zarejestruj się zaloguj się

Wrażliwość na insulinę

Tekst: Marek Dryżałowski
Wrażliwość na insulinę
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 06. lutego, 2014

Wrażliwość na insulinę, tzw. insulinooporność jest jednym z podstawowych mechanizmów rozwoju cukrzycy. To stan, w którym komórki nie reagują prawidłowo na insulinę. Najczęstszą przyczyną zaburzonej wrażliwości na insulinę jest nadmierna ilość tkanki tłuszczowej, czyli nadwaga lub otyłość. Testy na insulinooporność nie są standardowymi badaniami wykonywanymi u cukrzyków.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest insulinooporność?

     

    Insulina jest hormonem, który odpowiada przede wszystkim za utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi. Spełnia ona to zadanie poprzez wpływ na wiele komórek organizmu, zwłaszcza zlokalizowanych w tkance mięśniowej, tłuszczowej oraz w wątrobie. U zdrowego człowieka, stężenie insuliny we krwi jest ściśle dostosowane do potrzeb, a każda docelowa komórka reaguje w przewidywalny i odpowiedni sposób.

    Niestety, wrażliwość organizmu na insulinę może zostać zaburzona – najczęściej przyczyną jest nadmierna ilość tkanki tłuszczowej, czyli nadwaga lub otyłość. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że większa ilość tkanki tłuszczowej skutkuje podniesieniem stężenia tzw. wolnych kwasów tłuszczowych we krwi – a te z kolei zaburzają prawidłowe działanie insuliny. Organizm, celem utrzymania poziomu cukru na odpowiednim poziomie, wydziela wtedy więcej hormonu, co tylko nasila opór tkanek (gdyż komórki zazwyczaj reagują tym słabiej, im wyższe stężenie działającej na nie substancji – jest to jeden z podstawowych mechanizmów regulacji w układzie hormonalnym).

    Powyższy mechanizm jest główną przyczyną rozwoju cukrzycy typu 2 u osób o podwyższonej masie ciała, choć oczywiście jest wiele alternatywnych sposobów, w jakich może kształtować się insulinooporność (np. pod wpływem hormonów sterydowych).

    Spadek wrażliwości komórek na insulinę jest zjawiskiem zdecydowanie niepożądanym – dlatego przeciwdziałanie mu jest jednym z podstawowych kierunków terapii cukrzycy. Z tego względu rozważana jest celowość przeprowadzania badań insulinooporności, co może mieć wpływ na późniejsze leczenie pacjentów.

     

    Metody pomiaru wrażliwości na insulinę

     

    Aktualnie w literaturze opisywane są dwa zasadnicze sposoby określania insulinooporności:

    • metoda HOMA (Homeostatic Model Assessment) - w której wynik przedstawiany jest jako wskaźnik insulinooporności (HOMA-IR),
    • metoda klamry metabolicznej - wyznaczająca parametr GIR, czyli prędkość wlewu glukozy.

    Należy nadmienić, że żadna z powyższych metod nie jest stosowana rutynowo w diagnostyce cukrzycy, gdyż dopiero trwają badania określające ich przydatność oraz precyzję. Niemniej, oznaczenia te wykonywane są czasami w specjalistycznych ośrodkach.

    Zasadnicza różnica pomiędzy HOMA i metodą klamry metabolicznej polega na stopniu skomplikowania badania – to drugie jest testem trwającym 3-4 godziny i wymagającym specjalistycznego zespołu oraz personelu, podczas gdy pierwsze można wykonać na bazie pojedynczego pobrania krwi (chociaż zaleca się korzystanie z uśrednionych wyników kilku pomiarów).

    Ponadto, metoda klamry posiada już potwierdzoną skuteczność w określaniu realnego stopnia insulinooporności, podczas gdy oznaczenie HOMA daje niejednoznaczne wyniki w niektórych grupach pacjentów (np. u osób starszych).

     

    Pomiar insulinooporności metodą klamry metabolicznej

     

    Metoda klamry metabolicznej jest badaniem dość skomplikowanym i czasochłonnym, dlatego stosuje się ją tylko w specjalistycznych oddziałach diabetologii. Polega ona na jednoczesnym podawaniu pacjentowi glukozy i insuliny w kroplówce – przy czym ilość insuliny jest niezmienna, a ilość glukozy – modyfikowana.

    Podawanej insuliny jest na tyle dużo, że organizm pacjenta na czas otrzymywania kroplówki całkowicie przestaje wydzielać swoją własną pulę hormonu – czyli ilość podawana we wlewie odzwierciedla dokładnie, ile znajduje się insuliny we krwi. Na podstawie częstych pomiarów poziomu cukru, dostosowuje się szybkość wlewu glukozy tak, aby poziom cukru pacjenta utrzymywał się na stałym poziomie. Cały proces trwa około 3‑4 godzin, zanim uda się ustabilizować wlew i wyeliminować odchylenia, a do określenia wyniku korzysta się z szybkości wlewu glukozy podczas ostatniej godziny testu.

    Efektem jest uzyskanie parametru GIR (Glucose Infusion Rate – szybkość wlewu glukozy) – im jest on wyższy, tym silniejsza jest odpowiedź pacjenta na insulinę (ponieważ potrzeba dużo glukozy, żeby zrównoważyć działanie hormonu).

    Jeżeli z kolei wartość GIR jest niska – oznacza to, że przy ciągłym podawaniu dużej ilości insuliny, organizm potrzebował mało glukozy, aby wyrównać jej efekty – czyli wrażliwość na hormon jest niska.

    Pomiar metodą klamry metabolicznej jest bardzo dokładny i dobrze odzwierciedla poziom insulinooporności. Ponadto, można dostosować parametry badania (tzn. szybkość wlewu insuliny), aby zbadać wrażliwość na insulinę w różnych tkankach – w wątrobie lub w mięśniach i tkance tłuszczowej.

    Wadą jest oczywiście poziom skomplikowania testu – wymaga on wielokrotnych dokładnych oznaczeń poziomu cukru we krwi przez 3-4 godziny oraz precyzyjnego dawkowania obu wlewów dożylnych (insulina i glukoza), co nie jest zadaniem łatwym. Dlatego do badania konieczny jest doświadczony personel.

     

    Pomiar insulinooporności metodą HOMA

     

    Metoda HOMA jest o wiele prostsza od wcześniej opisanej klamry metabolicznej, ale niestety odbija się to negatywnie na jej precyzji i przydatności uzyskiwanych wyników.

    Badanie powinno się przeprowadzać na podstawie kilku pomiarów, z których wyciąga się wartość średnią. Od pacjenta pobiera się krew żylną i określa się w niej stężenie glukozy oraz insuliny – a następnie na tej podstawie, przy pomocy odpowiedniego wzoru, wylicza się tzw. wskaźnik insulinooporności (HOMA-IR). Im jest on wyższy, tym większa oporność tkanek na działanie insuliny.

    Jak widać, metoda HOMA jest o wiele szybsza i prostsza – do takiego stopnia, że teoretycznie można ją wykonywać na poziomie gabinetu lekarza rodzinnego. Jednak niestety na razie nie jest ona szeroko stosowana, gdyż badania wykazały, że nie zawsze wynik testu HOMA odpowiada realnej insulinooporności, oznaczanej metodą klamry metabolicznej – zwłaszcza np. u osób starszych, otyłych albo wykazujących tzw. upośledzoną tolerancję glukozy (IGT). Dlatego trudno byłoby interpretować wyniki tego testu – chyba, że zostaną określone szczegółowe wytyczne, co do jego wykonywania.

     

    Przydatność pomiaru insulinooporności w praktyce

     

    Faktem jest, że obecnie pomiar insulinooporności jest stosowany głównie w badaniach naukowych (np. metoda klamry metabolicznej) lub dopiero zaczyna się określać granice jego zastosowania (np. w przypadku metody HOMA). Dlatego rutynowo, przy rozpoznawaniu lub leczeniu cukrzycy, raczej nie należy się spodziewać w najbliższym czasie szerokiego zastosowania powyższych testów – chyba, że w wysokospecjalistycznych ośrodkach.

    W chwili obecnej, na podstawie wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, rozpoznanie cukrzycy opiera się przede wszystkim na pomiarze poziomu cukru we krwi przy obecności typowych objawów choroby. Stosuje się także tzw. doustny test tolerancji glukozy (OGTT lub potocznie „krzywą cukrową“). W większości przypadków wymienione testy są w zupełności wystarczające do postawienia diagnozy, a także pozwalają na wczesne wykrycie zaburzeń metabolizmu glukozy, jeszcze przed wykształceniem się pełnoobjawowej cukrzycy.

    Dlatego, choć metody pomiaru insulinooporności są wciąż badane i rozwijane, raczej nie należy się spodziewać, żeby prędko zawitały do panelu standardowych testów w przypadku cukrzycy.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Leki na cukrzycę a insulina
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.