zarejestruj się zaloguj się

Rak tarczycy

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Dodane: 08. stycznia, 2014

Nowotwory tarczycy to zmiany rozrostowe wywodzące się z komórek gruczołu tarczowego. W przypadku osób dorosłych ponad 90% guzów ma charakter łagodny. Nowotwory złośliwe, w większości raki tarczycy, występują stosunkowo rzadko, a większość z nich cechuje się powolnym wzrostem i stosunkowo dobrym rokowaniem.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Nowotwory tarczycy – diagnostyka

     

    W przypadku wykrycia podejrzanej zmiany w gruczole tarczowym najważniejszymi badaniami są:

    • USG – pozwala ocenić wymiary, strukturę i unaczynienie guzków. Na podstawie cech guzka w sposób pośredni można ocenić jego potencjalną złośliwość (mogą o niej świadczyć m.in. nieregularne zarysy i mikrozwapnienia),
    • BAC (biopsja aspiracyjna cienkoigłowa) – badanie materiału pobranego z guzka za pomocą igły, pod kontrolą USG – pozwala rozpoznać typ histologiczny zmiany oraz w większości przypadków (z wyjątkiem raka i gruczolaka pęcherzykowego) ocenić, czy guz jest łagodny, czy złośliwy,
    • badania laboratoryjne – stężenie TSH, fT3, fT4, kalcytoniny oraz wapnia we krwi,
    • badanie laryngologiczne – pozwala ocenić ruchomość strun głosowych, dając tym samym informację o ewentualnym nacieczeniu nerwu krtaniowego wstecznego przez komórki raka tarczycy,
    • RTG klatki piersiowej,
    • scyntygrafia tarczycy – pozwala na rozróżnienie guzków na tzw. „zimne” (nie wychwytujące jodu), „ciepłe” (wychwytujące jod bardziej niż zdrowa tkanka, czynne hormonalnie) oraz neutralne, wychwytujące jod podobnie jak otaczająca tkanka.

    Na pewne rozpoznanie nowotworu oraz określenie jego typu i stopnia złośliwości pozwala jedynie badanie histopatologiczne (badanie tkanek zmienionych chorobowo pod mikroskopem) zmiany usuniętej operacyjnie.

     

    Nowotwory łagodne tarczycy

     

    Do guzków łagodnych tarczycy zaliczamy m.in. gruczolaki pęcherzykowe, guzki hiperplastyczne i guzki koloidowe. Zwykle są one otorbionymi, plastycznymi, bezobjawowymi zmianami. W przypadku guzków hiperplastycznych i koloidowych, nie stwarzających dolegliwości, nie uciskających tchawicy, z potwierdzonym w BAC łagodnym charakterem zalecanym postępowaniem jest monitorowanie zmiany.

    Guzki pęcherzykowe stwarzają problemy diagnostyczne (na podstawie standardowej BAC nie da się odróżnić zmiany łagodnej od złośliwej), dlatego ich stwierdzenie jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. W przypadku wola wieloguzkowego usuwa się całą tarczycę. Jeżeli guzek jest pojedynczy, obowiązuje resekcja zajętego płata gruczołu wraz z cieśnią. Usuniętą zmianę przesyła się do badania histopatologicznego, którego wynik warunkuje dalsze postępowanie. Stwierdzenie raka pęcherzykowego jest wskazaniem do reoperacji i usunięcia pozostałego miąższu tarczycy.

     

    Nowotwory złośliwe tarczycy

     

    Za złośliwością guza przemawiają:

    • szybki wzrost guza,
    • twardy, spoisty, nieprzesuwalny guz,
    • powiększenie węzłów chłonnych szyi,
    • chrypka, zaburzenia połykania,
    • obecność czynników ryzyka raka tarczycy, m.in. napromieniania w obrębie szyi.

    Do nowotworów złośliwych tarczycy zaliczamy przede wszystkim raki (92%), a więc zmiany złośliwe, wywodzące się z nabłonka tarczycy. Rzadziej spotykane są: mięsaki, chłoniaki (typu MALT) i guzy przerzutowe.

     

    Rak tarczycy – epidemiologia

     

    Rak tarczycy, w przeciwieństwie do większości nowotworów złośliwych, to choroba często dotykająca ludzi młodych. Wyróżniamy dwa szczyty zachorowań: 7.-20. rok życia oraz 40.-65. rok życia. Kobiety chorują trzykrotnie częściej niż mężczyźni.

    Większość nowotworów złośliwych tarczycy stanowią raki wysokozróżnicowane – rak brodawkowaty tarczycy oraz pęcherzykowy tarczycy.

     

    Typy histopatologiczne raka tarczycy

     

    1. Rak brodawkowaty – najczęstszy (50-65%) typ raka tarczycy. Charakteryzuje się powolnym wzrostem. Może być zmianą pojedynczą, ale często występuje wieloogniskowo. Jego wzrost jest zależy od TSH (hormonu tyreotropowego), ale sam guz zwykle jest nieaktywny hormonalnie. Daje przerzuty drogą chłonki, w związku z czym pierwszym objawem może być powiększenie węzłów chłonnych szyi.
    2. Rak pęcherzykowy – podobnie jak rak brodawkowaty, rośnie powoli, a jego progresja jest zależna od stężenia TSH. Daje przerzuty drogą krwi.
    3. Rak rdzeniasty – wywodzi się z komórek C odpowiedzialnych za wydzielanie kalcytoniny, zatem jest hormonalnie czynny. Szerzy się zarówno drogą krwi, jak i chłonki. W 1/4 przypadków występuje rodzinnie, często jako składowa zespołów MEN (zespoły mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej): zespołu MEN II a (rak rdzeniasty tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy, nadczynność przytarczyc) lub MEN II b (rak rdzeniasty tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy, nerwiakowłókniakowatość, marfanoidalna budowa ciała).
    4. Rak anaplastyczny – najmniej zróżnicowany, agresywny, obarczony najgorszym rokowaniem. Rośnie bardzo szybko, daje przerzuty zarówno drogą krwi, jak i chłonki. Dotyczy zwykle ludzi starszych, po 65. roku życia.

     

    Rak tarczycy – objawy

     

    Rak tarczycy zwykle rozwija się bezobjawowo. Najczęściej wykrywany jest przypadkowo podczas badania przedmiotowego jako wyczuwalny guzek. Szczególnie niepokojące są pojedyncze, szybko powiększające się zmiany o nierównych zarysach. Pierwszym symptomem raka mogą być powiększone węzły chłonne szyi.

    W stadium zaawansowanym, w przypadku dużych guzów, mogą pojawić się takie objawy jak:

    • duszność, będąca wynikiem ucisku tchawicy przez guz,
    • chrypka, świadcząca o nacieczeniu nerwu krtaniowego wstecznego,
    • utrudnienie połykania,
    • ból.

    W przypadku raka rdzeniastego tarczycy objawy wynikają z nadmiernego wydzielania kalcytoniny. Zaliczamy do nich biegunki oraz napadowe podwyższenie ciśnienia tętniczego.

    Do czynników ryzyka zachorowania na raka tarczycy zaliczamy:

    • predyspozycje genetyczne – dotyczy to szczególnie raka rdzeniastego tarczycy,
    • promieniowanie jonizujące – m.in. radioterapia w obrębie szyi,
    • niedobór / nadmiar jodu – niedobór jodu sprzyja rozwojowi raka pęcherzykowego tarczycy, natomiast nadmiar wiąże się ze wzrostem ryzyka zachorowania na raka brodawkowatego.

     

    Rak tarczycy – postępowanie

     

    Podstawową metodą stosowaną w leczeniu raków tarczycy jest tyreoidektomia – całkowite wycięcie gruczołu. W przypadku nowotworów dających przerzuty drogą chłonki usuwa się tarczycę wraz z okolicznymi węzłami chłonnymi. Postępowanie pooperacyjne zależne jest od typu histopatologicznego zmiany.

     

    Rak brodawkowaty i pęcherzykowy

     

    Raki wysoko zróżnicowane (rak brodawkowaty i pęcherzykowy) mogą być leczone uzupełniająco radiojodem. Izotop jodu ma za zadanie zniszczenie pozostałych po operacji komórek rakowych. Zwykle pacjent kierowany jest na leczenie 4-6 tygodni po operacji.

    Z racji tego, że rak brodawkowaty i pęcherzykowy są nowotworami hormonozależnymi, ich wzrost jest stymulowany przez TSH – po operacji pacjent powinien przyjmować L-tyroksynę w dawce supresyjnej (na tyle wysokiej, aby skutecznie hamować wytwarzanie TSH).

     

    Rak rdzeniasty tarczycy

     

    Rak rdzeniasty tarczycy, w przeciwieństwie do raków wysoko zróżnicowanych, jest niewrażliwy na radiojod, dlatego nie stosuje się leczenia uzupełniającego.

    Jak już wspomniano, ten typ nowotworu jest TSH-zależny, dlatego po usunięciu gruczołu pacjent powinien przyjmować L-tyroksynę jedynie w dawce substytucyjnej – koniecznej do utrzymania eutyreozy.

    W przypadku wykrycia raka rdzeniastego tarczycy przed operacją konieczne jest wykluczenie / potwierdzenie zespołu MEN. Jeżeli rakowi tarczycy towarzyszy guz chromochłonny nadnerczy, powinien on zostać usunięty w pierwszej kolejności. Każdy zabieg operacyjny u pacjentów z pheochromocytoma jest bowiem obarczony bardzo dużym ryzykiem ze względu na napadowe zmiany ciśnienia tętniczego.

     

    Rak anaplastyczny tarczycy

     

    Rak anaplastyczny tarczycy zwykle wykrywany jest w stadium nieoperacyjnym, gdy naciek nowotworowy wykracza poza tarczycę, obejmując sąsiednie struktury, m.in. nerw krtaniowy wsteczny, przełyk i tchawicę. Metodami stosowanymi w leczeniu paliatywnym są radioterapia i chemioterapia. W przypadku duszności spowodowanej uciskiem tchawicy przez powiększoną tarczycę często konieczna jest tracheostomia. Pacjentom ze znaczną dysfagią, uniemożliwiającą dostateczne odżywianie, proponuje się zabieg założenia PEG-a lub gastrostomii.

     

    Rak tarczycy – rokowanie

     

    Po zakończonym procesie leczenia raka tarczycy pacjent powinien pozostawać pod opieką onkologiczną do końca życia. Z racji tego, że większość raków tarczycy to nowotwory o wolnej progresji, ewentualna wznowa lub przerzuty mogą ujawnić się późno. Monitorowanie polega na okresowym badaniu klinicznym uzupełnionym badaniami dodatkowymi: USG, RTG klatki piersiowej, badaniem poziomu hormonów we krwi oraz scyntygrafii całego ciała. 

    Wczesne wykrycie wznowy lub przerzutów raków wysoko zróżnicowanych pozwala na ich skuteczne leczenie za pomocą radiojodu. Wysokozróżnicowane raki tarczycy (rak brodawkowaty i pęcherzykowy) charakteryzują się dobrym rokowaniem. Ponad 90% pacjentów osiąga wieloletnie przeżycia.

    Najgorszym rokowaniem obarczony jest rak anaplastyczny tarczycy. Ze względu na szybką progresję oraz bardzo wczesne dawanie przerzutów jest ok wykrywany zwykle w bardzo zaawansowanym, uogólnionym stadium. W tym przypadku operacja nie przedłuża życia, natomiast metody leczenia uzupełniającego są nieskuteczne. Komórki raka anaplastycznego są oporne na izotopy jodu. Chemioterapia i radioterapia również nie mają większego wpływu na czas przeżycia.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Rak brodawkowaty tarczycy
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.