zarejestruj się zaloguj się

Cysta na jajniku – co oznacza torbiel na jajniku?

Tekst: lek. Krzysztof Pawlak
Dodane: 24. marca, 2017

Torbiel na jajniku to diagnoza stawiana bardzo często. Ma ona postać pęcherzyka wypełnionego płynem. Jej objawami są zaburzenia cyklu menstruacyjnego oraz krwawienia pozamiesiączkowe. Cysta na jajniku może być objawem niegroźnym, niekiedy jednak świadczy o poważniejszych chorobach (np. raku jajnika), endometriozie lub zespole policystycznych jajników. Ponadto torbiele powodują niekiedy problemy z zajściem w ciążę.  

lek. Krzysztof Pawlak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Torbiel na jajniku – co to znaczy?

     

    Torbiele jajnika są bardzo częstą patologią narządów rodnych. Najczęściej okazują się być zupełnie niegroźnymi torbielami czynnościowymi, ale w innych sytuacjach mogą świadczyć o dużo poważniejszych chorobach jajników, takich jak np. nowotwory czy endometrioza.

    Jakie objawy mogą wskazywać na powstanie torbieli? Jakie jest prawidłowe postępowanie w przypadku jej wykrycia? Czym grozi torbiel na jajniku? Czy cysta i chore jajniki mogą utrudniać zajście w ciążę lub jej zagrażać?

    Torbiele, często potocznie nazywane cystami na jajniku, mają postać pęcherzyków wypełnionych treścią płynną. Są one najczęściej efektem nieprawidłowości hormonalnych. Prawidłowo – w momencie owulacji – dochodzi do pęknięcia pęcherzyka Graafa w jajniku i uwolnienia z niego komórki jajowej.

    Jeśli poziomy hormonów płciowych są zbyt niskie, może do niego nie dojść i wówczas niepęknięty pęcherzyk powiększa swoją objętość, wypełniając się płynem surowiczym i tworząc pęcherzykową cystę jajnika.

    Fizjologicznie, po pęknięciu pęcherzyka Graafa i uwolnieniu komórki jajowej przekształca się on w ciałko żółte, które – w przypadku braku zapłodnienia – stopniowo zanika. Czasem jednak tak się nie dzieje – wówczas we wnętrzu ciałka żółtego również zbiera się płyn surowiczy, tworząc torbiel ciałka żółtego, która też jest formą czynnościowej cysty na jajniku.

    Pierwsze torbiele czynnościowe jajnika można zaobserwować już prenatalnie – u płodów żeńskich wskutek nadmiernej odpowiedzi gonad na hormony płciowe matki. Zanikają one po urodzeniu.

    Kolejnym momentem, gdy często dochodzi do ich powstawania jest początek okresu dojrzewania, kiedy układ hormonalny dopiero dostosowuje się do nowych potrzeb. Przez cały okres rozrodczy kobiety nawet drobne zaburzenia hormonalne mogą prowadzić do powstawania torbieli czynnościowych na jajnikach.

     

    Zespół policystycznych jajników, endometrioza, rak?

     

    Powstawanie licznych torbieli jest kryterium rozpoznania zespołu wielotorbielowatych jajników, zwanego także zespołem policystycznych jajników. Dochodzi do niego wskutek stymulacji żeńskich gonad, głównie przez nadmierne ilości męskich hormonów płciowych (zwłaszcza testosteronu), ale także przez nadmierne uwalnianie hormonu przysadkowego wpływającego na czynność gonad, czyli hormonu luteinizującego (LH).

    Tworzenie się zmian torbielowatych na jajniku może być także wynikiem endometriozy. Jest to stosunkowo częsta patologia, polegająca na obecności błony śluzowej macicy, czyli endometrium, poza jamą macicy. Może ona wnikać w mięsień macicy, do jajowodów, jajników, a także innych narządów jamy brzusznej i nie tylko.

    Błona śluzowa odpowiada na comiesięczne zmiany hormonalne i w czasie miesiączki łuszczy się tak jak prawidłowe endometrium w jamie macicy. Niestety, krew nie może odpłynąć i dlatego tworzą się (np. w jajnikach) tzw. torbiele czekoladowe, wypełnione krwią.

    Torbiele, które tworzą się w okresie przedpokwitaniowym i pomenopauzalnym często świadczą o poważnych patologiach, ponieważ jajniki dziewczynek i starszych kobiet nie są cyklicznie stymulowane hormonalnie. W przypadku tego typu zmian w diagnostyce różnicowej należy wziąć koniecznie pod uwagę zmiany nowotworowe.

    Szczególnie niebezpieczne są takie torbiele na jajniku, które w obrazie USG mają pogrubioną, nieregularną ścianę, wewnętrzne przegrody lub zwapnienia, a także wzmożone unaczynienie.

     

    Jaka jest diagnostyka i objawy torbieli na jajniku?

     

    Nasilenie objawów związanych z obecnością cysty jest zależne od jej wielkości. Większość torbieli jest tak mała, że nie powoduje żadnych objawów, ale torbiele mogą osiągać rozmiar nawet kilkunastu centymetrów. Wówczas może pojawić się ból podbrzusza, uczucie pełności, a także objawy gastryczne, takie jak wzdęcia brzucha, nudności czy zaparcia.

    Często jednak pierwsze objawy torbieli jajnika to: zaburzenia cyklu miesiączkowego, jego nieregularność, krwawienia pozamiesiączkowe. Pacjentka zgłaszająca się wówczas do ginekologa często dowiaduje się, że nieprawidłowości hormonalne, które u niej występują, spowodowały też powstanie cysty jajnika.

    Ze względu na częsty brak objawów rozpoznanie torbieli jajnika jest zwykle przypadkowe i dokonuje się go podczas rutynowego badania USG. Lekarz może wówczas zlecić dodatkowe badanie poziomów hormonów płciowych (estrogenu, progesteronu), ale też hormonów przysadkowych wpływających na czynność jajników (hormon luteinizujący – LH oraz folikulotropowy – FSH).

    W przypadku mnogich torbieli, jeśli ginekolog skłania się ku rozpoznaniu zespołu policystycznych jajników, zleca także dodatkowo pomiar stężenia androgenów.

    Przy podejrzeniu zmian nowotworowych można także wykonać dodatkowo pomiar stężenia markera raka jajnika, czyli CA 125. Trzeba jednak pamiętać, że jest to czynnik nieswoisty i jego poziom rośnie także w wielu innych niż nowotwór patologiach, takich jak endometrioza czy stany zapalne.

     

    Cysty na jajniku a problemy z zajściem w ciążę

     

    Torbiel czynnościowa z reguły nie powoduje problemów z zajściem w ciążę i jej utrzymaniem. Problemem okazuje się natomiast przyczyna powstania torbieli, czyli zaburzenia hormonalne. Oczywiście wyjątkiem są tu duże torbiele, które uniemożliwiają prawidłowy rozwój płodu w jamie macicy.

    Rozrastając się w tkance jajnika, torbiel może powodować uszkodzenie miąższu gruczołu i pęcherzyków jajnikowych – może zatem dojść do zmniejszenia liczby owulacji, dlatego decyzji o macierzyństwie nie należy odkładać na zbyt późno. Dodatkowo cysty na jajniku mają tendencje do nawrotów, dlatego po ich zaniku lub usunięciu należy rozpocząć starania o dziecko.

    Jeszcze inną sytuacją jest stan, kiedy torbiele w jednym jajniku są tak mnogie, że niezbędne jest usunięcie całej gonady. Oczywiście, jeśli drugi jajnik jest prawidłowy, kobieta ma szansę na zajście w ciążę.

    Zajście w ciążę okazuje się natomiast często trudne u pacjentek z zespołem policystycznych jajników i endometriozą. Dlatego kobiety, które cierpią na te przypadłości, muszą być pod stałą kontrolą ginekologa.

     

    Jak leczyć cystę jajnika?

     

    Jak wygląda leczenie torbieli na jajniku? W przypadku najczęstszych torbieli czynnościowych nie włącza się z reguły żadnej terapii, ponieważ w większości przypadków po kilku cyklach dochodzi do samoistnego zaniku zmiany. Oczywiście, należy wówczas poddawać się częstszej niż zwykle kontroli ginekologicznej, aby sprawdzić, czy zmiana nie powiększa swoich rozmiarów i nie pojawiają się inne niepokojące objawy.

    W przypadku dużej torbieli na jajniku lub gdy zmiana powoduje silne dolegliwości bólowe u pacjentki można rozważyć wdrożenie leczenia hormonalnego za pomocą środków antykoncepcyjnych, które spowodują wyrównanie gospodarki hormonalnej.

    W przypadku, gdy torbiele są bardzo duże i nie zmniejszają się samoistnie ani pod wpływem leczenia hormonalnego, należy je usunąć – najczęściej metodą laparoskopową.

    Podobnie postępuje się w przypadku torbieli czekoladowych w endometriozie. Bezwzględnie należy także usunąć każdą zmianę, którą podejrzewa się o powstanie na tle nowotworowym. Wówczas operacja wykonywana jest z reguły metodą otwartą, nie laparoskopową, aby umożliwić dokładne obejrzenie wszelkich okolicznych tkanek w poszukiwaniu ewentualnych nacieków.

    Usuwanie torbieli przeprowadza się także po to, by zapobiec ewentualnym powikłaniom. Jednym z nich jest pęknięcie torbieli jajnika, które może prowadzić do masywnego krwawienia wewnątrzbrzusznego stanowiącego nawet zagrożenie życia. Innym powikłaniem jest skręcenie torbieli jajnika. Dochodzi wówczas do utrudnienia dopływu krwi do jajnika i jego martwicy.

    Autor: lek. Krzysztof Pawlak
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Choroby jajników
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.