwskazania.

    Rodzaj terapii hormonalnej powinien zależeć od:

    • preferencji i oczekiwań kobiety,
    • jej wieku,
    • dolegliwości,
    • chorób towarzyszących (chorób wątroby, chorób układu krążenia, nadkrzepliwości, nowotworów hormonozależnych – zwłaszcza piersi, endometrium)
    • powyższych chorób w rodzinie,
    • przyjmowanych innych leków,
    • reakcji na uprzednio stosowane leki hormonalne,
    • masy ciała,
    • trybu życia.

     

    Doustne leki z estrogenami

     

    Estrogeny przyjmowane doustnie, zanim dostaną się do krwiobiegu i wywołają konkretne działanie, muszą najpierw przejść przez układ pokarmowy i wątrobę. Enzymy wątrobowe, indukowane w wyniku podawanych dawek leku, metabolizują i inaktywują część podanej dawki hormonów. Nazywamy to efektem pierwszego przejścia, któremu podlega większość leków doustnych; tylko niewielka grupa leków jest metabolizowana w nerkach. Efektem ubocznym dezaktywacji estrogenów przez wątrobę jest konieczność przyjmowania większych dawek od tych przyjmowanych np. w postaci plastrów.

    Co więcej, w przypadku terapii doustnej estrogenami należy szczególnie uważać na inne leki czy preparaty pozamedyczne, które zażywamy. Szereg związków może bowiem wpływać na aktywność enzymów wątrobowych i zmieniać wchłanianie hormonów. Część z nich, jak np. leki przeciwpadaczkowe takie jak karbamazepina czy fenytoina oraz barbiturany i ryfampicyna, przez indukcję wydzielania enzymów wątroby, mogą zmniejszyć stężenie estrogenów. Z kolei wiele powszechnie stosowanych antybiotyków jak makrolidy (np. erytromycyna), ciprofloksacyna, poprzez zahamowanie enzymów, może doprowadzić do zwiększenia stężeń hormonów.

    Estrogeny doustne, w przeciwieństwie do tych podawanych np. podskórnie czy w postaci plastrów, mają większy wpływ na stężenie cholesterolu HDL (bardziej nasilają jego produkcję, co jest akurat zjawiskiem pozytywnym). Dodatkowo nasilają produkcję niektórych czynników krzepnięcia przez wątrobę, dlatego zalecana jest ostrożność w ich stosowaniu u kobiet z nadkrzepliwością w wywiadzie. Jeśli pacjentka przechodziła w przeszłości np. udar, epizod zatorowo-zakrzepowy lub ktoś w rodzinie cierpiał na tego typu choroby układu krążenia, to lepiej stosować estrogeny drogą inną niż doustna. Estrogeny doustne są też przeciwwskazane u kobiet z chorobami wątroby i pęcherzyka żółciowego; zwiększają ryzyko kamicy żółciowej. Tak jak i wszystkie preparaty zawierające estrogeny, nie mogą je stosować kobiety, które chorują lub chorowały na nowotwór estrogenozależny – raka piersi, rak endometrium.

     

    Plastry z estrogenami

     

    W przypadku wyżej wymienionych przeciwwskazań, stosuje się terapię z użyciem leków zawierających estrogeny podawanych innymi drogami. Obecne w plastrach estrogeny, powodują ciągłe dostawanie się, bezpośrednio do krwiobiegu, stałej dawki hormonów. Dawka zależy głównie od wielkości naklejonego plastra. W przypadku antykoncepcji hormonalnej estrogenom zawsze towarzyszy progestagen, a plaster nakleja się na 3 tygodnie, po czy następuje tygodniowa przerwa.

    Na ten czas plaster się odkleja, a spadek stężenia hormonów wywołuje krwawienie z odstawienia (należy pamiętać, że nie jest to miesiączka). W plastrach stosowanych do HTZ do leczenie objawów menopauzy, dawka estrogenów jest wyższa i stosuje się go w innym schemacie; zwykle w sposób ciągły, bez robienia przerw. Wszystko zależy jednak od preferencji kobiety i jej wieku. Nigdy nie należy stosować samej terapii estrogenowej, bez osłony progesteronu, ponieważ zwiększa to ryzyko przerostu endometrium i zmian nowotworowych.

    Plaster najlepiej naklejać w miejscu, gdzie nie będzie on wystawiony na działanie promieni słonecznych; nie należy go też zakładać w miejscu, gdzie będzie o niego stale ocierać odzież. Mogłoby to spowodować po jakimś czasie odklejenie plastra. Z każdym nowym plastrem najlepiej zmieniać jego lokalizację; zapobiegnie to ewentualnemu podrażnieniu czy zaczerwienieniu skóry. Plastry nakleja się na ramieniu, udzie, pośladku, brzuchu. Nie wolno naklejać go w obrębie biustu.

    Dawka wchłoniętego hormonu do gruczołu piersiowego mogłaby być za wysoka i mogłoby to po pewnym czasie przyczynić się do zmian nowotworowych piersi (rak piersi jest nowotworem hormonazależnym). Ryzyko to jest zdecydowanie mniejsze w przypadku naklejania plastra w innych miejscach ciała. Do minusów takiej terapii należy cena (plastry są droższe od tabletek) i pewna niewygoda stosowania. Zmienia się je rzadziej niż przyjmuje pigułki, ale są one widoczne i mogą krępować, szczególnie latem. Poza tym nie zaleca się stosowania żadnych leków w plastrach u kobiet otyłych. Przyjmuje się, że u kobiet o wadze powyżej 80 kilogramów, preparat nie wchłonie się w wystarczającej, terapeutycznej dawce. Nie przeniknie on bowiem przez grubą warstwę tkanki tłuszczowej.

     

    Leczenie miejscowe – kremy z estrogenami

     

    Powyższe metody, zarówno terapia doustna jak i ta w plastrach, wykazują działanie ogólne i mają wpływ na wszystkie układy i narządy. Dlatego są skuteczniejsze np. w przypadku ogólnych objawów wypadowych występujących podczas menopauzy. Należą do nich chociażby zlewne poty i nagłe uczucia uderzeń gorąca, senność, wahania masy ciała, spadek libido. Kiedy jednak objawy te nie są zbyt nasilone, nie przeszkadzają kobiecie lub istnieją przeciwwskazania do terapii ogólnej pozostaje terapia lokalna.

    Miejscowa terapia hormonalna z użyciem estrogenów polega przede wszystkim na stosowaniu kremów z estrogenami, a konkretnie z jednym z estrogenów – estriolem. Jest to hormon o nieco słabszym działaniu, który niweluje takie dolegliwości jak suchość pochwy i wiążące się z tym częstsze otarcia nabłonka, a przede wszystkim bolesne stosunki.

    Często to właśnie te objawy są przyczyną unikania zbliżeń, a tłumaczy się to błędnie spadkiem libido wywołanym zmniejszeniem stężenia produkowanych w organizmie hormonów. Kremy z estrogenami stosuje się u kobiet z zanikowym zapaleniem pochwy, zwykle w okresie okołomenopauzalnym i starszych. Egzogenne estrogeny odbudowują warstwę nabłonka pochwy, regenerują go i polepszają elastyczność i nawilżenie. Stosowane w małych, terapeutycznych dawkach nie podwyższają stężenia estrogenów we krwi. W zasadzie nie ma przeciwwskazań do stosowania estrogenów miejscowo u kobiet w okresie menopauzy. Oczywiście, jeżeli stosuje się je zgodnie z zaleceniami we właściwych dawkach.

    Autor: lek. Natalia Ignaszak-Kaus

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.