zarejestruj się zaloguj się

Osteoporoza a wahania hormonalne w okresie menopauzy

Tekst: mgr Julia Starońska
Osteoporoza a wahania hormonalne w okresie menopauzy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 21. stycznia, 2015

Osteoporoza to uogólniona i przewlekła choroba układu kostnego charakteryzująca się obniżeniem gęstości mineralnej kości (spadek BMD) oraz zaburzeniami mikrostruktury beleczek kostnych. Kości stają się delikatne i kruche, co wiąże się ze znacznie zwiększonym ryzykiem złamań. Jedną z przyczyn tej choroby jest spadek poziomu estrogenów wynikający z ustania czynności jajników w okresie menopauzy.

mgr Julia Starońska
AUTOR
mgr Julia Starońska biotechnolog medyczny
SPIS TREŚCI:

    Osteoporoza i ryzyko złamań kości

     

    Osteoporoza jest znana również pod nazwą zrzeszotnienia kości. Znakomicie oddaje to istotę tej choroby polegającej na stopniowym spadku gęstości mineralnej kości. Oznacza to, że beleczki kostne które stanowią bardzo gęstą sieć wewnętrznego rusztowania naszych kości stają się coraz cieńsze, bardziej kruche, w końcu pękają i pojawiają się między nimi poziome przerwania. Kość dotknięta takim stanem przypomina spróchniałe drewno – staje się sitowata i delikatna.

    Negatywnie wpływa to na jej wytrzymałość mechaniczną i prowadzi do znacznego wzrostu ryzyka złamań nawet przy zaskakująco niewielkich urazach. Najczęściej dotyczą one kręgów kręgosłupa i szyjki kości udowej. Leczenie takich złamań wiążę się z bardzo groźnymi powikłaniami wynikającymi głównie z faktu unieruchomienia chorego, powodującego między innymi ryzyko zakrzepicy. Krew o zwolnionym przepływie ma tendencje do krzepnięcia, co może prowadzić do powstania potencjalnie śmiertelnego zatoru, który z czasem może przemieścić się do płuc.

    Kości podlegają nieustającej przebudowie – jedne komórki (osteoklasty) ją resorbują (niszczą), drugie w tym samym czasie tworzą tkankę kostną. Do bezpośrednich przyczyn osteoporozy należy zaliczyć zaburzenie równowagi przebudowy kostnej na korzyść resorpcji kości, przemiany te zachodzą w okresie menopauzy

     

    Rola estrogenów

     

    Estrogeny to, obok progesteronu główne żeńskie hormony płciowe. Ich zasadniczą funkcją jest produkcja komórek jajowych, oraz utrzymanie cech związanych z płcią żeńską i przystosowanie organizmu kobiety do ciąży. Cykliczne wahania stężenia estrogenów odpowiadają za wystąpienie trwającego ok. 28 dni cyklu miesięcznego, w czasie którego śluzówka macicy przygotowuje się do ewentualnej ciąży, a jajniki do wypuszczenia komórki jajowej (owulacja).

    Estrogenom zawdzięczamy również pojawienie się tzw. wtórnych cech płciowych takich jak kobieca sylwetka i głos, czy niektóre zachowania seksualne. U zdrowej, dorosłej kobiety estrogeny produkowane są głównie w jajnikach, ale niewielkie ilości tego hormonu powstają również w nadnerczach oraz w tkance tłuszczowej, a czasie ciąży w łożysku. Estrogen jest produkowany w małych stężeniach również u mężczyzn, głównie w korze nadnerczy oraz jądrach. U mężczyzn poziom estrogenów jest co prawda bardzo niski, ale za to stały i nie spada tak gwałtownie wraz z wiekiem. Choć estrogeny mają największy wpływ na układ rozrodczy to wachlarz ich innych działań jest znacznie szerszy. Mają one ogromny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, nerwowy (emocje, procesy pamięciowe), gospodarkę mineralną, czy wreszcie na układ kostny.

     

    Menopauza

     

    Menopauza czyli przekwitanie lub klimakterium to okres w życiu kobiety, w którym ustaje czynność hormonalna jajników. Koniec okresu rozrodczego (koniec płodności) sygnalizuje fizjologiczne, trwałe zatrzymanie miesiączki. Menopauza rozpoczyna się w wieku 45–55 lat i trwa od roku do dwóch lat podczas których miesiączki stają się nieregularne i występuje szereg innych charakterystycznych objawów takich jak: uderzenia gorąca, wahania nastroju, bezsenność czy suchość pochwy. Jeśli ten proces rozpocznie się przed 40 rokiem życia nazywany jest menopauzą przedwczesną.

    Menopauza może być też niefizjologiczna, wywołana przez czynniki zewnętrzne. Do takich zaliczamy operacje usunięcia jajników np. z w powodu zajęcia ich przez chorobę nowotworową, lub też menopauzę farmakologiczną. Menopauza farmakologiczna polega na wygaszeniu funkcji jajników poprzez stosowanie niektórych leków np. antyhormonów lub chemioterapii. Stosowana jest głównie jako forma terapii przeciwnowotworowej, gdyż niektóre nowotwory np. rak piersi do wzrostu i rozwoju potrzebuje wysokich stężeń estrogenów.

    Utrata tkanki kostnej jest nierozłącznie powiązana z procesem starzenia się jednakowo u obydwu płci. Jednak spadek poziomu estrogenów występujący w okresie przekwitania zdecydowanie przyśpiesza ten proces, dlatego kobiety chorują na osteoporozę częściej niż mężczyźni, u których ponadto jest większa szczytowa masa kostna, czyli większy zapas tkanki kostnej. Najbardziej wrażliwa na spadek estrogenu jest bardzo aktywna metabolicznie kość beleczkowata (gąbczasta), występująca np. w kręgach kręgosłupa.

     

    Jak estrogeny wpływają na kości?

     

    Dokładny wpływ estrogenów na tkankę kostną jest wciąż przedmiotem badań naukowców. Wiadomo, że wysoki poziom estrogenów hamuje pośrednio i bezpośrednio aktywność komórek kościogubnych. Osteoklasty są pobudzane przez wiele czynników, między innymi przez czynniki prozapalne, które są produkowane przez inne komórki.

    Estrogeny w naturalny sposób obniżają poziom tych czynników, tym samym zapobiegając nadmiernej aktywacji komórek kościogubnych. Potrafią też bezpośrednio hamować ich aktywację poprzez specjalne receptory. Istnieje również teoria, że oprócz hamowania niszczenia kości są również w stanie stymulować jej odbudowę. Zapobiegają tym samym nadmiernemu pobudzeniu komórek kościogubnych, przesuwając równowagę procesów budowa – niszczenie (obrót kostny) na korzyść komórek kościotwórczych. Spadek poziomu estrogenów w okresie pomenopauzalnym powoduje nagłe zaprzestanie hamowania komórek niszczących kość i proces odbudowy kości nie nadąża już z jej odtworzeniem i w konsekwencji następuje spadek masy kostnej.

     

    Leczenie osteoporozy – uzupełnianie niedoborów hormonów

     

    Jedną z metod terapii osteoporozy jest hormonalna terapia zastępcza, czyli uzupełnianie niedoborów estrogenu (i zazwyczaj również progesteronu) najczęściej w formie tabletek lub plastrów. Niweluje to niekorzystne skutki wynikające z utraty funkcji hormonalnej jajników. Pozwala łagodzić objawy takie jak: uderzenia gorąca, czy chwiejność emocjonalna. HTZ zapobiega również rozwojowi osteoporozy, zwłaszcza jeśli ten rodzaj terapii zostanie włączony zaraz po rozpoczęciu okresu przekwitania.

    Do wad hormonalnej terapii zastępczej należy zaliczyć zwiększenie ryzyka schorzeń układu naczyniowo-sercowego, choroby zakrzepowo-zatorowej czy niewydolności wątroby. Z tego powodu u kobiet obciążonych w jakikolwiek sposób tymi dolegliwościami np. () lekarz może odradzić stosowanie HTZ. HTZ jest dobiera na przez lekarza ginekologa po uwzględnieniu wielu indywidualnych czynników. Niektóre z preparatów zawierają tylko pochodne estrogenu, inne natomiast zawierają również dodatek składowej progesteronowej. Progesteron to hormon drugiej fazy cyklu, którego najważniejszą funkcją jest podtrzymanie i adaptacja organizmu do istniejącej już ciąży. Jego niedobór nie powoduje tak niekorzystnych efektów jak spadek poziomu estrogenów. Mimo wszystko do wiele preparatów HTZ zawiera progesteron. Ma to na celu działanie ochronne na śluzówkę macicy, natomiast nikły wpływ na łagodzenie objawów menopauzy.

    Pewną metodą łagodzenia objawów menopauzy jest też przyjmowanie fitohormonów (fitoestrogeny), czyli substancji podobnych do ludzkich estrogenów, a występujących w niektórych roślinach. Do takich substancji zalicza się lignany i izoflawony. Największe ich ilości znajdziemy w zbożach, oraz roślinach strączkowych zwłaszcza soi. Wykazują one co prawda niezbyt silne działanie estrogenowe, jednak czasem wystarczające do złagodzenia niektórych z niekorzystnych skutków menopauzy.

    Autor: mgr Julia Starońska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Hormonalna terapia zastępcza

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.