zarejestruj się zaloguj się

Osteoporoza a hormonalna terapia zastępcza (HTZ)

Tekst: mgr Julia Starońska
Osteoporoza a hormonalna terapia zastępcza (HTZ)
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 27. stycznia, 2015

Osteoporoza to przewlekła choroba, dla której charakterystyczne jest postępujący spadek gęstości kości. Prowadzi to do zwiększenia ich kruchości i znacznego wzrostu ryzyka złamań. Jednym z powodów jej występowania jest gwałtowny spadek stężenia estrogenów wynikający z gasnącej wraz z wiekiem funkcji jajników (menopauza). Jedną z stosowanych metod zapobiegania osteoporozie jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ).

mgr Julia Starońska
AUTOR
mgr Julia Starońska biotechnolog medyczny
SPIS TREŚCI:

    Co jest przyczyną osteoporozy?

     

    Kości są tkanką, którą można porównać do ciągłego placu budowy – ulegają nieustającej przebudowie przez cały okres naszego życia, dostosowując się do działających na nią sił. W kościach poza substancją mineralną znajdują się dwa ważne typy komórek o przeciwstawnych funkcjach. Jedne z nich to komórki kościotwórcze (osteoblasty), których główną funkcją jest budowanie kości. Drugie to osteoklasty – komórki kościogubne, które niszczą tkankę kostną, ,,zjadają” kość. W zdrowym organizmie te dwa procesy – budowania i niszczenia kości pozostają w równowadze. Zaburzenie tej równowagi na korzyść komórek kościogubnych prowadzi do osteoporozy, czyli utraty masy kostnej, fachowo nazywanej spadkiem gęstości masy kostnej (spadek BMD).

    Organizm traci wtedy więcej tanki kostnej niż jest w stanie odbudować.Samą nazwę choroby można rozumieć z języka greckiego i łaciny jako chorobę ,,dziurawych kości” (gr. osteon – kość, poros – otwór). Kości są kruche i sitowate, tracą swoje właściwości mechaniczne i stają się bardzo podatne na złamania, nawet przy zaskakująco niewielkich urazach. Mówiąc ,,niewielkie urazy” lub, bardziej fachowo, urazy niskoenergetyczne, czy patologiczne, mamy na myśli zdarzenia, podczas których zdrowemu człowiekowi zazwyczaj nic się nie dzieje np. spadnięcie z pojedynczego stopnia.

     

    Osteoporoza a złamania kości

     

    Osteoporoza bardzo często bywa diagnozowana dopiero przy okazji złamania, kiedy na pełne przywrócenie prawidłowej struktury kości jest już za późno. Leczenie osteoporozy kości jest dużo trudniejsze niż zapobieganie utracie ich gęstości. Dlatego tak ważne jest wykonywanie badań kontrolnych. Podstawowym badaniem wykrywającym osteoporozę jest densytometria, czyli pomiar gęstości kości. Jest to całkowicie bezpieczne i bezbolesne badanie oparte na podobnej zasadzie co prześwietlenia RTG.

    Złamania najczęściej dotyczą kości przedramienia, kręgów kręgosłupa i szyjki kości udowej. Zwłaszcza to ostatnie jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu, ze względu na długi okres unieruchomienia. Osteoporoza zajmuje bardzo wysokie miejsce wśród najczęstszych przyczyn zgonów, zaraz po nowotworach i chorobach układu krążenia. Szacuje się, że rozpoznanie osteoporozy może usłyszeć nawet co trzecia kobieta w wieku pomenopauzalnym.

    Jest to schorzenie groźne, mogące prowadzić nawet do przedwczesnej śmierci. Wynika to nie tyle z samego złamania, ile z wiążących się z tym powikłań. Leczenie złamań (w szczególności szyjki kości udowej) wymaga bowiem długiego okresu unieruchomienia, które zwłaszcza jeśli dotyczy osób starszych, sprzyja ogólnemu pogorszeniu stanu zdrowia, obniżeniu sprawności fizycznej i wydolności krążeniowej.

    Wzrasta ryzyko nawracających infekcji, a zwolniony przepływ krwi w nogach u osoby leżącej znacznie zwiększa ryzyko śmiertelnych powikłań takich jak zator płuc, czy udar mózgu. U kobiet powyżej 80 roku życia takie złamanie często wiąże się z trwałą niepełnosprawnością. Większość osób starszych po złamaniu szyjki kości udowej nigdy nie wraca już do pełnego zdrowia i może wymagać stałej opieki do końca życia.

     

    Wahania hormonalne a rozwój osteoporozy

     

    Bezpośrednią przyczyną osteoporozy jest zachwianie równowagi pomiędzy budowaniem a niszczeniem kości. Na utrzymanie prawidłowych proporcji między tymi procesami wpływa wiele czynników takich jak wiek, dieta, budowa ciała, aktywność fizyczna, hormony tarczycy, poziom estrogenów, predyspozycje genetyczne, czy nawet niektóre leki np. sterydowe leki przeciwzapalne. Z wiekiem naturalne zdolności do odbudowy kości wyraźnie słabną u obu płci. Jednak osobami szczególnie narażonymi na osteoporozę są starsze kobiety drobnej budowy, zwłaszcza te po operacji usunięcia jajników i dodatkowo obciążone rodzinnie np. osteoporoza u matki.

    Wynika to z faktu, że u kobiet bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na stan kości są wahania hormonalne w okresie menopauzy. Szczególne miejsce zajmuje hormon płciowy produkowany głównie w jajnikach – estrogen. Spadek jego stężenia pod koniec okresu rozrodczego powoduje aktywację komórek kościogubnych, które powoli niszczą kości. Z tego powodu kobiety chorują na osteoporozę częściej niż mężczyźni. Warto jednak wspomnieć, że wyróżniane się dwa główne typy osteoporozy – starcza i pomenopauzalna. O ile starcza jest wynikiem pogarszających się wraz z wiekiem zdolności do tworzenia kości i dotyczy jednakowo obu płci, to postmenopauzalna jest wynikiem spadku stężenia żeńskich hormonów płciowych i dotyczy tylko kobiet.

    Menopauza, czyli zatrzymanie miesiączki jest naturalnym i fizjologicznym procesem u kobiet ok. 45–55 roku życia. Polega ona na stopniowym wygaszaniu hormonalnej funkcji jajników i konsekwentnym spadku stężenia estrogenów i progesteronu. Najpierw cykle stają się co raz rzadsze i nieregularne,a następnie ustają zupełnie, sygnalizując koniec okresu rozrodczego u kobiety.

    Działanie estrogenów na kości jest skomplikowane i nadal nie do końca poznane. Z pewnością wiadomo, że sprzyjają procesowi budowy kości. Estrogeny zapobiegają nadmiernemu pobudzeniu komórek kościogubnych, dlatego przesuwają równowagę procesów budowa–niszczenie (obrót kostny) na korzyść komórek kościotwórczych. Ich spadek w okresie pomenopauzalnym powoduje nagłe zaprzestanie hamowania komórek niszczących kość i proces odbudowy kości nie nadąża już z jej odtworzeniem.W konsekwencji następuje spadek masy kostnej.

     

    Hormonalna terapia zastępcza a leczenie osteoporozy

     

    Hormonalna terapia zastępcza polega na przyjmowaniu syntetycznych hormonów, najczęściej w formie plastrów, lub tabletek. Pozwala to na utrzymanie względnie stałego poziomu estrogenów w i eliminacji odczuwalnych skutków ich spadku, co przynosi wiele korzyści, ale wiąże się również z pewnym ryzykiem. Najczęściej preparaty tego typu są przepisywane przez lekarza ginekologa i składają się z dwóch rodzajów hormonów: pochodnych estrogenów, oraz pochodnych progesteronu. Stosowanie HTZ nie tylko zapobiega utracie masy kostnej, ale i do pewnego stopnia może nawet ją zwiększać. Efekt ten jest obserwowany w pierwszych 10–18 miesiącach terapii. Dowiedziono, że terapia estrogenowa może zmniejszać ryzyko patologicznych złamań nawet o 40%.

    Istnieje także szereg potwierdzonych powikłań po hormonalnej terapii zastępczej. Z drugiej, strony kobiety przyjmujące HTZ są bardziej narażone na choroby układu krążenia takie jak choroba zakrzepowo-zatorowa, zawał serca, czy udar mózgu. Dlatego należy pamiętać, żeby unikać stosowania HTZ u kobiet, u których stwierdzono zwiększone ryzyko wystąpienia tych schorzeń.

    HTZ nie jest podstawowa formą terapii osteoporozy, a jedynie jedną z wielu możliwości wspomagających jej leczenie. Ponadto lekarz może zalecić, w zależności od wieku pacjentek i stopnia zaawansowania choroby: bisfosfoniany, suplementy wapnia i witaminę D czy kalcytoninę. Zaleca się także profilaktykę urazów, poprzez wzmożoną aktywność fizyczną (wzmacnia mięśnie), noszenie specjalnych ochraniaczy, czy usunięcie potencjalnie groźnych obiektów (dywaniki, wysokie progi) z domu.

    Autor: mgr Julia Starońska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.