zarejestruj się zaloguj się

Wczesna menopauza – co decyduje o tym, kiedy pojawiają się wcześniejsze objawy menopauzy?

Tekst: lek. Natalia Ignaszak-Kaus
Wczesna menopauza – co decyduje o tym, kiedy pojawiają się wcześniejsze objawy menopauzy?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. stycznia, 2016

Istnieje szereg czynników, które mogą przyspieszyć pojawienie się pierwszych objawów menopauzy. Są też takie, które mogą opóźnić ten proces. Menopauza pojawia się u kobiet w wieku 50–55 lat. Na czas jej wystąpienia mają wpływ czynniki genetyczne, środowiskowe, przebyte operacje, ale także styl życia czy urodzenie dziecka. Przekwitanie trwa od roku do dwóch lat.

SPIS TREŚCI:

    Rezerwa jajnikowa – od niej zależy, kiedy zaczyna się menopauza

     

    Menopauza związana jest ściśle z wygasaniem czynności jajników. Każda kobieta rodzi się z określoną pulą komórek jajnikowych, które rosną i dojrzewają w każdym prawidłowym cyklu miesiączkowym, a jedna z nich zostaje co miesiąc uwolniona w procesie owulacji.

    Ilość komórek jajnikowych nazywamy rezerwą jajnikową. Z roku na rok rezerwa jajnikowa zmniejsza się, co ma znaczenie szczególnie u kobiet po 40. roku życia. W tym okresie pula komórek jajnikowych drastycznie się zmniejsza. Mówiąc o rezerwie jajnikowej, mamy na myśli pęcherzyki wzrastające – tzw. preantralne i antralne, które mają szanse stać się pęcherzykiem dominującym i wreszcie pęcherzykiem owulacyjnym.

    Te wzrastające pęcherzyki produkują hormon AMH – hormon anty-Mullerowski. Oznaczanie stężenie tego hormonu pośrednio, w sposób bardziej dokładny niż USG, ocenia wielkość rezerwy jajnikowej.

    Wartości poniżej normy świadczą o wygasaniu lub wręcz wygaśnięciu czynności hormonalnej jajników, której nie da się przywrócić (stymulować lekami). Oznaczanie hormonu AMH wykonuje się też u pacjentek przed zabiegiem zapłodnienia in vitro.

    W przypadku wygaśnięcia czynności jajnika, gdy AMH jest poniżej normy, nie ma sensu rozpoczynać przygotowania farmakologicznego do in vitro, ponieważ nie uzyska się właściwej odpowiedzi jajnikowej (pęcherzyki jajnikowe nie wzrosną).

     

    Menopauza jatrogenna – przyczyna wcześniejszej menopauzy

     

    Menopauza jatrogenna to objaw uboczny działania lekarzy. Powstaje w wyniku np. operacji, podawania pewnych leków. Nie jest to oczywiście zabieg celowy. Zarówno radioterapia, jak i chemioterapia zastosowane w leczeniu nowotworów mogą uszkodzić jajniki i doprowadzić do wcześniejszej menopauzy.

    Takie leczenie jest jednak często niezbędne dla przeżycia, więc wywołanie przedwczesnej menopauzy jest niewielką ceną za uratowanie życia. U młodszych kobiet, które chcą jeszcze zajść w ciążę, można przed chemioterapią pobrać i zamrozić komórki jajowe.

    Także operacje w obrębie jajników, operacyjne leczenie guzów jajnika, torbieli jajnika, konieczność wycięcia znacznej części jego tkanek lub nawet całego jajnika, może spowodować przedwczesną menopauzę.

    Spadek rezerwy jajnikowej po operacjach, radioterapii czy chemioterapii można ocenić oznaczając stężenie wspomnianego hormonu AMH.

    AMH pozwala ocenić płodność kobiety i pośrednio czas, w jakim będzie ona miała możliwość zajść w ciążę. Są badania, które pokazują, iż na podstawie stężenia hormonu AMH można ocenić czas, w jakim nastąpi menopauza. Oznacza się go w dowolnym dniu cyklu miesiączkowego z krwi żylnej. Hormon anty-Mullerowski służy też jako marker zespołu PCOS (policystycznych jajników).

     

    Wczesna menopauza – przyczyny genetyczne i autoimmunologiczne

     

    Przedwczesną menopauzę sugerują coraz bardziej nieregularne, przedłużające się cykle miesiączkowe. Miesiączki zwykle są też bardziej skąpe. Prawdopodobieństwo menopauzy jest większe, jeśli do tej pory cykle były zazwyczaj regularne.

    By ocenić, czy dochodzi do wygasania czynności jajników i wcześniejszej menopauzy, oprócz wspomnianego hormonu AMH warto oznaczyć też hormony przysadki: LH (hormon lutropowy) oraz przede wszystkim FSH (folikulotropowy).

    W przypadku wygasania czynności hormonalnej jajników, stężenia estrogenów i progesteronu będą niskie, a stężenia hormonów przysadki – LH i FSH – podwyższone. Stężenie FSH powyżej 40 IU/l u kobiet przed 40. rokiem życia, stwierdzone w dwóch oznaczeniach w odstępie 4–6 tygodni, upoważnia do rozpoznania przedwczesnego wygasania czynności jajników (POF).

    Przyczyny POF są najczęściej uwarunkowane genetycznie. Obserwuje się podobny wiek wystąpienia menopauzy u kobiet w jednej rodzinie (babć, matek, córek). Wcześniejszą menopauzę mają też kobiety, które z kolei bardzo wcześnie zaczęły miesiączkować (przed 11. rokiem życia).

    Najczęstszym przypadkiem genetycznego POF-u jest zespół Turnera. Jest to wrodzony zespół genetyczny, u którego podłoża leży brak jednego z chromosomów płciowych X. Dziewczynki rodzą się z nieprawidłowymi gonadami, w których brak jest pęcherzyków jajnikowych.

    Jeśli chodzi o przyczyny autoimmunologiczne, to wygasanie czynności jajników wynika z obecności przeciwciał przeciwko tkance jajnika. Częściej występują u kobiet, które chorują na inne choroby autoimmunologiczne (choroba Hashimoto, celiakia, choroba Addisona, cukrzyca typu 1, toczeń, miastenia).

     

    Co może przyspieszyć pojawienie się objawów menopauzy?

     

    Czynnikami przyspieszającymi wystąpienie menopauzy, na które nie mamy wpływu, są wyżej wymienione czynniki genetyczne, autoimmunologiczne, jatrogenne. Jednak również od naszego stylu życia zależy, kiedy nastąpi menopauza. Czynniki, które możemy wyeliminować, to:

    • alkoholizm,
    • pracoholizm, przemęczenie,
    • bezdzietność.

    Okazuje się, że nikotyna może zmniejszać stężenie estrogenów, w związku z czym przebieg menopauzy jest bardziej uciążliwy, a objawy bardziej nasilone. U kobiet, które nie rodziły, menopauza pojawia się wcześniej – sugeruje się, że w czasie ciąży nie dochodzi do comiesięcznego wzrostu pęcherzyków i owulacji, w związku z tym taka czasowa „hibernacja” przesuwa moment wystąpienia menopauzy.

     

    Co opóźnia pojawienie się menopauzy?

     

    Istnieją też czynniki, które mogą opóźnić menopauzę:

    • wielodzietność,
    • umiarkowany, regularny wysiłek fizyczny,
    • umiarkowane spożywanie czerwonego wina,
    • stosowanie dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej.

    Dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna w tym samym mechanizmie jak ciąża może przesunąć czas wystąpienia menopauzy. Jej działanie polega również na hamowaniu wzrostu i rekrutacji pęcherzyków jajnikowych, dlatego nie dochodzi do owulacji.

    Autor: lek. Natalia Ignaszak-Kaus

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.