zarejestruj się zaloguj się

Poporodowe zapalenie tarczycy

Tekst: lek. Marek Dryżałowski
Dodane: 02. września, 2015

Okres ciąży i porodu wiąże się z licznymi zmianami w organizmie kobiety, między innymi o charakterze hormonalnym. Niekiedy może to prowadzić do zaburzeń, wśród których istotne miejsce zajmują nieprawidłowości w funkcjonowaniu tarczycy, które mają tendencję do ujawniania się do roku od ukończenia ciąży. Szacuje się, że na poporodowe zapalenie tarczycy zapada 1 na 20 kobiet.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest poporodowe zapalenie tarczycy?

     

    Poporodowe zapalenie tarczycy to choroba tarczycy o podłożu autoimmunologicznym, co oznacza, że przyczyną jest nadmierne pobudzenie układu odpornościowego, który atakuje własne tkanki – w tym wypadku tarczycy. Z tego powodu kobiety cierpiące na inne choroby autoimmunologiczne (np. cukrzycę typu 1, toczeń rumieniowaty układowy itp.) są obciążone nawet 3-4 razy większym ryzykiem zapadnięcia na zapalenie tarczycy po porodzie.

    Istotą choroby są zaburzenia funkcji tarczycy (z wyłączeniem choroby Gravesa-Basedowa) do 12. miesięcy od porodu. Choć dokładna częstość występowania tej choroby nie jest znana, szacuje się, że występuje ona u około 1 na 20 kobiet. Choć u większości pacjentek objawy ustępują całkowicie do 12. miesięcy, u około 20–40% z nich pozostają trwałe objawy niedoczynności tarczycy, które wymagają leczenia do końca życia.

    Klasyczny przebieg poporodowego zapalenia tarczycy opisywany jest w postaci 4 następujących po sobie faz, do których należą:

    1. Faza nadczynności.
    2. Przejściowy powrót do normy.
    3. Faza niedoczynności.
    4. Powrót do normy.

    Powyższy scenariusz występuje jednak jedynie u około 22% chorych – mniej więcej połowa pacjentek zgłasza izolowane objawy niedoczynności, a reszta – izolowaną nadczynność.

     

    Objawy poporodowego zapalenia tarczycy po porodzie

     

    Zaburzenia funkcji tarczycy mogą przebiegać albo w postaci nadczynności (hipertyreozy – gdy występuje nadprodukcja hormonów), albo niedoczynności (hipotyreozy – gdy stężenie T3 i T4 spada). Każdy z tych stanów ma swoje charakterystyczne objawy i znaczenie dla naszego zdrowia.

    Do objawów niedoczynności tarczycy należą:

    Z kolei nadczynność tarczycy może objawiać się poprzez:

    • zmęczenie, nadmierną pobudliwość, nerwowość,
    • drżenie rąk i kołatania serca,
    • zmniejszoną tolerancję wysokich temperatur,
    • nadmierne pocenie się,
    • spadek masy ciała (mimo wzrostu apetytu),
    • zaburzenia miesiączkowania,
    • wilgotną i ciepłą skórę,
    • bezsenność.

     

    Poporodowe zapalenie tarczycy – badania

     

    Rozpoznanie zapalenia tarczycy po porodzie opiera się na określeniu stężeń odpowiednich hormonów tarczycy oraz ocenie obecności przeciwciał skierowanych przeciwko strukturom tarczycy.

    Pierwszym zlecanym testem jest na ogół ocena stężenia hormonu tyreotropowego (TSH). Substancja ta stymuluje tarczycę do prawidłowego funkcjonowania i bardzo czule reaguje na wzrost lub spadek metabolizmu gruczołu – jej stężenie rośnie w niedoczynności, a spada w nadczynności. Dlatego ocena TSH jest badaniem przesiewowym w każdym podejrzeniu zaburzeń funkcji tarczycy.

    Kolejnym krokiem jest ocena stężeń docelowych hormonów – a dokładniej, stężeń ich aktywnych, niezwiązanych z białkami frakcji (wolne frakcje wolnej trójjodotyroniny – fT3 i wolnej tyroksyny –  fT4). W przypadku objawowych nieprawidłowości funkcji tarczycy, powinny być obecne zmiany w stężeniach hormonów, a ich nasilenie wskazuje na ciężkość choroby.

    Badaniem, które pozwala udokumentować autoimmunologiczny charakter objawów jest ocena tzw. przeciwciał przeciwtarczycowych (przeciwko tyreoperoksydazie oraz tyreoglobulinie). Jeśli przeciwciała są „dodatnie”, przy obecności zaburzeń stężeń hormonów i w okresie do 12. miesięcy od porodu – możliwe jest postawienie rozpoznania poporodowego zapalenia tarczycy.

     

    Leczenie poporodowego zapalenia tarczycy

     

    W większości przypadków objawy zapalenia tarczycy po porodzie są tak słabo nasilone, że umykają uwadze zarówno pacjentki, jak i lekarza – dlatego zazwyczaj nie jest konieczne prowadzenie agresywnego leczenia. Niemniej, w przypadku bardziej wyraźnych zaburzeń, możliwe jest prowadzenie terapii lekami aż do ustąpienia choroby – chyba, że przejdzie ona w przewlekłą niedoczynność, która wymaga leczenia przez całe życie.

    Objawy nadczynności tarczycy można kontrolować przy użyciu leków z grupy beta-blokerów, które wytłumiają najbardziej uciążliwe efekty działania hormonów, a ponadto hamują konwersję słabszego T4 do silniej działającego T3.

    W przypadku niedoczynności, stosuje się doustną terapię syntetycznymi hormonami tarczycy – lewotyroksyną – a dawkę dostosowuje się indywidualnie do zapotrzebowania pacjentki. Taka terapia jest potrzebna zwłaszcza w przypadku:

    • nasilonych objawów,
    • planowanej kolejnej ciąży,
    • karmienia piersią.

    Leki w obu postaciach zapalania tarczycy po porodzie usiłuje się odstawić zazwyczaj po kilku miesiącach, aby ocenić, czy powróciła prawidłowa funkcja gruczołu – chyba, że kobieta zaszła w ciążę lub kontynuuje karmienie piersią.

     

    Jak zapobiegać zapaleniu tarczycy?

     

    Zaobserwowano, że stwierdzenie dodatnich przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO) w I trymestrze ciąży jest związane ze znacznie zwiększonym ryzykiem zapalenia tarczycy w okresie poporodowym. Z tego względu, niektórzy autorzy zalecają ocenę anty-TPO, TSH i ewentualnie fT4 w 3. miesiącu ciąży i (jeśli przeciwciała będą dodatnie) powtórzenie badań w 6. i 9. miesiącu po porodzie. Nie jest to jednak szeroko przyjęta praktyka kliniczna.

    W roku 2007 pojawiło się badanie, w którym stwierdzono, że suplementacja selenu u kobiet z dodatnimi przeciwciałami anty-TPO zmniejsza częstość występowania i ciężkość zapalenia tarczycy, a także redukuje ryzyko przejścia choroby w postać przewlekłą. Ponadto, w innych badaniach stwierdzano pozytywny wpływ tego pierwiastka na autoimmunologiczne choroby tarczycy. Niestety, w chwili obecnej ilość danych na temat skuteczności i celowości stosowania selenu jest niewystarczająca, aby zalecić podobną terapię w zapobieganiu poporodowemu zapaleniu tarczycy – pozostaje ona nadal w sferze badań klinicznych.

    Autor: lek. Marek Dryżałowski
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Dieta w chorobach tarczycy
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.